Teşkilatı Esasi Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasasıdır. Kurtuluş Savaşı’nda Birinci İnönü Savaşı’ndan sonra ilan edilmiştir. Savaş ortamında çıktığından özelikleri arasında güçler birliği vardır. 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasi) 24 maddeden oluşan kısa bir anayasadır. Olağanüstü bir zamanda anayasa ilan edildiği için içeriği detaylı değildir. 1921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye) esaslarından bazıları şunlardır:

I. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

II. Yasama, yürütme ve yargı güçleri Meclis’e aittir.

III. Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare edilir ve hükümeti Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti adını taşır.

Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası’nın (Teşkilatı Esasiye) özelliklerinden biri değildir?

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri’nde Yunan ordusuna yenilen Türk ordusu Mustafa Kemal’in emriyle; I. Yeni ordu kurmak için zaman kazanmak, II. Ordunun ihtiyaçlarını gidermek, III. Orduyu toplu bir şekilde tutmak gibi sebeplerle Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmiştir.

Buna göre Mustafa Kemal’in ordunun Sakarya Irmağı’nın doğusuna çekilmesi kararının isabetli olduğu aşağıdaki hangi savaşta kazanılan zaferle kanıtlanmıştır?

“Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça terk olunamaz.”

“Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir! İleri!”

“Siz orada yalnızca düşmanı değil milletin mâkus talihini yendiniz.”

Yukarıda verilen Mustafa Kemal’in tarihe mal olmuş sözleri ile Batı Cephesi’ndeki savaşlar eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi açıkta kalır?

Mustafa Kemal Tekalif-i Milliye Emirleri’ne Nutuk’ta yer vermiştir. Mustafa Kemal: “10 Sayılı emrimle halkın elinde bulunan dört tekerlekli yaylı araba, dört tekerlekli at ve öküz arabaları ile kağnı arabalarının bütün donatımı ve hayvanları ile birlikte; binek hayvanlarının, topçeker hayvanlar, katırlar, yük hayvanlarının, deve ve eşeklerin yüzde yirmisine el koydum...” ifadesini kullanmıştır.

Mustafa Kemal’in Nutuk’ta ele aldığı Tekalif-i Milliye Emirleri’nden olan 10. emre göre Türk ordusunun hangi ihtiyacını karşılamayı amaçladığı söylenebilir?

Milli Mücadele’de Doğu Cephesi’nde Türk ordusunun zaferi üzerine barış isteyen Ermenistan ile Gümrü Barış Antlaşması imzalandı. Gümrü Antlaşması’nda Türkiye adı ilk kez kullanılmıştır. Doğu sınırı tespit edilmiştir. Ermenistan; Kars, Sarıkamış, Iğdır, Kağızman ve Kulp’un Türkiye’ye ait olduğunu kabul etmiştir.

Bu bilgiden yola çıkarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Mustafa Kemal Atatürk’ün “Hürriyet olmayan bir memlekette ölüm ve çöküş vardır. Her ilerleyişin ve kurtuluşun anası hürriyettir.” sözü Lozan Barış Anlaşması’nda ele alınan konulardan hangisi ile örtüşür?

“Lozan görüşmelerine giden Türk heyetinin amacı, Misak-ı Millî sınırları içinde bağımsız bir Türk Devleti’nin kurulduğunu İtilaf Devletleri’ne kabul ettirmek ve egemenliğimizi sınırlayan koşulları ortadan kaldırmaktır.”

Yukarıda verilen bilgiye göre Lozan Barış Antlaşması'nda alınan kararlardan hangisi Türk heyetinin amaçları ile çelişmektedir?

Sevr Antlaşması, Türk milletinin tamamen Avrupalı devletlerin hâkimiyeti altına girmesini gerektiren maddeler içeriyordu. Bu durumla birlikte Türk milletinin toprak bütünlüğü ve ulusal bağımsızlığı için verdiği mücadeleyi, bütün dünyanın fark etmesi ve kabul etmesi zorunlu hale gelmiştir. Misak-ı Millî sınırları ve hedefleri, Lozan Antlaşması’yla neredeyse tamamen gerçekleştirilmiştir. Zamanın şartlarında denge siyaseti izleyen Osmanlı Devleti bazı Avrupalı devletlere kapitülasyon vermiştir. Bu sebepledir ki bu devletler birçok ayrıcalıkla birlikte güçlenerek devletin iç işlerine karışma hakkına sahip olmuşlardır. Lozan Barış Antlaşması ise Türklerin haklı ve şerefli mücadelesinin zaferi niteliğindedir ve bu antlaşma yeni Türk Devleti’nin bağımsızlığının tescillendiği belgedir. Lozan Antlaşması’nın yazılması için yapılacak olan konferans 8 ay kadar sürmüştür. Türk Devletini İsmet Paşa başkanlığındaki heyet temsil etmiştir.

Bu bilgilere göre;

I. Sevr Antlaşması bağımsızlık anlayışıyla örtüşmemektedir.

II. Osmanlı Devleti varlığını sürdürebilmek için Avrupalı devletlere ayrıcalıklar tanımıştır.

III. Lozan Barış Antlaşması Sevr Antlaşması’nın tamamlayıcısı niteliğindedir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Mustafa Kemal, Kütahya-Eskişehir Savaşları devam ederken Maarif Kongresi'nin toplanmasının ertelenme talebi üzerine şu sözleri söylemiştir: “Hayır... hayır, ertelemeyin!... Cahillikle, ilkellikle savaş, düşmanla savaştan daha az önemli değildir. Toplantıya katılacağım ve konuşacağım.”

Yukarıda verilen Mustafa Kemal’in sözü ile ilgili;

I. Millet egemenliğini gerçekleştirmeyi istemektedir.

II. Eğitimin çok önemli olduğunu düşünmektedir.

III. Cehalete karşı mücadele etmektedir.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?