NEW
Font size
WorksheetsОС кыска матиндер 4
Total questions: 4
Worksheet time: 3600secs
Қорқыт жасынан өте ұғымтал, құймақұлақ болып өседі. Сол кездегі аспаптардың бәрінде ойнайды екен. Алайда Қорқыт оған қанағаттанбай, адам мен жануардың үнін, табиғаттағы құбылыстар мен дыбыстарды жеткізетін жаңа бір аспап жасағысы келеді. Он ойланып, тоғыз толғанады. Қарағай ағашын кесіп әкеліп, одан бір нәрсенің жобасын жасайды. Бірақ ары қарай қалай не істерін білмей қиналады. Күндер осылай өте береді.
Бір күні шаршап отырып, көзі ілініп кетіп, түс көреді. Түсіне періште енеді. Ол балаға: «Қорқыт, жасаған қобызың 6 жасар нар атанның жілігіндей екен. Енді оған нар терісінен жасалған шанақ, ортекенің мүйізінен ойылған тиек, бесті айғырдың кұйрығынан тартылған қыл ішек жетпей тұр. Осылар болса, аспабың сайрағалы тұр екен», – деп кеңес береді. Қорқыт ұйқысынан ояна салып, осы айтылғанның бәрін жасайды.
el.kz
Ағаштан
Қой терісінен
Нар терісінен
Тораңғыдан
Қорқыт жасынан өте ұғымтал, құймақұлақ болып өседі. Сол кездегі аспаптардың бәрінде ойнайды екен. Алайда Қорқыт оған қанағаттанбай, адам мен жануардың үнін, табиғаттағы құбылыстар мен дыбыстарды жеткізетін жаңа бір аспап жасағысы келеді. Он ойланып, тоғыз толғанады. Қарағай ағашын кесіп әкеліп, одан бір нәрсенің жобасын жасайды. Бірақ ары қарай қалай не істерін білмей қиналады. Күндер осылай өте береді.
Бір күні шаршап отырып, көзі ілініп кетіп, түс көреді. Түсіне періште енеді. Ол балаға: «Қорқыт, жасаған қобызың 6 жасар нар атанның жілігіндей екен. Енді оған нар терісінен жасалған шанақ, ортекенің мүйізінен ойылған тиек, бесті айғырдың кұйрығынан тартылған қыл ішек жетпей тұр. Осылар болса, аспабың сайрағалы тұр екен», – деп кеңес береді. Қорқыт ұйқысынан ояна салып, осы айтылғанның бәрін жасайды.
el.kz
Мәтіннің бірінші сөйлеміндегі «құймақұлақ» тіркесінің мағынасы қандай?
Пысық, шапшаң
Олақ, икемсіз
Алғыр, зерек
Сөзтапқыш, шешен
Ашамайға мінгізу – қазақы ғұрыптың бірі. Қазақ ер баланы сүндетке отырғызып, төбесіне айдар қойған, содан кейін алғаш рет жеке атқа мінгізу рәсімін өткізген. Бұл рәсімде өткізілетін шараны «Ашамайға мінгізу» немесе «Ашамай тойы» деп атаған. Бұл бала үшін де, ата-анасы мен туысқандары үшін де ерекше оқиға, үлкен қуаныш саналғандықтан ауқаттылар той жасап, ат шаптырып, көкпар тартқызған.
Жас бала есі кіріп, 4-5 жасқа келгенде оған бәсіре тай тарту етіледі. Балаға арналған бәсіре аты үйретіліп, мінуге жарап тұрса, баланы соған мінгізеді. Салтанатты түрде үйретілген бәсіре тайға ашамай ерттелінеді. Кейде бәсіре тай белгілі бір себептерге байланысты мінуге жарамаса, жуас, жүрісі жайлы әрі сыр-сымбаты жарасқан кұнан не дөнен таңдалады. Баланың ашамайға мінгізілуі оның өмірінде тіршіліктің жаңа кезеңі басталғанын айғақтайды. Рәсімге ауыл адамдары жиналып, мінген атының жал-құйрығына, баланың шапанына және бас киіміне үкі тағады. Бұл «үкінің қасиеті жын-шайтаннан қағады» дегенді білдіреді.
Бәсіре тай деген
Бала дүниеге келгенде оған аталатын мал
Бала ержеткенде оған мінгізілетін жылқы
Бала сүндетке отырғызылғанда берілетін сый
Бала 4-5 жасқа келгенде берілетін сый
Ашамайға мінгізу – қазақы ғұрыптың бірі. Қазақ ер баланы сүндетке отырғызып, төбесіне айдар қойған, содан кейін алғаш рет жеке атқа мінгізу рәсімін өткізген. Бұл рәсімде өткізілетін шараны «Ашамайға мінгізу» немесе «Ашамай тойы» деп атаған. Бұл бала үшін де, ата-анасы мен туысқандары үшін де ерекше оқиға, үлкен қуаныш саналғандықтан ауқаттылар той жасап, ат шаптырып, көкпар тартқызған.
Жас бала есі кіріп, 4-5 жасқа келгенде оған бәсіре тай тарту етіледі. Балаға арналған бәсіре аты үйретіліп, мінуге жарап тұрса, баланы соған мінгізеді. Салтанатты түрде үйретілген бәсіре тайға ашамай ерттелінеді. Кейде бәсіре тай белгілі бір себептерге байланысты мінуге жарамаса, жуас, жүрісі жайлы әрі сыр-сымбаты жарасқан кұнан не дөнен таңдалады. Баланың ашамайға мінгізілуі оның өмірінде тіршіліктің жаңа кезеңі басталғанын айғақтайды. Рәсімге ауыл адамдары жиналып, мінген атының жал-құйрығына, баланың шапанына және бас киіміне үкі тағады. Бұл «үкінің қасиеті жын-шайтаннан қағады» дегенді білдіреді.
Баланың бас киіміне үкі тағу себебі
Жын-шайтаннан қорғайды деп сенген
Батырлықтың белгісі ретінде қараған
Әдеміліктің символы деп білген
Үкі батырлықтың символы болған
