Uzaktır seçilmiyor

Gönüldür geçilmiyor

Gönül bir top ibrişim

Dolaşmış açılmıyor

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi

söylenemez?

Bu edebiyat, Türk halk edebiyatının bir koludur.

Bu edebiyatta az da olsa Arapça ve Farsça

kelimelere yer verilir. Allah ve insan sevgisini

yoğun işleyen bu edebiyat XIII. yy.da başlamıştır.

Aşağıdakilerden hangisi yukarıda bahsedilen

edebiyatla ilgili eser vermiş sanatçılardan

biridir?

Şiirlerindeki insana dönüklüğünün özünde belirgin olan tema, doğa ve aşktır. Ayrılık, gurbet, sıla özlemi, ölüm ise şiirinin bu bütünselliği içinde beliren başka temalardır. Duygulan gerçekçi biçimde dile getirir. Düşündüklerini açık, anlaşılır bir dille ortaya koyar. 17. yüzyılda göçebe Türkmen aşiretleri arasında yaşadığı bilmen halk şairi bu çevreyi şiirlerine katmıştır. Onun yaşama sevincinin kaynağı güzele, sevgiliye ve doğaya olan tutkunluğudur. Güzelleri, yiğitleri över; dert ortağı bildiği dağlara seslenir. Lirik söyleyişinin özünde, halkının duyuş ve düşünüş özellikleri görülür. Halk şiirinin geleneksel yarım uyak düzenini ve yer yer de redifi kullanmıştır.

1. Bu parçada sözü edilen halk şairi aşağıdakilerden hangisidir?

19. yüzyıl şairlerinden olup Avşar boyundandır. Şairin şiirleri yerleşik yaşama geçmek istemeyen Türkmen aşiretlerinin bir çığlığı, sözlü bir tarihi sayılır. Asıl ününü kavga türküleri ile yapsa da duygu ve aşk konularını da aynı başarıyla işlemiştir Bazı halk ozanlarında görülen divan şiirine yakınlık onda hiç görülmez.

2. Bu parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Halk edebiyatını besleyen damarlardan bin destanlardır. Destanlar edebiyatımızda etkisi uzun soluklu olan ürünlerdir. Doğal destanların yanında edebiyatımızda yapma destanlar da vardır. Örneğin 17. yüzyılın ikinci yarısında çok ünlü olan ………………, şiirleri özellikle Yeniçeriler arasında çok sevilen, IV. Murat'ın Bağdat kuşatması sırasında şehit düşen bir yeniçeri için böyle bir destan yazmıştır.

3. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Klasik şairlerimizden Ahmed Paşa, Fuzuli ve Atai'nin şiirlerine nazireler yazması, gazel, murabba, kalenderi, satranç, müstezat gibi şekillere örnekler vermesi, ondaki, dönemine hakim olan klasik şiire yönelme arzusunun en güzel örneğidir. Kendi adıyla anılan Divan'ında bir araya getirilen şiirler arasında; koşma, destan, semai ve varsağı şeklinde söylenen heceli örnekler daha azdır; onun en çok bilinen şiiri. 38 dörtlükten meydana gelen ve 105 şairin adının sayıldığı Şairname'sidir. Burada sadece 17 saz şairinin adının zikredilmesi, Arap ve Acem şairlerinin yanında klasik şiirimizle tekke şiirimizin ünlü adlarına daha fazla yer verilmesi düşündürücüdür.

4. Bu parçada sözü edilen ozan aşağıdakilerden hangisidir?

Hem aruz hem de heceyle şiirler yazan sanatçı sağlığında divan tertip ederek bunu saraya sunan ender halk şairlerindendir. Aruzla yazdığı şiirleri daha fazla olmasına karşın hece ile yazdığı koşma ve destanlarıyla ünlenmiştir. İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansımıştır. Bu hususları Sergüzeştname adlı eserinde manzum olarak hikâye etmiştir.

6. Bu parçada sözü edilen halk şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Ozanlığının yanı sıra dili, düşünceleri, işlediği konularla Anadolu'da gelişen Türk edebiyatının en büyük adlarından sayılan şair, yalnız halk ve tekke şiirini değil, divan şiirini de etkiledi, varlığını çağlar boyu sürdürdü. Hece ve aruzla yazdığı şiirlerinde sevgiyi temel aldı. Tasavvufla, İslam düşüncesiyle beslenen dizelerinde insanın kendisiyle, nesnelerle, Allah'la ilişkilerini işledi; ölüm, doğum, yaşama bağlılık, ilahi adalet, insan sevgisi gibi konuları ele aldı. Çağına hâkim olan düşünüş biçimini ve kültürü konuşulan dille, yalın ve akıcı bir söyleyişle dile getirdi; çağdaşlarının yapıtlarında geçen kavramlara yeni bir öz, yeni bir deyiş kattı. Bu yanıyla tasavvuf düşüncesini zenginleştirdi.

8. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Kıldan köprü yaratmışsın

Gelsin kullar geçsin deyü

Hele biz şöyle duralım

Yiğit isen geç a Tanrı

9. İçerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında yukarıdaki dörtlüğün aşağıdaki şairlerden hangisine ait olduğu söylenebilir?

Kalktı göç eyledi Avşar elleri

Ağır ağır giden eller bizimdir

Arap atlar yakın eder ırağı

Yüce dağdan aşan yollar bizimdir

10. Bu dizeler aşağıdakilerin hangisine ait olabilir?

Yaşamı üzerine, yazılı kaynaklarda pek bilgi yoktur. Coşkun bir lirizmi olan şiirleriyle tanınmıştır. Tekke şairleri arasında şiirlerini sazla söyleyen ender şairlerdendir. Daha çok nefesleriyle tanınmıştır. Divan edebiyatının etkisinde kalmadan, sözlü edebiyatın birikimlerinden yararlanarak kendine özgü duru bir dil oluşturmuştur.

5. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Şiirlerinde görmezliğin yarattığı duyarlıkların yanı sıra, güncel sorunlardan kaynaklanan konulara da rastlanır. Yenilmesi güç acıları, sitem ve tepki duygularıyla yansıtırken doğaya ve sazına tutunarak güç kazanır. Birçok şiirinde toprak ve saz, onun var oluşunun simgesidir.

7. Yukarıda özellikleri verilen sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?

Mutasavvıf bir şairdir. Sade bir dil ve İçli bir söyleyişe sahiptir. Hayatı ve evreni “vahdetivücut" anlayışına bağlı kalarak yorumlamış, Allah'ın dışındaki her şeyin geçici olduğunu söyleyerek, şiirlerinde O'na kavuşma arzusunu dile getirmiştir. Şiirlerinin sade bir Türkçeyle yazılmış olması, günümüzde de sevilerek okunmasının en önemli nedenidir. Şiirlerinde hem hece hem aruz ölçüsünü kullanmıştır. Divan'ından başka 573 beyitlik, mesnevi nazım biçimiyle yazdığı didaktik bir eseri de vardır.

10. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

İki yıl medrese eğitimi almıştır. İstanbul’a gelmiş ve yedi yıldan sonra devrin ileri gelenlerine yaz­dığı taşlamaları, hicviyeleri yüzünden hakkında soruşturma açıldığı için Kayseri'ye dönmüştür. Yaşadığı dönemin sorunlarını şiirlerinde dile geti­ren bu 19. yüzyıl taşlama ve mizah ustası şair aruzu da kullanmış; ancak hece ile yazdıklarında daha başarılı olmuştur. Sofuları, samimiyetsiz dindarları çok eleştirmiştir.

1. Bu parçada aşağıdaki Halk edebiyatı sanatçı­larının hangisinden söz edilmiştir?

15. yüzyılın önemli tasavvuf şairlerindendir. Somuncu Baba lakaplı bir pirin yanında Şam'ı ve Hicaz'ı dolaşmış, şeyhinin ölümü üzerine Ankara'ya donmuş ve kendi adıyla anılan tekkesini kurmuştur. Aruzla da heceyle de yalın şiirler yazmıştır. Fatih'in babası II. Murat kendisine ilgi göstermiş, onun bir gönül ehli olduğunu anlayınca dervişlerini vergiden muaf tutmuştur. Yunus etkisinde halk diliyle yazdığı ilahilerden ancak birkaç tanesi günümüze kadar ulaşabilmiştir.

2. Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?