WorksheetsGiza gorputzaren antolakuntza, 4 gaia
Total questions: 33
Worksheet time: 17mins
Izaki bizidun guztiak, zelulaz osatuta gaude eta zelulak oso zabalak direnez (fisikoki, beraien funtzio edo helburuarengandik eta abar), ba hainbat mailetan antolatzen dira. Ze izena jartzen diogu zelula maila haietara?
(a)
Lehen aipatu dugun bezala, gure gorputzako zelula guztiak, antolakuntza maila desberdinetan antolatzen dira. Zenbat mailak daude? Zeintzuk dira?
(a)
Oraintxe bertan, gure giza gorputzaren antolakuntza-mailak aipatu ditugu. Prest zaude maila batzuen adibide bat (gehiago badakizu jarri) jartzera? Jarri ezazu maila subatomikoa-ren, maila atomikoaren eta maila molekularren adibideak:
(a)
Maila subatomikoa- ren, maila atomikoaren eta maila molekularren adibideak jarri ezkero, aukeratu esaldi hauetatik zein den zelulak betetzen duten funtzioak:
A) Izaki bizidun guztiak zelulaz osatuta daude. Zelula hauek gure gorputzak duen unitaterik txikiena da, baina ez dute ezer egiten, soilik gure gorputzean daude.
B) Izaki bizidun guztiak zelulaz osatuta daude. Zelula hauek, oso handiak dira eta haien funtzioa da bizi funtzioak betetzea.
C) Izaki bizidun guztiak zelulaz osatuta daude. Zelula hauek, oso txikiak dira eta haien funtzioa edo helburua dira bizi funtzioak betetzea.
D) Aipatutako guztiak ez dira zelulak betetzen duten funtzioak, hau da, denak gezurrak dira.
Egoera: Izaki bizidun guztiak zelulaz osatuta daude, hauek bizi funtzioak betetzen dituen unitaterik txikienak dira. Esan zeintzuk diren zelulen unitateak:
Zelulak, unitaterik txikienak dira, eta hauek, unitate desberdinetan antolatzen edo bereizten dira. Talde hauei buruz hitz egin dugunez, aukeratu GEZURRAK diren esaldiak. (Agian esaldiak ONDO daude).
A) Unitate fisiologikoan, bizi funtzioak, ez guztiak, egiten dituztenak dira
B) Unitate morfologikoan, izaki bizidunen (batzuen ez guztien) zelulaz osatuta daude
C) Unitate genetikoan, banakoaren herentziazko materiala
Unitate fisiologikoan, ze nolako bizi funtzio mota daude?
A) Unitate genetikoa, zelula ugalketa eta nutrizio zelularra
B) Ez daude bizi funtzioak
C) Zelula ugalketa, zelula harremana eta nutrizio zelularra
Zuen hitzekin, desberdindu mantenugaien eta metabolismoaren kontzeptuen funtzioak. Agian funtzio berdinak dute.
Aukera ezazu gure gorputzako ditugun bi motatako organismoak.
A) Zelulanitzak, eta zelulamakroskopikoak
B) Zelulanitzak, eta zelulakarrak
C) Zelulanitzak eta zelulabakarrak
Gizakia, ze organismo mota da? Esaldi batekin baieztatu zergatik den organismo horrek.
(a)
Zerk egiten die desberdina gure gorputzeko zelula guztiei? Azaldu zuen hitzekin.
(a)
11 Aukeratu esaldi hauetatik zeintzuk ez diren zelula prokariotaren ezaugarriak.
1.- Zelula nahiko handiak
2.- Nukleorik ez
3.- Organulu dezente
4.- Zelulabakarrak osatu
5.- Protistoak (protozooak)
Aukeratu esaldi hauetatik zeintzuk diren zelula eukariotaren ezaugarriak.
1.- Zelula guztien artean, handiena da
2.- Ez da hain sinplea
3.- Izaki zelulabakarrak adibidez, onddoak eta algak edo animaliak eta landareak izan daitezke
4.- Nukleoa du baina ez mintzadun organuluak
5.- Zelula guztiak (bakterioak ezik) eukariotak dira
Zer esan nahi du irudi honek? Ze metabolismo mota da? Azaldu zuen hitzekin
Makromolekulek zerikusirik al dute aurreko galderarekin? Zertaz?
A) Bai, bai dute zerikusirik. Makromolekulek azken batean, molekulak beraien artean elkartzen dira molekula sinpleagoak bihurtzeko eta hauei makromolekulak deitzen diogu, gero hauek energia erreserba bezala erabiltzen dute.
B) Ez, ez dute zerikusirik.
C) Bai. Molekulak beraien artean elkartzen dira molekula konplexuagoak bihurtzeko (makromolekulak) eta energia erreserba bezala erabiltzen dute.
Esan anabolismoaren adibide bat
Jarri ordenean esaldi hauek irudi hau kontuan izanda: adibidez, a, azkena bada, ba zure erantzunean jarri: A)- 6 eta gauza bera besteekin.
Esaldiak: (a) Hau da, molekulak degradatu joaten dira, (b) bere ehunekin elikatzen amaitzen da, giharrak kontsumituz, (c) energia lortzeko (d) Gorputza janaria jaso ez duenean, (e) eta gure gihar masa apurka-apurka suntsitzen joaten da (f) Hau arnasketa zelularrari esker ematen da
(a)
Eman katabolismoaren adibide bat
Aukeratu ezazu Mitosiaren eta Meiosiaren desberdintasun onena. Hau da, aukeratu Mitosiaren azalpen onena eta gauza bera Meiosiarekin.
1.- Lehenengo desberdintasuna Mitosian: Mitosian, zelula eukariotako gehienak erabiltzen duten prozesua da. Zelula bat, bere material genetikoa bi zatitan zatitzen du, eta ondorioz, lau nukleotan zatitzen ditu. Gero, haien erditik zatitu eta bi zelula sortzen dira. Hauek hasierako eta bukaerako zelulek informazio genetiko berdina daukate.
2.- Lehenengo desberdintasuna Meiosian: Meiosian, zelula eukariotako sexualak erabiltzen dute. Zelulak egiten dutena da, informazioa, genetikoa, erdira banatu eta ondorioz, bi zelulak informazio erdia daukate.
3.- Bigarren desberdintasuna Mitosian: Mitosian, zelula eukariotako gehienak erabiltzen duten prozesua da. Hemen, zelula batek bere material genetikoa bikoitzen du, bi nukleotan bananduz. Hauek, erditik zatitzen dira eta berriz, bi zelula desberdinak sortzen dira. Hasierako eta azkeneko zelulek informazio genetiko berdina daukate
4.- Bigarren desberdintasuna Meiosian: Zelula sexualak erabiltzen. Zelulak, informazio genetikoa bikoitzen dute eta ondorioz, bakoitzak, informazio bera daukate.
Zeini deitzen diogu gametoak?
A) Obuluari eta zelulari
B) Molekulei, espermatozoideari, obuluari eta espermatozoideari
C) Gametoak ez da existitzen, hau gemetoak deitzen da
D) Espermatozoideari eta obuluari
Zeini deitzen diogu ehunak?
A) Zelulak ugaritu eta ezaugarri bereziak hartzen duenari
B) Mota berekoak, egitura berdintsua eta funtzio bere betetzen duenari
C) Egitura berdintsua betetzen duten zelulen multzoari
D) Denak gezurrak dira
Egia ahal da estaldura epitelioa organismoko soilik barruko gainazalak estali eta babesten dituela?
Ez, ez da egia, ez du soilik barruko gainazala estaltzen eta babesten, ere kanpokoa egiten du.
Bai, estaldura epitelio organismoko barruko gainazalak estaltzen ditu eta gainera, modu berean, babesten ditu.
Jarri ezazu “Click” hauen esaldietan, soilik egiak badira.
A) Gatz ehuna beste ehun eta organoen artean dago, bata besteakin lotzeko
B) Gantza isolatzaile termikoa da
C) Hezur ehunetan, zelulak substantzia ez solidoa sortzen dute
D) Kartilago ehunan zelulak substantzia solidoak osatzen dute
E) Gihar ehuneko ildaskatuko zelulak, nukleo asko osatzen dituzte
Nerbio ehunak kanpoko eta barneko inguruko aldaketak eta aginduak hauteman eta bidaltzen ditu organismoan zehar. Bertan bi mota sailkatzen dira (agian gehiago daude). Zeintzuk dira?
(a)
Aukeratu ehunen motak:
Ehun mota bakarra dago, ez daude mota gehiago
Ehun epiteliala, ehun konektiboa, gihar ehuna eta nerbio ehuna
Biak gezurrak dira
Aztertu zer esan nahi duen irudi honek eta jarri zeri igortzen den edo zer den. Ze forma dute?
(a)
Aukeratu zeintzuk edo zein den zelula glialen funtzioa
A) Zelulak dira neuronei laguntzen dienak
B) Neuronak soilik babesteaz arduratzen direnak
C) Neuronak elikatzeaz eta babesteaz arduratzen direnak
Gihar sistema gorputzaren jarrerari eusteaz arduratzen da. Adibidez…?
Esan galdera hau egia ala gezurra den: Eskeleto sistema soilik organoak eta egiturak babesten ditu.
Egia
Gezurra
Zure uztez, sistema endokrinoa irribarrea sortzen du? Arrazoitu hitz gutxiekin
Organoak funtzio gehiago edo soilik beti funtzio berak osatzen dute?
Beti berdina, bestela guztiak ez ziren organoak deituko
Ez, funtzio desberdinak dute
Aukeratu ezazu organok osatzen dituzten funtzio desberdinak. Agian, organoak soilik funtzio berak osatzen dute, beraz, soilik aukeratu bat.
Zirkulazio aparatua eta Ugaltze aparatua
Eskeleto aparatua eta Iraitz aparatua
Endokrino aparatua
Digestio aparatua eta Lokomozio aparatua
Iraitz aparatua, Arnas eta Nerbio aparatua
Nik B- izango banintz, zein taldetik ahal nuke jaso eta eman odola?
A) Eman denei eta jaso 0- eta B-
B) Eman B-, AB+ eta AB- eta jaso 0- eta B-
C) Eman AB-, AB+, B-, B+ eta jaso 0 eta B-
D) Eman AB+, AB-, B-, B+ eta jaso B-eta 0-
