Uyaklı beyit (Musarra)

Gazel ve kasidelerde ilk beyit (Matla)

Bir gazelin en güzel beyti (Şah beyit)

Özlü ve güzel anlamlı beyit (Taç beyit)

Gazellerde şairin adının geçtiği beyit (Mahlas beyti)

doğa güzelliklerinden söz eden nesib ya da teşbib bölümüdür

asıl konuya girişi sağlamak için yazılan girizgâh bölümüdür

kasidenin sunulduğu kişinin özelliklerinin abartılı bir övgüyle anlatıldığı methiye bölümüdür

şairin kendisini övdüğü dizelerden oluşan fahriye bölümüdür

şairin adının da geçtiği tegazzül bölümüdür

Aruz vezniyle yazılmış olma

Kaside, gazel, mesnevi ve rubai gibi belli nazım şekilleri içinde yazılma

Parça güzelliğine değil bütün güzelliğine önem verme

Duygu ve düşünceleri kalıplaşmış birtakım söz sanatlarıyla anlatma

Yabancı sözcüklerle ve dil kurallarıyla fazlaca yüklü olma

Uyak düzeni aa ba ca… biçimindedir.

Beyit sayısı konunun işlenişine göre belirlenir.

Daha çok, aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır.

Arap ve Türk edebiyatına İranlılardan geçmiştir.

Öyküleme gerektiren konular, bu türde işlenmiştir.

Şiirlerin konuyu içeren başlıkları olmadığı için şiirler nazım biçimlerine göre adlandırılmıştır.

Duygu ve düşünceler "mazmun" adı verilen kalıplaşmış benzetmelerle anlatılmıştır.

Geniş halk topluluklarının duygu ve düşünceleri dile getirilmiştir.

Nazım birimi genellikle beyittir; duygu ve düşünce bir beyitte tamamlanmıştır.

Sanatlara bolca yer verilmiş, sanatlı söyleyiş içeriğin önüne geçmiştir.

Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle başlamış ve Tanzimat Dönemi'ne kadar etkin olarak devam etmiştir.

Saray çevresinde ve medrese eğitimi görmüş aydınlar tarafından İran ve Arap edebiyatları örnek alınarak oluşturulmuştur.

Şiirlerde genellikle konu bütünlüğü yoktur, bir şiir farklı konulardan bahseden beyitlerle oluşturulmuştur.

Aşk, tabiat, sevgilinin güzellikleri; kadercilik, zamandan şikâyet, tasavvuf gibi konular işlenmiştir.

Biçimden çok içeriğin önemsendiği bir edebiyattır.

Divan Edebiyatı şiirlerinde aşk, şarap, din ve ahlak ile ilgili soyut kavramlar işlenmiştir.

Eserler saz eşliğinde söylenmiş, eserlerin son bölümünde şairler mahlaslarını kullanmışlardır.

Söyleyiş özentilidir. Şiirdeki ustalık, benzetmeler yapmak, mecazlı, sanatlı değişler yaratmak, kalıplaşmış anlamlı sözcükleri yeniden kullanmaktır.

Şiirlerin özel bir adı yoktur ve şiirler nazım biçimleriyle bilinir.

Sanatçılar mesnevi dışında kalan şiirlerini "divan" adlı defterlerde toplamışlardır.

Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla yüklü Osmanlıca da denen ağdalı ve süslü bir Türkçe kullanılmıştır.

Söz sanatlarına başvurularak yapıtlar büyük titizlikle işlenmiş, sanatın bir hüner gösterisine dönüştürülmesine çalışılmıştır.

Aynı konular birçok farklı sanatçı tarafından işlenmiştir çünkü sanatçılar, konuyu değil konunun işlenişini önemsemiştir.

Toplumsal konulara hemen hemen hiç yer verilmemiş, sanat bireysel bir çaba olarak algılanmıştır.

Tam ve zengin uyağa yer verilmiş, kulak için uyak anlayışı önemsenmiştir.

Yabancı sözcük ve dil kurallarıyla yüklü olması

Duygu ve düşüncelerin mazmunlarla verilmesi

Aruz ölçüsünün hâkim olması

Din dışı konuların ağırlıklı olması dini konulara yer verilmemesi

Bütün güzelliği yerine parça güzelliğine önem verilmesi

13. yy.da ilk örnekleri verilmeye başlansa da 16. yy.da yetkin eserler ortaya konmuştur.

Şiirlerde "nazire" adı verilen klişe benzetmelere sık başvurulmuştur.

Konu genellikle aşk, kadın, şarabın yanı sıra tasavvuf gibi soyut konulardır.

Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalarla yüklü ağır, sanatlı bir dil kullanılmıştır.

Konunun işlenişinde bir beyit başlı başına bir bütün olarak kabul edilmiştir.

Nazım biçim ve türleri kesin sınırlarla birbirinden ayrılmamıştır.

İnsanın iç dünyasına yönelik, yaşamın dışında, soyut temalar seçilmiştir.

Şairler şiirlerin son bölümde mahlaslarını kullanmışlardır

Şiirlerde sadece aruz ölçüsüne yer verilmiştir.

Biçim kusursuzluğu önemsenmiş, dil kaygısı güdülmüştür.

Kuralcı olması, duygu ve düşüncelerin değişmez mazmunlarla anlatılması

Saray ve çevresinden beslenen, medrese eğitimi görmüş bir zümrenin edebiyatı olması

Ulusal özellikler taşıması, yabancı etkilere açık olmaması

Sosyal yaşamdan ve gerçeklikten kopuk bir edebiyat olması

Nazmın ön planda tutulması, nesre çok az yer verilmesi