WorksheetsФизиология100-150
Total questions: 50
Worksheet time: 38mins
Ұйқы түрлері
Тәулік бойы
Апталық
Бір мезгілді күнделікті
Наркотиктік
Көп мезгілді
Гомеостаз дегеніміз
Өкпе ұлпасының физико – химиялық қасиеттерінің тұрақты болуы
Ағзаның ішкі сұйық ортасы құрамының салыстырмалы түрде бірқалыпты сақталуы
Несептің құрамының өзгеруі
Сілекей құрамының тұрақты болуы
Ағзаның ішкі сұйық ортасының физико – химиялық қасиеттерінің салыстырмалы түрде сақталуы
Көптеген реттеу жүйесінің қызметі арқылы ағзаның ішкі ортасының салыстырмалы түрде бірқалыпты сақталу
Эритроциттердің негізгі қызметтері
Бұлшық еттің жиырылуына әсер етеді
Қан реакциясының (рН) тұрақтылығын қамтамасыз етеді
Қандағы глюкоза мөлшерін реттейді
Қанның ұюына қатысады
Жасушаларға О2, одан өкпеге СО2 тасымалдау
Холерикте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Ұстамсыз, қозу тежелуден басым
Қозу реакциясын тежеуі өте қиын
Ұстамды, қозу мен тежелу тең
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы баяу
Тежелу процесі басым
Сангвиникте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Ұстамсыз, қозу тежелуден басым
Ұстамды, қозу мен тежелу тең
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы баяу
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы жеңіл
Орта мектеп жасы
15
16
11
12
14
Флегматикте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Қозу мен тежелу процестері күшті , салмақты
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы, жылжығыштығы жеңіл
Ұстамсыз, қозу тежелуден басым
Қозу мен тежелу процестерінің жылжығыштығы нашар
Жоғарғы сынып оқушыларының жасы
15
16
17
11
12
Даму дегеніміз
Сапалық көрсеткіштердің сандық көрсеткішке ауысуы
Сөлдердің көп бөлінуі
Шашының өсуі
Миофибриллдердің қысқаруы
Дененің сапалық көрсеткіштерінің өзгеруі
Өсу (жасушалар санының көбеюі, көлемінің ұлғаюы, салмағының артуы т.б.)
Пішіннің пайда болуы, белгілі бір қызмет атқаруға бейімделуі
Ұлпалар мен мүшелердің айқындалуы
Кальций ионының маңызы
Қуат көзі
Жүйке жасушасының құрамына кіреді
Гемоглобин құрамына кіреді
Бұлшық ет ұлпасының құрамына кіреді
Осмостық қысым мөлшерін сақтауға қатысады
Бұлшық еттердің жиырылуы мен босаңсуына
Қанның ұюына қатысады
Сүйек ұлпасының құрамына кіреді
Құрамында құнды белоктар бар тағамдар
Көкөніс
Жемістер
Ет, сүт
Жұмыртқа
Нан
Картоп
Күріш
Балық уылдырығы
Жылу өндіретін мүшелер
Тері
Өкпе
Көз
Ішек
Буын
Бүйрек
Бұлшық ет
Бауыр
Көру сезім мүшесінің бөлімдері
Шеткі бөлім - хеморецепторлар
Орталық бөлім – үлкен ми сыңарлар қыртысының самай бөлімінде орналасқан аймақтар
Шеткі бөлім - терморецопторлар
Аралық өткізгіш бөлім – есту жүйкесі
Аралық өткізгіш бөлім – көру жүйкесі
Орталық бөлім – үлкен ми сыңарлар қыртысының шүйде бөлімінде орналасқан аймақтар
Шеткі бөлім - фоторецепторлар
Аралық өткізгіш – биполярлы жасушалар
Қалқанша без гормондары
Адреналин
Тироксин
Окситоцин
Трийодтиронин
Кальцитонин
Орталық жүйке жүйесінің қызметтері
Ағзадағы барлық мүшелер мен ұлпалар қызметін реттеу
Ағзадағы барлық мүшелер мен ұлпалардың қызметін бір тұтас ағзаның мүдесіне бағындыру
Сөл бөлу
Ағзаны сыртқы және ішкі ортаның өзгерістеріне бейімдеу
Сыртқа қажетсіз заттарды шығару
Симпатикалық жүйке жүйесінің жүрек тамыр жүйесі қызметіне әсері
Жүрек соғу ырғағын күшейтеді
Жүрек қызметін бәсеңдетеді
Жүрек және өкпе қан тамырларын кеңейтеді
Жүрек және өкпе қан тамырларын тарылтады
Бауыр мен көкбауырдағы қор қан мөлшерін айналымға шығарады
Парасимпатикалық жүйке жүйесінің жүрек тамыр жүйесі қызметіне әсері
Жүрек соғу ырғағын азайтады
Қан тамырларын тарылтады
Жүрек соғу ырғағын күшейтеді
Жүрек қызметін бәсеңдетеді
Жүрек соғу ырғағын өзгертпейді
Жүйке – бұлшық ет қимыл бірлігі
Синапс
Афференттік жүйке талшықтары
Аксон
Мотонейрон
Бұлшық ет талшықтары
Бұлшық ет жиырылуын қамтамасыз ететін қуат жүйелері
Оттегі
Гликолитті
Тотығу
Фосфор
Креатинкиназа
Заттардың түсін қабылдау ілімінің негізін қалаған ғалымдар
И.П.Павлов
М.В.Ломоносов
Г.Гельмгольц
Т.Юнг
А.А.Ухтомский
Сөйлеуге қатысатын талдағыштар
Иіс,дәм
Көру
Тепе – теңдік
Қозғалыс
Есту
Қозғалысты басқарудың жалпы үлгісі – қызмет жүйесі
Сыртқы және ішкі ортадан түскен барлық тітіркендіргіштерді афферентті талдау
Іс - әрекеттің мақсаты мен міндеттері туралы шешім қабылдау нәтижесін болжау, бағдарлама жасау
Нәтиже талданбайды
Нәтижені талдау арқылы бағдарламаға өзгеріс енгізу – сенсорлық
Проприорецептивті рефлекстер
Статикалық рефлекстер
Сөл бөлу,Тағамдық
Лабиринт рефлексі
Қорғаныс
Мойын рефлексі
Жазылу рефлексі
Статокинетикалық рефлекстер
Лифт рефлекстері
Шыр айналу рефлекстері
Қорғаныс
Тербеліс, салмақсыздық рефлекстері
Зат алмасу өнімдерін шығару
Майда еритін витаминдер тобы
В1; В2; В3; В6 т.б.
Е, К
АУФ
А
Д
Қанның биохимиялық, физиологиялық көрсеткіштерінің белгілі тұрақтылығын қамтамасыз ететін жүйелер мен мүшелер
Сүйек
Бұлшық еттер
Гуморальды және жүйкелі реттеу
Өкпе, ас қорыту мүшелері, тері бездері
Буферлік жүйелер
Бүйрек үсті безінің гормондары
Минералокортикоидтар (альдостерон)
Глюкагон
Катехоламиндер; адреналин, норадреналин
Глюкокортикоидтар
Кальцитонин
Егде жас
Әйелдер 55 - 74
Әйелдер 74 - 80
Әйелдер 58 – 74, ерлер 53 - 74
Ерлер 60 - 74
Әйелдер 58 – 74, ерлер 63 – 74
Жас кезеңдерін белгілейтін ағза ерекшеліктері
Физикалық
Экологиялық
Морфологиялық
Биохимиялық
Қызметтік
Қалқанша безінің гипосекрециясы кезінде адамда кездесетін ауру түрлері
Базедов ауруы
Қант диабеті
Акромегалия
Кретинизм
Эндемиялық зоб
Микседема
Ересек адамдағы негізгі алмасу мөлшері (ккал)
1500
1700
1650
1200
1750
Он екі елі ішек сөлінің құрамында
Он екі елі ішек сөлі
Өт
Ұйқы безінің сөлі
Сілекей
Қарын сөлі
Ересек адамның тыныштық күйдегі ЖСЖ – І (соғ/мин)
50
60
70
80
90
Морфофункционалды ерекшеліктері бойынша 13 – 15 жастағы балаларға қатысуға болатын спорт түрлері
Көркем гимнастика, спорттық гимнастика шұғылдануға болмайды
Ат спорты, көпсайыс, күрес түрлерімен шұғылдануға болмайды
Спорттық ойындар, семсерлесу
Ауыр атлетика, көздеп нысана ату
Велоспорт, бокс
Гимнастика, спорттық гимнастика, спорт ойындары, күрес, ат спорты, көпсайыс, семсерлеу
Жылу беру жолдары
Конвекция
Фильтрация
Реабсорбция
Кондукция
Булану
Ауру түрлері:
A. жиі суық тию
B. созылмалы іріңді отит (құлақ қабынысы)
B. түзетілген миопия (жақыннан көргіштік)
Г. Түзетілмеген миопия
Д. эпилепсия
Сыныптағы оқушыларға арналған қолайлы орындар:
а. Ішкі қабырға қатарындағы парталар
б. Бірінші және екінші қатарлар
в. Терезе алдындағы тек 1-3 парталар
г. Тақтаға жақын парталар
д. Шектеусіз
А – б; Б – г; В – а; Г – в; Д – д
А – г; Б – б; В – г; Г – а; Д – д
А – а; Б – б; В – г; Г – в; Д – д
А – а; Б – в; В – б; Г – в; Д – а
А – г; Б – б; В – г; Г – а; Д – д
,Критерийлері:
А. балалардың жүйелік оқуға дайындығының медициналық критерийлері
Б. дайындықтың психологиялық жəне педагогикалық критерийлері:
Мектепте оқуға дайындық параметрлері:
а) психологиялық жетілуінің дəрежесі;
б) қабылдау, ойлау, есте сақтау дəрежесі;
в) биологиялық даму дəрежесі;
г) сөйлеудегі дыбысталу тазалығы
д) ақыл-ой қабілетінің дəрежесі;
е) денсаулық жағдайы;
ж) физикалық даму дəрежесі;
з) Керн-Йерасек тестін орындау нəтижесі;
А - в), ж), е), г); Б – а), б), д), з)
А – в), г), д), з); Б – а), е), ж), г)
А – б), г), ж), з); Б – а), г), б), в)
А – в), г), е), д), з); Б – б), д), е), ж)
А – а), ж), е), г); Б - а), б), д), ж)
Сәйкестендіріңіз:
Көрсеткіш:
1. Шаршау
2. Қатты шаршау
Белгілері:
A. Еңбек өнімділігінің төмендеуі
Б. Астено-невротикалық бұзылулар
B. Ағзаның қарсыласуының төмендеуі
Г. Шаршау сезімінің пайда болуы
Д. Демалу кезінде шаршау белгілерінің тез жоғалуы
1 – А, Б, Д; 2- А, Б, Г
1 – Б, Г, Д; 2- А, Б, В
1 – А, Г, Д; 2- А, Б, В
1 – А, Б, Г; 2- Б, В, Д
1 – В, Г, Д; 2- А, Б, Д
Сәйкестендіріңіз:
Баланың мектепке дайындық деңгейі:
А. Жеке тұлғалық
Б. Морфофункционалдық
В. Интеллектуалдық
Критериилері:
а) ойлау қабілетін, зейінін, логикасын дамыту
б) сыртқы әлеммен, қоғамдық өмірмен байланысты жалпы таным
в) мектепте оқуға деген оң мотивация (мектеп талаптарына сәйкес психоәлеуметтік жетілу деңгейі)
г) баланың дене салмағы мен бойының көрсеткіші жасына сәйкес келу
д) орта, орта және жоғары ой-өрісінің даму көрсеткіші (вербалды интеллект)
е) биологиялық жасы паспортқа сәйкес келуі
ж) сыныптастарымен және мұғаліммен қарым-қатынас жасай білу
з) дыбысты айтуда ақаулардың болмауы
и) ұсақ қозғалыстардың жоғары даму деңгейі
к) қосу және алу амалдарын таңдау және орындау мүмкіндігі
л) эмоционалды даму деңгейі
м) нұсқаулықтарды тыңдай білу
А – б, г, з, л; Б – в, е, з, и; В – в, д, и, м
А – а, в, ж, и; Б – г, е, ж, и; В – б, д, л, м
А – б, д, ж, л; Б – г, ж, з, и; В – а, е, к, м
А – б, в, ж, л; Б – г, е, з, и; В – а, д, к, м
А – б, в, ж, м; Б – а, е, з, и; В – а, д, л, м
Сәйкестендіріңіз:
A. Мектеп режимінің компоненттері
Б. Күнделікті тәртіп компоненттері
а) оқу жылының ұзақтығы және жыл бойғы демалыстар;
б) түнгі ұйқының ұзақтығы;
в) сабақ ұзақтығы;
г) өз қалауы бойынша демалу ұзақтығы;
д) тамақтану
е) жеке гигиена;
ж) оқу күнінің ұзақтығы;
з) сыныптан және мектептен тыс жұмыстарды нормалау
А – а, б, в, з; Б – б, г, д, ж
А – б, в, ж, з; Б – в, г, д, е
А – а, в, ж, з; Б – б, г, д, е
А – б, в, ж, з; Б – а, г, д, ж
А – а, б, ж, з; Б – б, в, д, е
Сәйкестендіріңіз:
Баланың қалыпты нейропсихикалық дамуының негізгі шарты:
А) қалыпты эмоционалды байланыс
Б) пәндік іс-әрекеттің мүмкіндігі
В) ойын мүмкіндігі
Жас кезеңі:
а. 1 жыл өмір
б. Мектепке дейінгі жас (2-3 жас)
в. Мектеп жасына дейінгі (4-6 жас)
А – а, б; Б – а, б; В – б, в
А – а, б, в; Б –а, б, в; В – а, в
А – а, б, в; Б – б, в; В – б, в
А –б, в; Б – а, в; В – а, б, в
А – а, б; Б – а, в; В – а, в
Сәйкестендіріңіз:
Тест атауы:
а) Керн-Ирасек тесті;
б) Филиппиндік тест;
в) Векслер тесті
Жетілу мерзімі:
А. Психофизиологиялы
Б. Морфологиялык жетілу
В. Психологиялық жетілу
а) – В; б) – Б); в) – В
а) – А; б) – Б); в) – В
а) – А; б) – В); в) – Б
а) – Б; б) – А); в) – В
а) – Б; б) – В); в) – А
Сәйкестендіріңіз:
Дене дамуының көрсеткіштер топтары:
A. Соматоскопиялық
Б. физиометриялық
B. Соматометриялық
Көрсеткіштері:
а) отырғандағы бойыдың ұзындығы;
б) кеуде пішіні;
в) кеуде шеңбері;
г) өкпенің тіршілік сыйымдылығы;
д) қайталама жыныстық сипаттамалардың дамуы;
е) қолддың күші
А – а), д); Б – а), б); В – а), в)
А – б), д); Б – г), е); В – а), в)
А – г), д); Б – а), б); В – в), е)
А – б), д); Б – в), е); В – а), в)
А – б), е); Б – а), г); В – а), г)
Сәйкестікті орнатыңыз:
Биологиялық жетілуді бағалау критерийлері:
А. екінші реттік жыныс белгілерінің айқын көріну дәрежесі
Б. Филиппин тестінің нәтижесі
В. соңғы жылы бойдың ұзындығының өсуі
Г. жыныстық жетілу дәрежесі
Д. дене ұзындығы
Е. тұрақты тістердің жалпы саны
Жас кезеңі:
а) Мектепке дейінгі жас (5 жастан бастап) және кіші мектеп жасы
б) орта және жоғарғы мектеп жасы
А – б; Б – б; В – б; Г – б; Д – б; Е – б
А – а; Б – а; В – б; Г – а; Д – б; Е – а
А – б; Б – а; В – а; Г – б; Д – б; Е – а
А – б; Б – а; В – а; Г – а; Д – б; Е – б
А – а; Б – а; В – а; Г – а; Д – б; Е – а
Берілген мәтіннен қателерді табыңыз. Қате жіберілген сөйлемдер нөмірін көрсетіңіз
1. Жеделдету - тірі ағзаның жедел дамуы.
2. Жеделдету кезінде балалар мен жасөспірімдердің тек соматикалық дамуы алдыңғы буындардағы ұқсас көрсеткіштерге қарағанда тездетіледі.
3. Үдеудің негізгі көріністері: жаңа туған нәрестелердің бой ұзындығы мен дене салмағы; бір жасар балалардың өсуі орта есеппен 4-5 см, ал дене салмағы алдыңғы жылдарға қарағанда 1-2 кг артық болуы; дене ұзындығының өсуі алдыңғы және басқаларымен салыстырғанда 8-10 см жылдам өсуі.
4. Жеделдетудің себептері: тамақтанудың өзгеруі (тағамдағы жоғары ақуыздар мен табиғи майлардың мөлшері артуы);күн сәулесінің түсуі;климаттың өзгеруі;нәрестелік және балалық шақтағы аурудың жалпы төмендеуі және т.б.
5. Кідіріс - жеделдетудің кері процесі, яғни дененің барлық мүшелері мен жүйелерінің биологиялық жетілу процестерін бәсеңдетеді.
1, 4
2,3
1,2
3,5
2,4
Сәйкестендіріңіз:
Дене дамуына әсер ететін факторлар тобы:
А. Экзогендік
Б. Эндогендік
Факторлар:
а) күнделікті тәртіптің сақталуы
б) Жоғары жүйке қызметінің типологиялық ерекшеліктері
в) мотор белсенділігінің деңгейі
г) тамақтану
д) эндокриндік жүйенің жағдайы
е) әлеуметтік орта
А – б, г, е; Б – а, в, е
А – а, б, е; Б – б, в, г
А – а, г, е; Б – б, в, д
А – в, г, е; Б – а, в, д
А – а, г, д; Б – б, г, д
Сәйкестендіріңіз:
Организмнің даму кезеңі:
A. Ерте балалық шақ
Б. Жасөспірім
B. Кеуде жасындағы
Г. Бірінші балалық шақ
Д. Жастық шақ
E. Екінші балалық шақ
Ұзақтығы:
а) 4-7 жас
б) 17-21 жастағы ұлдар, 16-20 жастағы қыздар
в) 1-3 жас
г) 11 күн - 1 жыл
д) 8-12 жастағы ұлдар, 8-11 жастағы қыздар
е) 13-16 жастағы ұлдар, 12-15 жастағы қыздар
А – а; Б – е; В – в; Г – а; Д – б; Е – д
А – в; Б – г; В – б; Г – а; Д – б; Е – д
А – в; Б – е; В – г; Г – а; Д – б; Е – д
А – д; Б – е; В – г; Г – а; Д – б; Е – а
А – в; Б – г; В – г; Г – е; Д – б; Е – д
Сәйкестендіріңіз:
А. Максималды жұмыс өнімділік күндері
Б. Аз жұмыс өнімділік күндері
а) дүйсенбі
б) сейсенбі
в) сәрсенбі
г) бейсенбі
д) жұма
е) сенбі
А – б, г; Б – а, е
А – а, б; Б – д, е
А – б, в; Б – а, д
А – б, в; Б – г, д
А – в, г; Б – а, д
Сәкестендіріңіз:
Дене шынықтыру тобы:
а) Негізгі
б) Дайындық
в) Арнайы
Дене шынықтыру мен спортты ұйымдастырудың ерекшеліктері:
А. Оқу жоспарына сәйкес дене тәрбиесі
Б. Біртіндеп дағдыны игерген және жұмыс жүктемесі төмендеген жағдайдағы оқу жоспарына сәйкес дене тәрбиесі
В. Барлық бақылау стандарттарын тапсыру
Г. Организмге жоғары талаптар қоймайтын бақылау стандарттары тапсыру
Д. Спорттық секцияларға, жарыстарға қатысу
Е. Арнайы бағдарлама бойынша дене шынықтыру сабағы
Ж. Физикалық терапия сабақтары
а) – А, Б, Д; б) – А, Г, Д; в) – Г, Е, Ж
а) - А, В, Д; б) - Б, Г, Д; в) - Е, Ж
а) - А, В; б) - Б, Г, Д; в) – Г, Е, Ж
а) - А, В, Д; б) - А, Г, Д; в) - Г, Е
а) - В, Д; б) - А, Б, Д; в) - Е, Ж
Берілген мәтіннен қателерді табыңыз. Қателер жіберілген сөйлемдер нөмірін көрсетіңіз.
1. Өсу және даму процестері үздіксіз жүріп жатыр және прогрессивті, бірақ олардың қарқыны біркелкі емес.
2. Дене ұзындығының ең көп өсу қарқыны жасөспірімдерде байқалады.
3. Онтогенездің әртүрлі кезеңдерінде ағзаның тіршілік ету деңгейі белгілі бір құрылымдық формациялар мен функциялардың іріктелген және жедел дамуын қамтамасыз етеді.
4. Қыздардағы барлық функционалды жүйелердің дамуы анағұрлым қарқынды.
5. Өсуі мен дамуы ең алдымен генетикалық факторларға байланысты.
1, 2, 5
2, 4, 5
3, 4, 5
1, 3, 4
2, 3, 5
