WorksheetsLATIHAN SOAL UJIAN SEKOLAH
Total questions: 25
Worksheet time: 50mins
Setitekna teks ing ngisor iki!
Tempe
Ora kaya panganan dhele tradhisional liyane kang biyasane asale saka Cina lan Jepang. Tempe iku asli Indonesia. Ora cetha kapan panggawene tempe iku kawitan. Nanging nyatane panganan tradhisional iki wis dikenal wiwit pirang-pirang abad kawuri, utamane ing tatanan budaya panganan masyarakat Jawa. Ing bab 3 lan bab 12 manuskrip Serat Centhini kanthi seting Jawa abad kaping 16, wis ditemokake tembung tempe, umpamane kanthi nyebut jeneng nyamikan jae santen tempe (saemper masakan tempe nganggo santen) lan dhele tempe srundengan. Tembung tempe dirasa saka basa Jawa kuna. Ing jaman Jawa kuna ana panganan kang werna putih digawe saka glepung kang diarani tumpi. Tempe seger kang awarna putih katon saemper karo panganan tumpi kasebut. Saliyane iku ana rujukan ngenani tempe saka taun 1875 ing sawijining kamus Jawa-Belanda.
Alinea ing dhuwur kalebu teks....
Narasi
Persuasi
Deskripsi
Argumentasi
Prediksi
Setitekna teks ing ngisor iki!
Lingkungan Resik, Uripe Sehat
Lingkungan resik urip sehat duweni teges lingkungan sing adoh saka kondisi kang nyebabake lelara. Lingkungan sing resik bisa ndadekake urip sehat. Tegese saka lingkungan resik urip sehat yaiku urip lingkungan sing kita panggone nduweni kesan becik kanggo sesawangan lan menehi sehat.
Lingkungan sing kita panggone bisa ndukung lan nduweni pengaruh tumrap panguripane manungsa dhewe. Yen lingkungan kita, wargane duweni pakulinan urip sehat, mesthine iki bakal nuwuhake kesan luwih becik tumrap pribadi lan masyarakat. Ananging suwalike yen kita manggon ing warga kang duweni pakulinan kemproh lan seneng omben-omben bab iki bakal duweni pengaruh psikis lan mental kita. Kahanan iki bisa diselaki yen wis mbangun bale wisma amarga lingkungan kaya mau bisa nduweni pengaruh tumrah sesrawungan putra-putri kita.
Saka andharan teks ing dhuwur kena apa lingkungan kudu resik?
Amarga panggonan sehat bisa dukung panguripane manungsa
Amarga saka lingkungan resik bisa ndadekna urip sehat
Amarga wargane nduweni kebiyasaan becik
Amarga kahanan iki bisa nuwuhake sesawangan kang asri
Amarga wargane supaya ora kemproh
Ing crita Dewa Ruci, Bima mituhu kabeh dhawuhe Durna minangka gurune sanajan anggone dhawuh iku ngetohake nyawa, nanging Bima ora nggresula. Saka crita kasebut pamireng ngerti yen karep saka crita iku murid bekti karo gurune.
Perangan iku mapan ana ing crita kang diarani …
paraga
latar
watak paraga
amanat
alur
DEWI TRIJATHA
Nalika Dewi Shinta dicolong dening Prabu Dasamuka lan dikunjara ing Taman Soka, dheweke dikancani Dewi Trijatha, anak wadone Gunawan Wibisana. Gunawan Wibisana kuwi anake Prabu Dasamuka. Dewi Trijatha iki saben dina nglipur lan ngayomi Dewi Shinta saka godha lan patrape Prabu Dasamuka kang kurang ajar. Saben arep ngganggu, Dewi Trijatha mesthi mbelani kanthi tenanan lan njaga supaya Dewi Shinta bisa tetep kajaga kasuciane. Dheweke mesthi ngalang-alangi niyate Dasamuka kang kepengin ngrebut kasucene Dewi Shinta nalika dikunjara ing Taman Soka.
Pratelan ing ngisor iki sing pas karo crita ing dhuwur, yaiku ....
Dasamuka nduweni watak kang wicaksana
Dewi Trijatha, anak wadone Prabu Dasamuka
Dewi Shinta dicolong lan dikunjara ing Taman Saloka
Dewi Trijatha kuwi kapetung putune Prabu Dasamuka
Dasamuka kang kepengin ngrebut keratone Dewi Shinta
Wacanen kanti teliti wacana ing ngisor iki
"Tomas kuwi sawijining siswa kelas 11 ing SMK Karanganyar. Sawijining dina, ana pertandingan persahabatan futsal. Sing ngenekake yaiku SMK Karya Nugraha Boyolali. Dadi, minggu ngarep bakal ana pertandingan ing antarane SMK Karanganyar lan SMK Karya Nugraha Boyolali. Ing wektu-wektu sadurunge pertandingan kuwi, Tomas latian kanthi sregep lan dhisiplin. Kamangka sadurunge Tomas ora tau melu latian. Nanging wektu pertandingan ndilalah gawang SMK Karanganyar bisa dijebol oleh SMK Karya Nugraha Boyolali. Dadi pertandingan dimenangake SMK Karya Nugraha Boyolali kanthi skor 6-0. Sawise pertandingan kuwi, Tomas wis ora tau melu latian kanca-kancane maneh
Paribasan kang trep kanggo crita ing dhuwur yaiku ....
obor blarak
obor oncor
ana catur mungkur
kebo kabotan sungu
ngutik-utik macan turu
Pak Brata sawijining pemimpin sing banget diajeni jalaran ngendikane kepenak, apa maneh yen janji mesthi ora mblenjani, ora gawe seriking liyan.
Pratelan iku jumbuh karo unen-unen ....
sapa nandur ngundhuh
ana catur mungkur
jer basuki mawa beya
becik ketitik ala ketara
ajining diri saka lathi
PUCUNG
Siswa iku kudu manut marang guru
Rukun marang kanca
Aja drengki aja srei
Aja climut aja jail aja nakal
Surasaning tembang pocung ing dhuwur ngemot bab….
pendidikan
budi pekerti
unggah-ungguh
moral
cangkriman
Tembang macapat iki setitekno
SINOM
Nuladha laku utama
Tumrape wong tanah Jawi
Wong agung ing ngeksi ganda
Panembahan senapati
Kapati amarsudi
Sudaning hawa lan napsu
Pinesu tapa brata
Tanapi ing siyang ratri
Amemangun karyenak tyasing sesama
Tumindak kang becik miturut tembang sinom ing dhuwur yaiku?
kudu dadi wong jawa
kudu dadi wong kang gedhe
kudu nduwe pangkat lan kalungguhan dhuwur
kudu ngurangi hawa nafsu kanti laku prihatin
kudu nindakake tapa
Sekar pucung tambane ati kang bingung
Ngupadi piwulang
Wewarah ingkang sejati
Weh pepadhang ambirat ribeding nala
Tembang pucung ing dhuwur nduweni teges. . .
golek penggaweyan kang utama
golek ilmu sing apik kanggo ngudi kapinteran
wong sing seneng mulang
wong sing demen bingung
wong sing lagi bingung
Gatekna Tembang ing ngisor iki!
Anjasamara ari mami
Mas mirah kulaka warta
Dasihmu tan wurung layon
Aneng kutha Prabalingga
Prang tandhing wuru bisma
Kariya mukti wong ayu
Pun kakang pamit palastra
Sejatine kasedhan
Tembang ing ndhuwur diarani tembang apa?
Dhandanggula
Asmarandana
Mijil
Gambuh
Kinanthi
KANGEN
Dening: Edi Winarno
Aja nangis anakku
ibumu isih lunga
sedhela maneh teka
aja nangis, anakku
umpama Hongkong kuwi mung lor kali
wis wingi-wingi
dakparani
Isi saka geguritan ing dhuwur yaiku ...
Wong tuwa iku mesti nduweni rasa kangen marang anak
Bapak kang nggoleki bojone nganti tekan lor kali
Susahe Bapak dening tangise anak, sebab kangen ibune kang lagi nyambut gawe ing Hongkong
Ibu kang nggoleki anake tekan Hongkong sinambi nyambut gawe ing kana
Anak lagi kangen marang Ibu lan Bapake kang nyambut gawe ing lor kali
KANGEN
Dening: Edi Winarno
...
umpama Hongkong kuwi mung lor kali
wis wingi-wingi
dakparani
Purwakanthi kang digunakake yaiku purwakanthi guru ...
swara i
sastra t
basa/lumaksita kali
swara um
sastra g
gemericik swaramu ing wayah esuk
agawe tentrem ing ati
kricik-kricik kaya tatanan tembang kang endah
kutipan geguritan ing dhuwur nggunaka panyitra (tembung imaji) ...
pandeleng
pangganda
pangrungu
pangrasa
panindak
Geguritan ing ngisor iki wacanen kanthi premati!
Jaman iki wis banget tuwa
dening : Turiyo Ragil Putra
Ngger, anakku
Jaman iki wis banget tuwa
Kabudayan wis rontang-ranting
Mung kari crita
Aja maneh sinom, dhandhanggula, utawa gambuh
Salarik guritan wae wis ora ana sing nggape
Kajaba kerlap-kerlipe lintang ing langit kana
Sing setya ngrenggani sepine wengi
Binareng angambare cempaka sari
Piwulang / pesen moral apa kang bisa dijupuk saka geguritan ing dhuwur . . .
Jamansaiki kabudayan wis dilalekake
Kabudayan wis sangsaya ditinggalake
Kabudayan kudu dilestarikake
Jaman sing wis tuwa
Kabudayan sing kari crita
Ing reroncene adhicara panggih temanten, sakdurunge ijol-ijolan kembang mayang ana adicara penganten kakung lan putri ambalang gantal. Adicara kasebut nggunakake ubarampe ...
Tigan ayam jawi
Kembang telon
Suruh luminting
Kembar mayang
Beras punar
Ancas dianankake upacara adat tingkeban yaiku ...
kanggo kaslametan bapa biyunge
kanggo kaslametan jabang bayi
kanggo kaslametan calon ibu
kanggo tulak balak
kanggo kaslametan calon bayi lan ibune utawa kanggo sing sipate tolak balak
Adicara kacar-kucur nunggal teges ….
Penganten sakloron nalika urip ing bebrayan tansah urip kasih kinasihan
Penganten kakung bisa menehi keturunan kang becik marang pengantin putri
Penganten sakloron wis nduweni tekad kang kuat kanggo ambangun balewisma
Penganten kakung wis samapta kanggo menehi pangupa jiwa marang penganten putri
Penganten sakloron wis pikantuk restu saka wong tuwane
Bapak ibu lan tamu undhangan ingkang kula hormati, kula kinten cekap sementen atur kula, kirang prayogi menawi kula kathah matur wonten ngarsa panjenengan sedaya. Sakathahing atur, kula nglenggana kathah kekirangan. Pramila sedaya kekirangan kala wau nyuwun pangapunten. Nuwun.
Perangane tanggap wacana ing nduwur kang di arani . . .
Purwaka basa
Surasa basa
Salam pambuka
Pambagya harja
Wasana basa
Ningali saking kawontenan ingkang kados mekaten, para wanita mliginipun remaja putri kedah cancut taliwanda tumut menggalihaken drajating wanita, sampun ngantos dipun anggep lelemeran. Wanita kedah nggadhahi kagunan ingkang nedhahaken bilih wanita inggih saged damel aruming bangsa.
Gempilan sesorah ing dhuwur saged kalebetaken dhateng perangan …
Purwaka basa
Salam pambuka
Surasa basa
Pambagya harja
Wasana basa
Serat wedhatama yen ditulis nganggo aksara jawa dadine…
iku julukan kanggo wong sing ....
bodho banget
pinter banget
sombong banget
sugih banget
lemu banget
Tembung diwenehake yen ditulis mawa aksara jawa...
“Eyang putri ..., adhikku ..., aku ya .... pisan.”
Sampurnakna ukara kasebut supaya dadi basa ngoko alus.
Gatekna pacelathon ing ngisor iki!
Ibu : Bapak wis dhahar?
Bapak : Wis, ngenteni Ibu kesuwen. Dakkira durung kondur.
Basa kang digunakake ing punggelan pacelathon kasebut, yaiku...
Ngoko lan krama
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
“Punapa sampeyan saestu badhe kesah?”
Tataran basa kang digunakake yaiku….
Krama
Ngoko
Ngoko alus
Krama alus
Krama lugu
