Алаш - көне заманда, түркі халықтары бөліне қоймаған қауым кезінде дүниеге келген ұғым, қазақтың өз алдында ел болып хандық құрғанға дейінгі ортақ атауы. Алаш аты тарихта кездесетін ең көне атаулардың қатарына жатады. Алаш атауы бүгінгі күнге дейін түркімен, қырғыз, қазақ, ноғай т.б. халықтарының есінде сақталған. Кегентас жазуында "алты бөрі" (алты қасқыр) деген сөздің"алты алаш" мағынасын беретіні жөнінде ғылыми болжамдар бар. Алаш туралы аңыздарда мал-мүлікке жекеменшік болмаған кездегі қауым тұрмысының сілемі байқалды. Алаш деген атау Алтын Орда ыдырағаннан кейін бауырлас түрік халықтарының басын біріктіру ұраны, ортақ атауы болған сияқты.

Асты сызылған сөзді алмастыра алмайтын сөзді белгілеңіз.

Алаш - көне заманда, түркі халықтары бөліне қоймаған қауым кезінде дүниеге келген ұғым, қазақтың өз алдында ел болып хандық құрғанға дейінгі ортақ атауы. Алаш аты тарихта кездесетін ең көне атаулардың қатарына жатады. Алаш атауы бүгінгі күнге дейін түркімен, қырғыз, қазақ, ноғай т.б. халықтарының есінде сақталған. Кегентас жазуында "алты бөрі" (алты қасқыр) деген сөздің"алты алаш" мағынасын беретіні жөнінде ғылыми болжамдар бар. Алаш туралы аңыздарда мал-мүлікке жекеменшік болмаған кездегі қауым тұрмысының сілемі байқалды. Алаш деген атау Алтын Орда ыдырағаннан кейін бауырлас түрік халықтарының басын біріктіру ұраны, ортақ атауы болған сияқты.

Мәтінге қандай атау беруге болады?

...... адамға қажет нәрсе - уақыттың қадірін білу, оның әрбір сәтін ұтымды пайдалану. Менің байқауымша, құрдастарым уақытты босқа өткізеді. Олар компьютерде отырады, ойын автоматтарына өаншама уақыттарын құрбан етеді. Соларға қарап, жаным ашиды. Қаншама мүмкіндік кетіп жатыр.

Әрине, электронды технологияларға қатты қызығамыз. Бірақ осы қызығушылық тек фильмдер көру, музыка тыңдау, ойын ойнаумен шектелу керек пе? Таңертеңнен кешке дейін компьютерден бас алмайтын достарым бар. Алғашындай ойлайтынмын: "Міне, нағыз болатын адам, компьютерден қаншама материал қарайды, оқиды, үйреніп жатыр"-деп. Ал кейін сұрасаң, "ойвын ойнадым, әлеуметтік желіде отырдым" деп таңғалдырады.

Мәтін бойынша қандай ой түюге болады?

...... адамға қажет нәрсе - уақыттың қадірін білу, оның әрбір сәтін ұтымды пайдалану. Менің байқауымша, құрдастарым уақытты босқа өткізеді. Олар компьютерде отырады, ойын автоматтарына өаншама уақыттарын құрбан етеді. Соларға қарап, жаным ашиды. Қаншама мүмкіндік кетіп жатыр.

Әрине, электронды технологияларға қатты қызығамыз. Бірақ осы қызығушылық тек фильмдер көру, музыка тыңдау, ойын ойнаумен шектелу керек пе? Таңертеңнен кешке дейін компьютерден бас алмайтын достарым бар. Алғашындай ойлайтынмын: "Міне, нағыз болатын адам, компьютерден қаншама материал қарайды, оқиды, үйреніп жатыр"-деп. Ал кейін сұрасаң, "ойвын ойнадым, әлеуметтік желіде отырдым" деп таңғалдырады.

Дұрыс ақпаратты белгілеңіз.

...... адамға қажет нәрсе - уақыттың қадірін білу, оның әрбір сәтін ұтымды пайдалану. Менің байқауымша, құрдастарым уақытты босқа өткізеді. Олар компьютерде отырады, ойын автоматтарына өаншама уақыттарын құрбан етеді. Соларға қарап, жаным ашиды. Қаншама мүмкіндік кетіп жатыр.

Әрине, электронды технологияларға қатты қызығамыз. Бірақ осы қызығушылық тек фильмдер көру, музыка тыңдау, ойын ойнаумен шектелу керек пе? Таңертеңнен кешке дейін компьютерден бас алмайтын достарым бар. Алғашындай ойлайтынмын: "Міне, нағыз болатын адам, компьютерден қаншама материал қарайды, оқиды, үйреніп жатыр"-деп. Ал кейін сұрасаң, "ойвын ойнадым, әлеуметтік желіде отырдым" деп таңғалдырады.

Автор достарын ......?

...... адамға қажет нәрсе - уақыттың қадірін білу, оның әрбір сәтін ұтымды пайдалану. Менің байқауымша, құрдастарым уақытты босқа өткізеді. Олар компьютерде отырады, ойын автоматтарына өаншама уақыттарын құрбан етеді. Соларға қарап, жаным ашиды. Қаншама мүмкіндік кетіп жатыр.

Әрине, электронды технологияларға қатты қызығамыз. Бірақ осы қызығушылық тек фильмдер көру, музыка тыңдау, ойын ойнаумен шектелу керек пе? Таңертеңнен кешке дейін компьютерден бас алмайтын достарым бар. Алғашындай ойлайтынмын: "Міне, нағыз болатын адам, компьютерден қаншама материал қарайды, оқиды, үйреніп жатыр"-деп. Ал кейін сұрасаң, "ойвын ойнадым, әлеуметтік желіде отырдым" деп таңғалдырады.

Көп нүктенің орнына қоюға болатын сөзді белгілеңіз.

Шың – таудың ең биік, ұшар басы. Ертеректе «шың» сөзінің мағынасы басқаша болғанын кейбір түркі тілдері арқылы білеміз. Мысалы, якут тілінде «чаацы» тұлғасындағы сөз біздің түсінігіміздегі «жалаңаш жартас» дегенді ұғындырған. Ал тунгус тілдерінде «йаң» сөзі тек қана «жартас» ұғымын берген. Міне, осыдан барып «шың» сөзі пайда болды.

Асты сызылған сөзбен мағыналас сөзді көрсетіңіз.

Спандияр Көбеев - педагог-жазушы. 1878 жылы 1 қазанда қазіргі Қостанай облысы Меңдіқара ауданында дүниеге келген. Ол 1887 жылы Ы.Алтынсариннің көмегімен мектепке түсіп оны 1892 жылы бітіреді. Балаларды Ыбырай әдісімен оқытады, ғылым негіздерін үйретеді.

Негізгі кейіпкер мектепті не жасында бітірді?

Баланы әдептілікке тәрбиелеу отбасынан басталады. Әдептілік күнделікті отбасының өмірімен, ұлттық салт-дәстүрлерімен бірге қалыптасады. Қазақ халқының әдеп туралы түсінігінде өзіндік пайым жатыр. Мысалы: Обал - әр нәрсенің қасиетін бағалауды ескеретін ұғым; Сауап - басқа адамға, қоршаңан ортаға жақсылық жасау ұғымын білдіреді.

Әдеп сақтау дегенді - қоғамда қалыптасқан ережелерді, халықтың дәстүрін құрметтеп, оны бұзбай сақтау деп түсіну қажет.

Мәтінде неше ұғым пайымдалған?

Ерте заманнан-ақ адам баласы аспанға назар аударып келеді. Күндіз олар көз шаңылысқан күнді, түнде жымыңдаған жұлдыздар мен формасы өзгеріп тұратын айды көрді. Келе-келе жұрт аспан туралы тиянақты білім алып, соның нәтижесінде ғылымдардың ішіндегі ең көнесі саналатын - астрономия ғылымы туды.

Асты сызылған сөзбен мағыналас сөзді белгілеңіз.

Мақат даласы ыстық. Жаңбыр жауған жоқ. Айнала сор, май исі шығады. Ауылдағы қарттар кеңесті. Дәурен атамның сиырын сойып, құдайы берді. Мақат ауылының үлкен кісілер біздің үйге жиналып шай ішті, ет жеді. Құран оқыды. Қүдайдан жаңбыр сұрады.

Сыртта тұрмыз. Күн батып барады. Бір мезгілде теңіз жақтан көтерілген ..... ауыл үстін қаптады. Жаңбыр түнімен тоқтаусыз жауды. Ауа тазарып, біздер сай бойынан гүл тердік.

"Тасаттық" қай кезде беріледі?

Мақат даласы ыстық. Жаңбыр жауған жоқ. Айнала сор, май исі шығады. Ауылдағы қарттар кеңесті. Дәурен атамның сиырын сойып, құдайы берді. Мақат ауылының үлкен кісілер біздің үйге жиналып шай ішті, ет жеді. Құран оқыды. Қүдайдан жаңбыр сұрады.

Сыртта тұрмыз. Күн батып барады. Бір мезгілде теңіз жақтан көтерілген ..... ауыл үстін қаптады. Жаңбыр түнімен тоқтаусыз жауды. Ауа тазарып, біздер сай бойынан гүл тердік.

Көп нүктенің орнына қойылуы тиіс сөз.

Мақат даласы ыстық. Жаңбыр жауған жоқ. Айнала сор, май исі шығады. Ауылдағы қарттар кеңесті. Дәурен атамның сиырын сойып, құдайы берді. Мақат ауылының үлкен кісілер біздің үйге жиналып шай ішті, ет жеді. Құран оқыды. Қүдайдан жаңбыр сұрады.

Сыртта тұрмыз. Күн батып барады. Бір мезгілде теңіз жақтан көтерілген ..... ауыл үстін қаптады. Жаңбыр түнімен тоқтаусыз жауды. Ауа тазарып, біздер сай бойынан гүл тердік.

"Тоқтаусыз" сөзіне мағыналас сөзді көрсет.

Мақат даласы ыстық. Жаңбыр жауған жоқ. Айнала сор, май исі шығады. Ауылдағы қарттар кеңесті. Дәурен атамның сиырын сойып, құдайы берді. Мақат ауылының үлкен кісілер біздің үйге жиналып шай ішті, ет жеді. Құран оқыды. Қүдайдан жаңбыр сұрады.

Сыртта тұрмыз. Күн батып барады. Бір мезгілде теңіз жақтан көтерілген ..... ауыл үстін қаптады. Жаңбыр түнімен тоқтаусыз жауды. Ауа тазарып, біздер сай бойынан гүл тердік.

Ауылдағы қарттар не себепті ақылдасты?