กระบวนการแสวงหาข้อเท็จจริงจากร่องรอยที่หลงเหลือ

กระบวนการสืบค้นข้อมูลจากพงศาวดารต่างๆ และนักประวัติศาสตร์

การรับฟังเรื่องราวต่างๆ แล้วนำมาพิจารณาก่อนการตัดสินใจ

กระบวนการศึกษาเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของมนุษย์

มีเหตุผล

ช่างสังเกต

ปรับตัวเข้ากับสังคมได้

มีความน่าเชื่อถือ

หลักฐานชั้นต้น

หลักฐานชั้นรอง

หลักฐานแบบเอกสาร

หลักฐานประวัติศาสตร์

บันทึกรวมเล่มพงศาวดาร

พระปรางสามยอด จ.ลพบุรี

เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง จ.อุดรธานี

พระพุทธชินราช วัดมหาธาตุ จ. พิษณุโลก

การรวบรวมหลักฐาน

การตั้งประเด็นคำถาม

การปรับแต่งข้อมูลหลักฐาน

การวิเคราะห์ตีความหลักฐาน

เป็นการตรวจสอบของเท็จจริงของหลักฐาน

เป็นการทำให้หลักฐานหรือข้อมูลมีความน่าเชื่อถือ

เป็นการตรวจสอบหลักฐานว่าเป็นความรู้ทางประวัติศาสตร์

เป็นการนำข้อมูลมากแยกแยะและเรียบเรียงให้เป็นระบบและตรงประเด็น

โครงกระดูก เครื่องประดับ เครื่องใช้

ศิลาจารึกหลักที่ 1 ธรรมจักรกับกวางหมอบ

พงศาวดารอยุธยา ตำนานสร้างเมืองเชียงใหม่

วิดีทัศน์จดหมายเหตุกรุงศรี บันทึกคำให้การขุนหลวงหาวัด

กำหนดหัวข้อให้แคบ เพื่อประหยัดเวลาในการศึกษา

กำหนดหัวข้อให้มีขอบเขต ช่วงเวลา และพื้นที่ที่ชัดเจน

กำหนดประเด็นตามที่มีผู้เชี่ยวชาญได้ศึกษาไว้ก่อนแล้ว

กำหนดประเด็นให้กว้างๆ เพื่อที่จะศึกษาในประเด็นที่หลากหลาย

ทำให้งานของตนเองมีความน่าเชื่อถือ

ทำความเข้าใจข้อมูลเบื้องต้นก่อนลงสนามภาค

หากมีข้อมูลจำนวนมากพอ ก็ไม่ต้องลงภาคสนาม

เปรียบเทียบข้อมูลและผลงานของผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่าน

ตำนาน

โครงกระดูกมนุษย์

พระราชพงศาวดาร

หนังสืออัตชีวประวัติ

ใบบอก

สารตรา

ศุภอักษร

ใบสำคัญสั่งของ

ไกลบ้าน

สาส์นสมเด็จ

จดหมายเหตุวันวลิต

บันทึกพระยาทรงสุรเดช

นักประวัติศาสตร์สามารถศึกษาตีความได้เอง

การตีความสามารถวิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว

ต้องมีการบูรณาการกับนักวิชาการสาขาอื่นเพื่อตีความหลักฐาน

นักประวัติศาสตร์จะต้องมีความรู้เฉพาะด้านเพิ่มเติมเพื่อเข้าใจหลักฐาน

เป็นหลักฐานชั้นต้น

เป็นแหล่งข้อมูลที่ปราศจากอคติ

แหล่งข้อมูลบางแหล่งสามารถเชื่อถือได้

บอกเล่าประเด็นในสังคมที่ไม่ถูกบันทึกไว้