1857 жылы П.Семенов-Тянь-Шанскийдің ұсынысы бойынша қазақ ғалымы Ш.Уәлиханов:

Ежелгі грек географы және тарихшысы, «География» еңбегінің авторы Страбоның айтуы бойынша, Каспий теңізінен шығысқа қарай өмір сүрді:

Ақындардың топ алдында қолма-қол суырып салып айтатын ән сайысы, қазақтардың ауызша халықтық поэзиялық жанрлардың бірі. Мұндай дәстүр қырғыз, қарақалпақ және алтайлықтарда да бар. Ол -:

Бірінші – қыпшақтардың батыс бірлестігінің құрамына елбөрілі, тоқсоба, йетиоба, дурут және т.б. тайпалар кірді. «Тоқсоба» дегеніміз қандай мағына береді?

Ішінде адам мүрдесі жоқ жерлеу құрлысы – ғылымда аталады:

1867-1868 жылдардағы реформалар бойынша қазақ даласының әкімшілік құрылымында ұстанған негізгі қағидасы:

Авестадағы Ахурамазда құдайына арналған діни мәтіндердің авторы - Заратуштра. Заратуштра уағыздары Қазақстанның ежелгі дәуіріндегі сақ тұрғындарының тарихы мен мәдениетін зерттеу үшін үлкен маңызға ие. Мұнда көшпелі малшы тайпаларды жалпы ортақ атпен атаған:

Археологиялық кезеңдеуге сәйкес, адамзат қалыптасуының ежелгі тарихы бөлінеді:

«1822 ж. Сібір қырғыздары туралы Жарғыға» сәйкес Орта жүз территориясының әкімшілік бөлінісі:

1867-1868 жылдардағы реформаның қазақтар үшін ең ауыр салдарын атаңыз:

12. Мерв қаласының тұрғыны, парсы ақыны және саяхатшысы, мемлекет қайраткері Насир Хосроу, Алтайдан Еділге дейінгі территориялық аумақты атаған:

Мұздықтардың біртіндеп еруі кезеңінің атауы:

Мал шаруашылығымен айналысатындар 100 бас малдан бір бас мал көлемінде төлеген салық түрі:

Ғұндардың саяси жүйесі күрделі болды. Мемлекет басында шанью болды. Қытай тілінде «шанью» сөзі «ең танымал адам» дегенді білдіреді. Мемлекет басшысы, шанью тек келесі тайпаның өкілі ғана бола алды:

Адамдарды, жануарларды, қоршаған ортаны, яғни бүкіл табиғатты жанмен, рухпен байланыстыру сенімі:

«Алайда, әр тайпаның өз атауы бар, олардың ішіндегі ең танымалдары асиилер, пассиактар, тохарлар, сакаравилер. Массагеттер тек күнге табынып, оған жылқы құрбан етеді. Жаяу және аттылы адамдары - керемет жауынгерлер. Ұрыста олар алтын белбеулерде өнер көрсетеді. Аттарына алтыннан жүген тағады. Оларда күміс жоқ, темір аз, алтын мен қола көп. Олар егіншілікпен айналыспайды, көшпенділер сияқты скифтер мал бағып, балық аулауды кәсіп етеді» деп скифтер туралы мағұлмат қалдырған автор:

Алтын Ордаданың ішкі басқару жүйесінде қызмет етуші адамдар мен әскери көшпелі ақсүйектер ұсынған әкімшілік-шенеуіктік аппарат маңызды орынға ие болды. Армияны және басқа мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынастарды басқарған, ең жоғарғы қызмет иесі:

Тарихи аренаға алғаш шыққан түркі тайпаларының бірі болды:

Қола дәуірінің соңғы кезеңіне жататын мәдениетті атаңыз