NEW
Font size
Worksheetsмәдениет 13-17 ғ. қазақ халқының қалыптасуы
Total questions: 39
Worksheet time: 20mins
Сақ, сармат, үйсін тайпаларының келбеттері андроновтықтарға ұқсас екендігін айтқан антрополог ғалым:
О. Смағұлов
К. Ақышев
К.В. Сальников
Ж. Таймағанбетов
Қазақтың халық болып қалыптасуының барысын бұзды:
Жоңғар шапқыншылығы
Қазақ – Қытай байланысы
Арабтардың шабуылы
Моңғол шапқыншылығы
Қазақ жеріндегі халық болып қалыптасу үрдесі неше жылға кешеуілдеді:
150-200 жылға
150-300 жылға
200-300 жылға
150-250 жылға
Этносаяси қауымдастық дегеніміз:
шаруашылық
тарих ғылымы
белгілі бір тарихи аймақта құрылған хандықтың тұрғындары
қазақ халқы
Қазақ халқының этникалық жағынан қалыптасуында басты рөл атқарған:
Ақ Орда тайпалары
Моңғолдар
Ұлы Жібек жолы
Әбілқайыр хандығы
Моғол хандығында этносаяси құрамында үйсіндердің орынына уақытша аталған тайпалар:
қыпшақтар
маңғыттар
дулаттар
керейлер
Үйсіндер өрбіген ежелгі қазақ халқының этносаяси қауымдастық аймағы :
Алтын Орда
Ноғай Ордасы
Жетісу жері
Әбілқайыр хандығы
Өзбек ұлысында XV ғ. ер жүректері қазақтар екенін жазған тарихшы
В.В.Бартольд
Рубрук
Рузбихан
Б.Е.Көмеков
ХІІІ ғасырға дейін «қазақ» атауының қолданып келген мағынасы:
Еркін адамдар
Жауынгерлер
Көшпелілер
Бақташылар
Қазақ халқының құрамына енген ру-тайпалар өздерінің ен-таңбаларын салған жартас:
Жетісу
Таңбалы Нұра
Алтын Орда
Арыстан баб кесенесі
Қазақ халқының құрылымына байланысты «қазақ» атауы біржола этникалық сипатқа ие болған уақыт:
XIV ғасырдың ІІ жартысында
XIV ғасырда
XV ғасырда
XV ғасырдың IІ жартысында
Қазақтың халық болып құрылуына әсер еткен біріккен этникалық топ:
қыпшақтар тайпалар одағы және үйсін тайпалар одағы
сарматтар тайпалар одағы және үйсіндер тайпалар одағы
дулаттар тайпалар одағы және қыпшақтар тайпалар одағы
қаңлылар тайпалар одағы және дулаттар тайпалар одағы
Ежелгі Сібір тайпалары тілдерінде «қазақ» сөзінің мағынасы:
зор, күшті, көшпелі
еркін, азат, алып
мықты, берік, алып
көшпелі, алып, еркін
Қазақ мемлекеті құрылғаннан кейінгі кезде қазақ халқының жүзге бөліну себебі:
Топтасып өмір сүру үшін
Басқару тиімділігінен
Өз жерін қорғау үшін
Өз ішіндегі келіспеушіліктерден
Қазақ жеріндегі ру-тайпалардың XV ғасырдың басындағы басқа хандықтарға ауа көшуінің басты мақсаттары:
Малдың қамы үшін
Билікке, таласқа тойтарыс беру үшін
Хандықты тарату үшін
Ру-тайпалармен бірігу, тыныштықта өмір сүру үшін
XIII ғасырдың басында жасалған мәмлүктік Египет мемлекетінің сөздігінің атауы:
Өзбек-қазақ
Араб сөздігі
Өзбек-қыпшақ
Араб-қыпшақ
XIV-XV ғасырларда қыпшақтар мен қияттардың қызылбастар мен қалмақтарға қарсы соғысын суреттейтін жыр:
Ер Тарғын
Қобыланды батыр
Ер Қосай
Орақ-Мамай
XIV-XV ғасырларда халықаралық қарым-қатынастарда сөздік ретінде пайдаланған еңбектің аты:
«Оғызнама»
«Хұсрау мен Шырын»
«Жүсіп – Зылиха»
«Кодекс куманикус»
XIV-XV ғасырларда қыпшақтар арасынан шыққан Кутбтың әдеби шығармасы:
«Қамбар батыр»
«Ескендір»
«Мухаббатнама»
«Хұсрау мен Шырын»
Алтын Орда дәуірінен бері келе жатқан күй-аңыз:
«Қамбар батыр»
«Сағыныш»
«Ескендір»
«Ер Тарғын»
XIV-XV ғасырлардың аралығында белгілі болған өзбек ақыны Хорезмидің әдеби шығармасының аты:
«Хұсрау мен Шырын»
«Жүсіп – Зылиха»
«Мухаббатнама»
«Ел айрылған»
XIV ғасырда исламның таралуына қатты көңіл бөлген хандар:
Тәуке хан, Хақназар хан
Есім хан, Қасым хан
Өзбек хан, Тоғылық-Темір
Тәуекел хан
XIII-XV ғасырлардан аттары бізге аңыз болып жеткен ауызша поэзия өкілдердің бірі:
Бұхар Жырау
Асан қайғы
Үмбетей Жырау
Біржан сал
XIV-XV ғасырлардан бізге жеткен аспаптық музыка туындыларының бірі:
«Ер Тарғын»
«Орақ – Мамай»
«Ер Қосай»
«Ескендір»
Көне Отырар қаласының батыс жағында 3 км жерде орналасқан кесене:
Алаша хан кесенесі
Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
Арыстан баб кесенесі
Көккесене
Қожа Ахмет Иассауи кесенесіндегі ең негізгі бөлме:
Кітапхана
Үлкен ақ сарай
Кіші ақ сарай
Асхана
Қабырға сыртын әсемдеу ісінде қазақтың дәстүрлі ою-өрнегі (таңдай, жүрекше) кең қолданылған кесене:
Дың ескерткіштері
Алаша хан кесенесі
Білеулі ғимараты
Бабаджа-қатын кесенесі
Ұлытау ауданындағы Қаракеңгір өзенінің жағасында салынған кесене:
Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі
Алаша хан кесенесі
Арыстан баб кесенесі
Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
Мәтінде кездесетін сойырғал терминіне мағынасы жағынан ең жақын сөзді анықтаныз.
«Ұрұс ханның әскербасыларының бірі Ұрұқ Темір 1377-1378 жылдары Тоқтамыспен бірге Самарқандағы Әмір Темірге қашып кеткенде оған сойырғалға берілген жер қайтарылып алынып, Тойшы деген әскербасыға берілген. Жерді бөлу және оны біреуге билікке беру тек ханның билігінде болды»:
інжу
қалан
иқта
вакф
«Дешті уалаяты Берке ханға бағынған кезде дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді»-деп жазған Өтеміс қажының кітабының аты:
«Оғызнама»
«Мухаббатнама»
«Кодекс куманикус»
«Шыңғыснама»
XVI-XVII ғғ. Қазақ хандығында ата- аймақты басқарды:
Ақсақал
Рубасы
Би
Ауылбасы
Орта жүзге жататын рулар:
табын, тама қаракесек, төртқара
жалайыр, албан, суан, дулат
арғын, найман, уақ, керей, қыпшақ
қоңырат,керей, албан, ысты
Орта ғасырларда егіншілік өркендеген өңір:
Жайық
Тарбағатай
Сарыарқа
Шу
Қалан салығының мағынасы:
Балықшылардан алынатын салық
Еңбек құралдарына салынатын салық
Жер көлеміне байланысты егіншілерге салынатын салық
Дін иелеріне жиналатын салық
ХІV-XV ғасырлар аралығында Әбдірахман Жәмидің жырлаған әдеби шығармасын анықтаңыз:
"Хұсрау мен Шырын"
"Ер Тарғын"
"Жүсіп-Зылиха"
"Оғызнама"
Қазақстандағы көне қалалардың бірі. Сырдария өзенінің оң жағалауындағы Қаратау жотасының етегінде орналасқан. Қала іргетасы б.з.-дың І мыңжылдығының орта шенінде қаланған. Қала өңірі оғыздардың қол астында болды. Х ғасырдың соңында саманилік билеуші Насыр жаулаушылық жорықтар жасаған. ХІІ ғасырдың 1-ширегінде қидандар шабуылынан қала құлдырайды. Кейін ғана гүлденіп, өлкенің орталық қаласына айналды. Қожа Ахмет Йассауидің кезеңінен бастап, қала атақ-даңққа бөленеді.
Мәтінде сипатталған ортағасырлық қаланы анықтаңыз:
Сайрам
Отырар
Түркістан
Сауран
Қазақтар түнгі жүріс бағытын бағдарлауға пайдаланған аспап картасы:
Таң жұлдызы
Ай
Темірқазық
Шолпан
Кердері тілінде жазылған поэма:
"Талас ескерткіштері"
"Кодекс куманикус"
"Наһжи әл Фарадис"
"Ер Көкше"
Інжулік жерлер:
Тікелей хандардың қарамағындағы жерлер
дін иелерінің жерлері
Әскери немесе мемлекеттік басқару ісінде ханға адал қызмет істегендерге берілетін жерлер
Шыңғыс хан тұқымдарының жасау ретінде алған жерлері
