WorksheetsҚазақстан тарихы
Total questions: 70
Worksheet time: 35mins
Біздің жерімізде ерте орта ғасырларда ірге тіккен алғашқы феодалдық мемлекеттердің бірі
Түркеш қағанаты
Түрік қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Шығыс түрік қағанаты
Қарлұқ қағанаты
Еуразияда құрылған Түрік қағанатының алып жатқан жер аумағы
Алтайдан Каспий теңізіне дейін
Ертістен Еділ бойына дейін
Амудария мен Сырдария өзендері аралығында
Ертістен Дунайға дейінгі аралық
Қаратаудан Жоңғарияға дейін
Түрік қағанаты оңтүстік-шығысында шектескен ел:
Жужандар елі
Парсы
Русь
Византия
Қытай
Түрік қағанаты оңтүстік-батысында шектескен ел:
Жужандар
Парсы елі
Русь
Византия
Қытай
Түрік халықтары және олардың орналасқан жерлері туралы деректерді алғаш рет жазып қалдырды
М.Х.Дулати
Рузбихан
М.Қашғари
Ж.Баласағұни
М.Жалаири
Түрік қағанаты халқының басым бөлігін құрағандар:
Теле тайпалары
Гуз-угор тайпалары
Ақ ғұндар
Тоғыз оғыз тайпалары
Моңол тайпалары
Көптеген түркі тілдес тайпалардың ортақ атауы:
«Таншу»
"Ябғу"
"Он тайпа"
"Теле"
"Елбөрілі"
Телелердің құрамына кіретін тайпалар:
аримаспылар, дайлар, исседондар, аргиппейлер
қаңлы, ғұн, таңғұт, меркіт, дахтар
қырғыз, оғыз, ұйғыр, дулу, үйсін
жікіл, бескіл, бұлақ, көкеркін, тухси
байандур, имур, қайлар, иетиоба, дурут
Түрік қағанатының құрамында болған теле т айпасының саны
25-тен аса
30-дан аса
35-тен аса
45-тен аса
50-тен аса
Қытай шежіресі бойынша "теле" сөзінен қалыптасты:
Ұйғыр
Қарлұқ
Оғыз
Түрік
Қимақ
Қытай билеушісі мен Түрік қағанатының арасында бейбіт қарым-қатынас орнай бастаған жыл:
542 ж
545 ж
546 ж
547 ж
548 ж
Шығыста Алтайдан бастап, батыста Каспий теңізіне дейінгі аралықты алып жатқан қағанат
Шығыс Түрік
Оғыз
Қимақ
Түргеш
Түрік
Бумын қаған Қытай елімен саяси байланысты бұрынғыдан нығайта түсіп, оның белгісі ретінде:
Қытай әміріне салық төледі
Қытай елінің әскери жорықтарына қатысты
Қытай елі Бумынға салық төледі
Қытай әмірінің қызына үйленді
Қытай еліне ұлын аманатқа берді
Түрік қағанатының өмір сүрген жылдары
552-603 жж
603-704 жж
682-744 жж
704-756 жж
756-940 жж
Түрік қағанатының негізін қалаған қаған:
Елтеріс
Күлтегін
Мұқан
Бумын
Үшлік
"Менің темір қорытатын тұтқыным" деп түріктердің кәсібі туралы айтқан жужан қағаны:
Жыпыр
Анағұй
Күлтегін
Тоныкөк
Кутейба
VІ ғ ортасына дейін түркітер бағынышты болды:
Жужандарға
Қытайға
Парсыларға
Түргештерге
Соғдыларға
Қандай оқиғадан кейін Бумын Түрік қағанатының билеушісі болды.
Ұйғыр қағанатын жеңген соң
Енисей қырғыздарын жеңген соң
Жужандарды жеңген соң
Арабтарды жеңген соң
Эфтолиттерді жеңген соң
Түрік қағанаты құрылды
III ғ ортасында
IV ғ ортасында
V ғ ортасында
VI ғ ортасында
VII ғ ортасында
545 ж қытай елшісімен саяси байланыс орнатқан түрік қолбасшысы
Қара Еске
Мұқан
Иштеми
Бумын
Сұлу
Жужан қағаны Анағұйды жеңген соң Бумын иеленген атақ:
Гурхан
Елхан
Бек
Жаюғу
Патша
Түріктерден жеңіліске ұшыраған, намысқа шыдамай өзін-өзі өлтірген Жужан қағаны:
Күлтегін
Тоныкөк
Кутейба
Жыпыр
Анағұй
552 жылы болған оқиға:
Түрік қолбасшысына қытай елшісі келд"
Бумын Қытай императорының қызына үйленді
Арал маңын жаулап алды
Византиямен қарым-қатынас орнатты
Жужан қағандығы түріктерден жеңілді
Бумын қағаннан кейін Түрік қағанатында билік құрды:
Қара Еске
Тобо қаған
Иштеми
Білге қаған
Сұду қаған
Түріктер Орхонның жоғарғы жағындағы Букрат тауларында аварларды екінші рет жеңген қаған
Тобо қаған
Қара Еске
Сұлу қаған
Жыпыр
Баға Тархан
Қара Ескеден кейін билікке келген
Иштеми
Мұқан
Шегу
Сұлу
Тобо
Мұқан қағанның тұсында түріктер
Ұлы Даланың Шығыстағы қожасына айналды
Аварларға бағынды
Түрік қағанаты тәуелсіздік алды
Эфталиттерді бағындырды
Арал теңізіне дейін жетті
Түрік қағанаты "Ұлы Даланың шығыстағы қожасына" айналды:
Иштеми қаған тұсында
Қара Еске қаған тұсында
Мұқан қаған тұсында
Шегу қаған тұсында
Тобо қаған тұсында
Бумын қағанның інісі, 10 түмен бастаған
Сұлу қаған
Жыпыр қаған
Иштеми қаған
Құлишор
Білге
Мұқан, Иштеми қағандар билік құрған мемлекет
Түрік қағанаты
Түргеш
Батыс Түрік қағанаты
Шығыс Түрік қағанаты
Қарлұқ
Түріктер Арал теңізіне дейін жетті:
552 ж
555 ж
560 ж
565 ж
570 ж
Солтүстігінде Саян тауына дейінгі аралықта жатқан тайпаларды өзіне қаратып, шығысында Сары өзенге дейінгі аралықта қай (татабтар), өидан, оғыз-татар тб тайпаларды бағындырған қаған:
Мұқан
Иштеми
Тардуш (Дато)
Шегу
Күлишор
Түрік қағанаты Солтүстік Кавказ бен Қара теңіздің солтүстік жағалауына дейін үстемдік етті:
ІV ғ 70 ж
V ғ 70 ж
VI ғ 70 ж
VIІ ғ 70 ж
VIІІ ғ 70 ж
VI ғ 70 ж Түрік қағанаты қай жерге дейін үстемдік етті:
Балтық жағалауына дейін
Рейнге дейін
Сенаға дейін
Солтүстік теңізге дейін
Солтүстік Кавказ бен Қара теңіздің солтүстігіне дейін
Түрік қағанаты терезесі тең түсіп, саяси жағынан ықпалын жүргізген мемлекеттер:
Қытай, Иран, Византия
Византия, Русь, Рим империясы
Қытай, Русь, Парсы
Иран, Соғды, Византия
Франк империясы, Византия, иран
Түріктердің билеушілері шыққан әулет
Елбөрілі
Ашина
Боғра
Арслан
Қарахан
581 ж Түрік қағанатында болған оқиға:
Арабтардың шапқыншылығы басталды
Византиямен сауда шарты жасалды
Қағанат ішінде өзара соғыстар болды
Қытаймен соғыс басталды
Моңғол шапқыншылығы
Түрік қағанатының екіге бөлінген уақыты.
IV ғ басы
V ғ басы
VI ғ басы
VII ғ басы
VIII ғ басы
603 ж түріктерде болған елеулі оқиға:
Батыс және шығыс қағанат болып екіге бөлінді
Бір орталыққа бірікті
Жоғары даму сатысына көтерілді
Империя құрды
Эфталиттерді жеңді
VII ғ басында ұзаққа созылған тартыстан тұралап, ыдыраған ел
Батыс Түрік
Қимақ
Қарлұқ
Түрік
Шығыс Түрік
Түрік қағанаты өмір сүрді
IV ғ ортасы-Vғ басы
V ғ ортасы-VI ғ басы
VIғ ортасы-VII ғ басы
VII ғ ортасы -VIII ғ басы
VIII ортасы -IX ғ басы
Батыс Түрік қағанатының астаналары
Мыңбұлақ, Суяб
Суяб, Янгикент
Сығанақ, Сарайшық
Түркістан, Тараз
Сығынақ, Түркістан
Батыс Түрік қағанатының орталығы Шу бойындағы қала
Мыңбұлақ
Сығанақ
Суяб
Күнгіт
Испиджаб
Батыс Түрік қағанатының жазғы ордасы
Суяб
Сығанақ
Мыңбұлақ
Күнгіт
Тараз
Батыс Түрік қағанатының жазғы ордасы Мыңбұлақ қазіргі қай облыс аумағында орналасқан?
Оңтүстік Қазақстан
Алматы
Батыс Қазақстан
Жамбыл облысы
Шығыс Қазақстан
Батыс Түрік қағанатының негізгі этникалық-саяси ұйытқысы болды
"он тайпа" он оқ бұдын
Қара және сары түргештер
Қимақтар мен қыпшақтар
қарахан тайпалары
"Он оқ-бұдун" тайпалары мекендеген жер
Арал теңізіне дейін
Еділ мен Жайық өзендері аралығын
Қаратаудан Жоңғарияға дейін
Сырдария мен Амудария өзендері аралығын
Шу мен Талас өзендері аралығын
«Он-оқ бұдун» жүйесіне енген тайпалар:
Нушебилер, дулулар
Исседондар, массагеттер
Оғыз, ұйғырлар
Қыпшақтар, үйсіндер
Сары және қара түргештер
Батыс Түрік қағанатында дулулар мен нушеби тайпалары өмір сүрген аймақ:
Шу, Іле өзендерінің бойында
Шу, Талас аралығында
Арал теңізі маңында
Балқаш көлінің маңында
Сырдария мен Амудария бойында
Батыс Түрік қағанатын алғашқы қағаны:
Күлтегін
Тардуш (Дато)
Елтеріс (Құтылық)
Ешбар Елтеріс
Үшілік қаған
Батыс Түрік қағанатының саяси билігін күшейткен қағандар:
Тардуш, Үшлік
Шегу, Тон
Қара Еске, Мұқан
Ешбар Елтеріс, Ештеми
Бумын, Тон
Батыс Түрік қағанатын 610-618 жж билеген қаған
Шегу
Тардуш
Елтеріс
Мұқан
Күлтегін
Батыс Түрік қағанатын 618-630 жж билеген қаған:
Тардуш
Үшлік
Тоныкөк
Мұқан
Тон
Шегу қаған Батыс Түрік қағанатының шекарасын шығыста кеңейтті
Алтайға дейін
Қытайға дейін
Орал тауына дейін
Тарбағатайға дейін
Еділ өзеніне дейін
Шегу қаған Батыс Түрік қағанатының шекарасын батыста кеңейтті
Арал теңізіне дейін
Еділ, Кубань өзендеріне дейін
Каспий теңізіне дейіг\н
Тарым өзені мен Памир тауларына дейін
Тарбағатайға дейін
Тон қаған Византияға көмекке қалың қолын аттандырды
618 ж
622 ж
625 ж
627 ж
630 ж
Тон қаған тұсында Батыс Түрік қағанатының халықаралық жағдайдағы саяси беделін өсіре түскен оқиға:
Батыс Түрік қағанатының құрылуы
Византияға көмек беру үшін өзінің қалың қолын аттандыруы
Шығыс Түрік қағанатының қол астына өтуі
Түргеш тайпаларының күшеюі
Қытай шапқыншылығы
630 жылы Батыс Түрік қағанатында болған оқиға:
Арабтардың шапқыншылығы басталды
Билік үшін талас
Византиямен сауда шарты жасалды
Қытаймен соғыс басталды
Сары және қара түргештер арасындағы талас
Батыс Түрік қағанатында билік үшін талас басталған жыл
603 ж
630 ж
651 ж
681 ж
682 ж
Ешбар Елтеріс енгізген жүйе:
«Он-оқ бұдұн»жүйесі
«Селиф» лауазымын
исламды мемлекеттік дін деп жариялады
Салық жүйесін
отырықшы мәдениетті дамытты
Нушеби тайпасының қолдауымен ешбар Елтеріс қаған билікті өз қолына алған жыл:
630 ж
634 ж
640 ж
659 ж
682 ж
Қытай деректеріндегі дулулардың
Дулаттар
Үйсіндер
Суан
Алшын
Болат
"Бұдун" сөзі білдіреді
Би, төре
Бек, көсем
Әскербасы, қолбасшы
Ел, халық
Бала-шаға
Батыс Түрік қағанатында дулулар мен нушебилер арасындағы тартыс болған жылдар:
682-714 жж
630-640 жж
640-657 жж
645-667 жж
650-660 жж
659 ж Жетісуға басып кірді:
Саманилер
Соғдылар
Қарахандар
Қыпшақтар
Қытай
VII ғ аяғы мен VIII ғ басында Тан империясына қарсы жүргізген соғыстары нәтижелі бола бастаған түргеш тайпасынығ қағаны
Үшлік
Тоныкөк
Шегу
Тон
Ешбар Елтеріс
VIII ғ басында Түргеш қағанатының құрылуына жол ашқан оқиға:
Шығыс Түрік қағанатының ыдырауы
Сұлу қағанның арабтарды жеңуі
Қытайлармен соғыста жеңісі
Ұйғырлармен соғыстағы жеңісі
Соғдылардың Жетісуға келуі
704 ж Үшілік жеңген ел
Парсы
Араб
Қытай
Иран
Византия
Батыс Түрік қағанатында Византиямен белсенді саясат жүргізген қаған
Тон
Шегу
Ешбар Елтеріс
Тардуш
Үшлік
Батыс Түрік қағанатының ыдырауына әсер еткен р
оқиға:
Қытай шапқыншылығы
Түргештердің шапқыншылығы
Арабтардың шабуылы
Соғдылардың қоныс аударуы
Қимақ тайпаларының күшеюі
