Felsefede varlıklar incelenirken sahip oldukları niteliklerine göre reel varlık ve ideal varlık olarak ikiye ayrılır. Reel varlıklara; ağaç, masa, kuş, telefon, araba gibi varlıklar; ideal varlıklara ise, pi sayısı, üçgen gibi matematiksel değerler örnek verilebilir. Buna göre, reel varlıklar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Felsefe ve bilim bir ağacın iki ayrı dalı gibidir. İki daldan biri uzadıkça diğeri de ötekine oranla uzar. Buradan çıkan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir filozof yalnızca kendi düşünce ve inançlarına saygı duyulmasını değil, aynı zamanda kendisi de başkalarının düşüncelerine açık olmalı ve saygı duymalıdır.

Bu parçada filozofun aşağıdakilerden hangisine sahip olması gerektiği vurgulanmaktadır?

Bilim, hiç kimsenin tekelinde değildir, hiç kimsenin iznine bağlı değildir. Bilim herkese açıktır; isteyen herkes bilimsel çalışma yapabilir.

Bu parçada bilimsel bilginin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

Doğru, ne duyularla kavranır, ne de akılla çıkarılabilir. Çünkü duyularla edinilen şeyin gerçek olup olmadığını hiçbir zaman bilemeyiz; akılla çıkarımda da hiçbir zaman son ve mutlak geçerliği olan bir şeye varamayız. Bilgimizin bu iki kaynağı yalnız başlarına bu işi başaramıyorlarsa, beraber olduklarında, yani iki “aldatıcı” bir araya geldiğinde de yine bir şey yapamazlar.

Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?

Biliyorum ki, parkta şu an gördüğümüz herkesin beğenisini kazanan, şu güzelim laleler bir ay sonra solacak, yok olup gidecek. Ancak tüm bu laleler solsa da zihnimdeki “lale ideası” hiçbir zaman solmayacaktır.

Bu parçaya dayanarak “lale ideası” için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tüm felsefi temellendirmeler, öznel ve göreli bir yaklaşımla hareket ediyor olsalar da amaçları itibarıyla genele yönelmek durumundadırlar. Örneğin, felsefede değerlendirilmesi yapılan insan yaşantısı, şu ya da bu insanın yaşantısı değil genel olarak insanın yaşantısıdır. Temellendirilmek istenen değerler ise tüm insanların her zaman her yerde yöneldikleri varsayılan değerlerdir. Filozoflar bir kültürün oluşturduğu kişilik bütünlüğü çerçevesinde insan olgusu üzerinde tartışırlar.

Bu parçada felsefenin hangi özelliği vurgulamaktadır?

Sofistler, insanların, toplumların ya da değişik bilimsel yargıların birliktelik oluşturamadıkları, her devir ve topluma göre değer yargılarının değişeceği düşüncesinden hareketle, mutlak bir doğrunun bulunduğunu reddederler. Onlara göre, özne, kesinlikle kendisinin dışında bulunan nesnelerle ilinti kuramaz; kursa bile bunu gösteremez. Bu durumda bilgi bir öznenin kuruntusundan başka bir şey değildir. Her öznenin kendisine göre bilgisi vardır; üzerinde ittifak edilecek bir bilgi yoktur.

Buna göre Sofistlerin bilgi öğretisi aşağıdakilerden hangisidir?

«Büyük sanatçıların vatanı yoktur.»

Bu söz sanat bilgisinin hangi özelliğini ifade eder?

« Pusuladan haritadan anlamayan denize çıkarsa olur işi ziyan. »

Bu söz hangi bilgi türünün önemini vurgulamaktadır?

Eğer bir duyu organının eksikliğinden dolayı bir insan duyular dünyası ile ilgili izlenimlere sahip değilse, onunla ilgili fikirlere de sahip değildir. Örneğin, gözleri görmeyen biri renklerin izlenimine sahip olmadığı için renklerle ilgili bir fikre de sahip değildir. Aynı şekilde doğuştan sağır olan birinin zihninde de seslerle ilgili bir fikir yoktur. Çünkü fikirler (idealar) izlenimlerin, duyumların canlılığını kaybetmiş kopyalarıdır.

Bu parçadaki görüşler aşağıdakilerden hangisine yakındır?

O, “Bilginin kaynağı nedir?” sorusuna cevap verirken bilgiyi elde etmede sadece aklı yeterli görmez; aynı şekilde deneyin de yeterli olmadığı görüşündedir. Bilgi üzerine düşünen filozofların bu iki kaynaktan sadece birini seçmesini de yadırgar. Bu yüzden duyumlarımız olmasaydı nesneleri fark edemeyeceğimizi, anlama gücümüz de olmasaydı bu kez de onları kavrayamayacağımızı belirtir.

Bu parçada ifade edilen görüşleri savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefe tarihi boyunca bilginin değeri konusunda farklı görüşler ileri sürülmüştür. Bu görüşlerden biri, bilginin değer ölçüsü olarak bilimsel bilgiyi göstermiştir. Bilimsel bilgi, doğruluğu aklın yönettiği deneysel yöntemlerle denetlenebilir olan olgusal bir bilgidir.

Parçada sözü edilen bilgi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık en son şeydir. Var olanın arkasında deney alanlarını aşan bir temel yoktur. Tanrı, ruh, ölümsüzlük, evrenin özü gibi soyut varlık alanına ilişkin kesin bir cevap verilemez. Kant, bu alanı aklı aşan bir felsefe olarak niteler ve anlama yetisinin kavramları ancak deney ile geçerli olduğunu belirtir.

Parçada sözü edilen felsefe disiplini aşağıdakilerden hangisidir?

Var olanların temelinde akıl veya mutlak ruhdenilen “Geist” vardır. Tüm varlıklar, zorunlu “Geist”ten diyalektik süreçle oluşmuşlardır. Diyalektik, zıt güçlerin birleşerek sentez oluşturması, sentezinde zamanla zıddını yaratarak zıddıyla birleşmesi sonucu yeni bir sentez oluşturmasıdır. Bu süreç sürekli devam eder.

Parçadaki varlık görüşünü savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Evrendeki tüm varlıklar atomdan meydana gelmiştir. Atomlar ezeli ve ebedidir. Yer kaplayan, gözle görülemeyen, parçalanamayan, ağırlıkları olan atomlar, sayısız biçimdedirler, sürekli hareket halindedirler. Varlık, boşlukta hareket eden atomların çeşitli oranlarda birleşmesiyle kendiliğinden oluşmuştur. Kaba ve ağır hareket eden atomlar toprağı, daha hızlı daha ince olan atomlar hava ve suyu oluştururlar. Ruh ise en ince olan atomlardan oluşmuştur. Bu oluşumda ne bir yaratıcı güç ne de bir rastlantı vardır.

Bu parça, aşağıdaki görüşlerden hangisine yakın düşünceleri vurgulamaktadır?

“Akıl yürütme değil alışkanlıktır insanın rehberi. Eğer alışkanlık olmasaydı hiç bir şeyden emin olamazdık ve belleğimizde o an taze olanlar ve hemen o sırada algıladıklarımız dışında hiçbir şey bilemezdik.”

David Hume’un bu sözleri hangi bilgi kuramını vurgulamaktadır?

Varlığın bilgisine ancak özneden hareketle varılabilir. Bunun için öncelikle öznenin toplumsal çevreden, ekonomiden, tarihten edinilen kanıları, varlıkların gerçekten var olup olmadığına ilişkin düşünceleri, bilincin nesnesi olmayan her şeyi paranteze alıp bir yana bırakılmalıdır. Bunun sonuncunda varlığa yönelen bilinç öz bilgisine ulaşır.

Parçada sözü edilen bilgi görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Bilim adamları olayları gözlerken çoğu zaman inançlarının benimsedikleri düşüncelerin etkisinde kalmıştır. Örneğin bazı astronomlar “Çember mükemmel bir şekildir. Öyleyse gezegenlerin yıldızların yörüngeleri çember biçiminde olmalıdır.” düşüncesiyle hareket etmişler. Tycho Brahe 7 sayısının kutsallığına inanmış 7 gezegen olduğunu düşünerek gözlem yapmıştır.

Bu parçada sözü edilen bilim adamlarının bilimsel çalışmayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine sahip olmadıkları kesinlikle söylenebilir?