Avrupa’da gelişen Sanayi İnkılabı ile sanayileşen Avrupalı devletler ürettikleri ürünleri kapitülasyonlar sayesinde Osmanlı ülkesine kolaylıkla ihraç ettiler. Osmanlı pazarları Avrupa’dan gelen maliyeti düşük sanayi mallarıyla doldu. İnsanlar, ithal ürünleri satın almaya yöneldiler. Buna göre Sanayi İnkılabı’nın Osmanlı Devleti’nde aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenebilir?

Mustafa Kemal, 31 Mart Vakası’ndan sonra subayların siyasete karışmasının tehlikelerini sezmişti. Subaylar arasında yayılan particilik düşüncesi orduda düzen ve disiplinin bozulmasına neden olmuştu. Mustafa Kemal bu durumun gelecekte, vatanın bekası için tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini belirtmişti. Bu nedenle ordunun siyasetten uzak durması gerektiği yönündeki düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşmıştı. Nitekim Balkan Savaşları sırasında Mustafa Kemal’in öngörüleri gerçekleşmiş ve ordumuz büyük bir felaketle karşılaşmıştır. Bu metinden Mustafa Kemal’in hangi kişisel özelliği çıkarılabilir?

Balkan Savaşları sonucunda Balkanlardaki Türk hâkimiyeti sona erdi. Kaybedilen Balkan topraklarından Anadolu’ya büyük bir göç dalgası yaşandı. Yunanistan ve Bulgaristan’da kalan Türklerin kültürel ve dinî hakları antlaşmalarla güvence altına alındı. Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mustafa Kemal’in doğduğu Selanik, önemli bir liman şehri olmanın yanında demir yolu ile Belgrad, Manastır ve İstanbul gibi şehirlere bağlanmaktaydı. Bu durum Selanik’in hem Batı ile etkileşimini kolaylaştırmış hem de sosyal ve kültürel yönden gelişmesine zemin hazırlamıştır. Avrupa’da çıkarılan gazete, dergi ve kitaplardaki fikirler çok uluslu yapıya sahip olan Selanik üzerinden Osmanlı ülkesine yayılıyordu. Bu yönüyle Selanik, Avrupa’daki gelişmelerin yakından takip edildiği ve Batı ülkeleriyle etkileşimin en yoğun yaşandığı şehirlerden biriydi. Denebilir ki Selanik, Osmanlı Devleti’nin Batı’ya açılan bir penceresi konumundaydı. Bu metinden hareketle Selanik’in Mustafa Kemal’in kişisel özelliklerinden hangisi üzerinde etkili olduğu söylenebilir?

. Selanik’in karışık sokak aralarında tatlı sürprizlerle karşılaşılırdı; kâh yeşilliklerin arasında birdenbire denize açılan manzaralar, kâh çocuk sesleri ile Kur’an nağmelerinin taştığı sıbyan mektepleri, kâh muntazam vuruşlarla bakır veya demir döven çekiç seslerinin duyulduğu karanlık atölyeler, kâh kırlangıç yuvası gibi geçmişin birçok faciasını yaşamış yüksek evler... Bu şehrin dilleri ve dinleri farklı insanları, bu küçük tatlardan büyük mutluluklar çıkarmasını bilirdi. Bu parçaya verilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki tabloda 19. ve 20. yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek için ortaya çıkan fikir akımlarıyla ilgili bilgiler verilmiştir.

I. Osmanlıcılık: Hangi din ve ırktan olursa olsun Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşayanları kaynaştırarak bir “Osmanlı milleti” oluşturmanın amaçlandığı bu akımla imparatorluğun bütünlüğünü sağlamak hedeflenmiştir.

II. İslamcılık :Devleti kurtarmak için hangi milletten olursa olsun bütün müslümanları halifenin etrafında toplamayı amaçlamıştır

III. TürkçülükDevlet; dili, dini, soyu ve ülküsü bir olan topluma dayanarak ayakta durabilir. Bu nedenle Osmanlı Türklerine ulusal bilinç kazandırılmalıdır.

Bu bilgilere göre, müslüman olan Trablusgarp halkının 1911 yılında yapılan Trablusgarp Savaşı’nda İtalya’ya karşı Osmanlı Devleti’nin yanında yer alması bu akımlardan hangileriyle ilişkilendirilebilir?

19. yüzyıl, Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî gücünü yeniden kazanmak için geniş çaplı ıslahatlar yaptığı bir dönem oldu. Bu yüzyılda içeride ve dışarıda zor durumda olan Osmanlı Devleti, Avrupa devletlerinin yardım ve desteğine ihtiyaç duyuyordu. Ancak Avrupalı devletler kendi çıkarları doğrultusunda hareket ediyor, Osmanlı Devleti’ne aradığı desteği vermiyorlardı. Rusya Ortodoksları, Fransa Katolikleri, İngiltere de Protestanları koruma bahanesi ile sık sık Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışıyorlardı.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin, devleti eski gücüne kavuşturmak için yaptığı demokratikleşme çalışmaları arasında gösterilemez?

Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve ekonomik beklentileri göz önüne alınarak ilan edilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı ile ulaşılmak istenen amaçlardan biri olamaz?

Osmanlı Devleti’nin 20. yüzyıl başlarında siyasi ve ekonomik olarak güçsüz olduğunu söyleyen bir tarihçi, bu duruma aşağıdakilerden hangisini kanıt olarak gösteremez?

Fransız İhtilali’nin etkileri önce Avrupa’da hissedilmeye başlandı. Bunun üzerine Avrupa devletleri kendi monarşik yapılarını korumak için bölgelerinde çıkan isyanları baskı ve şiddet uygulayarak sindirmeye çalıştılar. Ancak Osmanlı Devleti söz konusu olunca Osmanlı Devleti’ne yardımcı olmadılar. Hatta Yunanların isyanına destek vererek Navarin’de bulunan Osmanlı donanmasını yaktılar.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

“Yıkılmaya yüz tutmuş bir imparatorluğu kurtarmak için mutlakiyet yerine meşrutiyet ilan edilmelidir. Osmanlı kurumları Batı örneğine göre yeniden düzenlenmeli hatta din ve devlet işleri birbirine karıştırılmamalıdır.” (Ali Suavi)

Ali Suavi’nin bu sözüne göre Osmanlı aydınlarının çözüm arayışları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Osmanlı Devleti’nin çöküşten kurtarılması için insan hakları, eşitlik, özgürlük ve hukukun üstünlüğü ilkeleri hayata geçirilmelidir. (Şinasi)

Buna göre, Şinasi’nin aşağıdaki gelişmelerin hangisinden etkilendiği söylenebilir?

Avrupa devletleri Osmanlı topraklarında nüfuz bölgeleri kurmak ve daha sonra da bu bölgeleri sömürge imparatorluklarına katmak amacıyla Osmanlıda demir yolu yapımına önem verdiler. Avusturya Balkanlarda, Rusya doğuda, Fransa Suriye ve civarında demir yolu yaparak önce iktisadi sonra siyasi bakımdan bölgeleri ele geçirmek amacındalardır. Almanya ise Berlin-Bağdat hattı ile Anadolu ve Irak’ı bir Alman kolonisi hâline getirmek istiyordu.

Bu bilgilere göre, Avrupalıların Osmanlı topraklarında demir yolu yapımına ağırlık vermelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisi olamaz?

II. Meşrutiyet’in ilanını takip eden dönemde Osmanlı Devleti’nin iç karışıklığından ve güçsüzlüğünden faydalanan Bulgaristan, bağımsızlığını ilan etti. AvusturyaMacaristan, Bosna-Hersek’i topraklarına kattığını açıkladı. Girit, Osmanlı Devleti’nden ayrılarak Yunanistan’a bağlanma kararı aldı. (1908) Bu bilgiye göre, II. Meşrutiyet sonrası oluşan durum için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

1903 yılında Beşiktaş Jimnastik Kulübü oluşturulduğunda ilk renkleri kırmızı beyazdı. Bu renkler Balkan Savaşlarına kadar değişmedi. 8 Ekim 1912’de başlayan I. Balkan Savaşı’nda yenilen Osmanlı Devleti, düşman devletlerin arzusuna boyun eğmek zorunda kaldı. Balkanlardaki kayıplardan dolayı Balkanların tamamı Türk milletinin oluncaya kadar teessür ifadesi olarak takımın renklerinin siyah-beyaz yapıldığı söylenir.

Bu durumu ifade eden en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, başlangıçta Fransız İhtilali’ni, Fransa’nın iç sorunu olarak değerlendirmiş hatta bu rejimi tanıyarak Fransa ile iyi ilişkilerini sürdürmüştü. Ancak Batılılaşma girişimleri sırasında Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik ve özgürlük düşüncelerinden etkilenmeye başladı. Bunda Avrupalı devletlerin de etkisi oldu. Rusya, Balkanlar üzerinden sıcak denizlere inebilmek için milliyetçilik fikrini kullanarak Osmanlıya bağlı Balkan uluslarını kışkırtıp Osmanlıdan ayırmak ve daha sonra kendi etkisine alarak Akdeniz’e inmek istiyordu. Buna göre, Osmanlı Devleti’nin Fransız İhtilali’nden olumsuz etkilenmesinde

I. İhtilalin ortaya çıkardığı düşünceler

II. Osmanlı Devleti’nin çok uluslu yapısı

III. Avrupalı devletlerin kışkırtmaları

IV. Osmanlı Devleti’nin demokratikleşme çabaları

hangileri etkili olmamıştır?

● Milliyetçilik akımının etkisiyle Balkan milletlerinin isyan edip Osmanlıdan ayrılmasıyla geçerliliğini kaybetmiştir.

● I. Dünya Savaşı sırasında halifenin cihat çağrısına rağmen Müslüman Arapların İngilizlerle birlikte hareket etmeleri ile geçerliliğini kaybetmiştir.

● Yeni Türk devletinin kurulmasında Mustafa Kemal Atatürk’ün ortaya koyduğu milliyetçilik ilkesinin oluşmasında etkili olmuştur.

Bu özellikler aşağıdaki fikir akımları ile eşleştirildiğinde hangisi dışta kalır?

“İstanbul’daki Fransızlar cumhuriyet sembolü olarak kokart takıyorlardı. Özgürlük ağacı etrafında şenlik yapıyorlardı. Dünya bunlardan kuşkulanıyor ama biz soğukkanlı, kendimizden emin bir durumda aldırış bile etmiyorduk. Çünkü ihtilalin ortaya attığı düşüncelerin anlamını ve doğuracağı tehlikeyi bilmiyor, göremiyorduk. Hâlbuki bu düşünceler Avrupa ile beraber bizi de temelimizden sarsarak yıkılmamızı hızlandıracaktı.” (Ahmet Cevdet Paşa)

Ahmet Cevdet Paşa’nın sözlerinde ifade ettiği tehlikeli düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

● Müslüman ve Hristiyan bütün halkın ırz, namus, can ve mal güvenliği devletin güvencesi altında olacaktır.

● Mahkemeler açık olarak yapılacak ve hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacaktır.

● Askerlik tüm Osmanlı halkı için geçerli olacak ve belli bir süreye bağlanacaktır.

● Vergiler herkesin gelirine göre toplanacaktır.

Tanzimat Fermanı’nda yer alan bu maddelere bakılarak fermanda, aşağıdaki alanlardan hangisi ile ilgili bir düzenleme yapıldığı söylenemez?