Font size
WorksheetsТест (7 - сынып, 1 - тоқсан, 5 - нұсқа)
Total questions: 30
Worksheet time: 23mins
Дәрілік шөптердің денсаулыққа пайдасы
Өсімдікті емге пайдалану туралы алғашқы мәліметтер ежелгі Ассирияда табылған қыш тақтайшаларға жазылған. Өз дәуірінде қолданылған екі жүзден астам өсімдікке сипаттама берген ежелгі грек дәрігері Гиппократ өсімдіктің қай бөлігі болса да пайдалы, оларды ауруды емдеуде кеңінен қолдануға болады десе, Рим дәрігерлері Гален тұңғыш рет науқастарды өсімдіктің қайнатындысымен, шырынмен, тұнбасымен, ұнтағымен және одан жасалған дәрімен емдеді.
Қазақ елінің тәуелсіздігінен кейін медицина саласындағы ғұлама ғалымдар қатарына XV ғасырдың шипагер-ғалымы Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының (1388-1485) есімі де қосылды. Оның «Шипагерлік баянындағы» шипагерлік дәстүр мен үрдіс жаңа белеске көтеріліп , оны зерттеуге кең жол ашылды.
Қазақ халқының шипагерлік ілімін ғылыми жолымен дамытқан Ө. Тілеуқабылұлы дала зертханасы арқылы мыңнан астам дәрі-дәрмек түрін 858 түрлі дәрілік өсімдік пен 318 жан- жануар мүшелері және 60-тан астам металл-металлоидтар қоспасынан жасаған. Шипагердің науқас адамдарға арнап 1050 түрлі шипа-емді және 4577 дәрі тізбесін ұсынуы XV ғасырда-ақ қазақ жерінде фармакология ілімінің алдыңғы қатарда дамығандығын дәлелдейді.
1. Байлық дегенді қалай түсінесің ?
А) Зәулім үй
В) Теңге
С) Алтын-күміс
Д) Автокөлік
Е) Деннің саулығы
2. Денсаулыққа қатысты мақал- мәтелді тап.
А) Екінші байлық – он саулық
В) Су ішкен құдығыңа түкірме
С) Бірінші байлық – денсаулық
D) Кісі елінде сұлтан болғанша,
Өз еліңде ұлтан бол.
Е) Көзің ауырса- қолыңды тый,
Ішің ауырса- аузыңды тый.
3. Ө.Тілеуқабылұлы кім?
А) Дәрігер
В) Шипагер – ғалым
С) Жазушы
D) Ақын
Е) Ұстаз
4. Рим дәрігері Гален науқастарды қалай емдеді?
А) Булау әдісі арқылы
В) Қан алу
С) Сүлік салу
Д) Отпен емдеу
Е) Өсімдік қайнатпасымен
5. Қазақ халқының шипагерлік ілімін ғылыми жолмен дамытқан ғалым кім?
А) Гипократ
В) Гален
С) Ө.Тілеуқабылұлы
D) Ибин Сина
Е) К.Ормантаев
6. «Шипагерлік баян» кітабының авторы кім?
А) Т.Шарманов
В) Ө.Тілеуқабылұлы
С) К.Ормантаев
D) К.Функ
Е) Д.Боуден
7. Денсаулыққа пайдасы жоқ тағамдар қатарын тап.
А) Жеміс-жидектер
В) Сүт өнімдері
С) Балық өнімдері
Д) Фасфуд, тәттілер
Е) Ет өнімдері
8. Е дәруменінің жетіспеушілігін қалай білеміз?
А) Шаш пен тырнақтың сынғыштығы
В) Терінің құрғақтығы
С) Аяқ- қолдың тартылуы
D) Ұйқысыздық
Е) Қызылиектің қанауы
9. Көп нүктенің орнына қажетті сөздерді қой. Өсімдікті емге пайдалану туралы алғашқы мәліметтер ..... табылған қыш тақтайшаларға жазылған.
А) Ежелгі Римде
В) Үндістанда
С) Қытайда
Д) Ежелгі Ассирияда
Е) Қазақстанда
10. Бауырда, сүтте, балықтың уылдырығында кездесетін дәруменді тап.
А) С
В) Е
С) А
D) В
Е) Д
11. Қажетті сөзді қой. ... батпандап кіріп, мысқылдап шығады.
А) Амандық
В) Ауру
С) Дәулет
D) Байлық
Е) Бақыт
12. «Ем» сөзінің синонимин тап.
А) Шипа
В) Дәрі
С) Дәрігер
D) Науқас
Е) Ағза
13. Көңіл бөлу сөз тіркесінің синоним тап.
А) Көңілін аулау
В) Қуану
С) Назар аудару
D) Ренжу
Е) Өкпелеу
14. Иммунитет дегеніміз не?
А) Зиянды микробтар
В) Дәрумендер
С) Бактериялар
Д) Ағзаның вирусқа қарсы тұру қабілеті
Е) Минералды заттар
15. Мәтіннен тәуелдік және көмектес септіктің жалғауын тап.
А) Ғасырдың, өсімдіктің
В) шипагерлік, науқастарды
С) Құрсағында, денсаулығында
Д) Шырынымен, тұнбасымен, ұнтағымен
Е) Жүйесінде, түрінде
16. Мәтіннен ілгерінді ықпалды тап.
А) дәрімен, ағза
В) ғылыми, зертхана
С) мәліметтер, жүзден
D) тізбесі, қоспасы
Е) көшпелі, тізбесі
17. «Қыз Жібек» жыры ауыз әдебиетінің қай түріне жатады?
А) батырлар жыры
В) тұрмыс – салт жыры
С) аңыз
Д) лиро – эпостық жыр
Е) ертегі
18. Қазақ халқының төл туындыларын тап.
А) «Жүсіп Зылиқа» жыры
В) «Күлтегін» жыры
С) «Қыз Жібек» жыры
D) «Ләйлі -Мәжнүн» жыры
Е) « Манас» жыры
19. «Қыз Жібек» жырында кездесетін салт-дәстүрлерді тап.
А) әмеңгерлік, естерту
В) сүндет той, тұсаукесер
С) қыз ұзату, бесік құда
D) тілашар, сырға салу
Е) ашамайға мінгізу, ат тергеу
20. «Қыз Жібек» жырындағы басты кейіпкерлер
А) Мағжан, Маржан
В) Қобланды, Қарлыға
С) Шеге, Қаршыға
Д) Жібек, Төлеген
Е) Ақбозат, Байшұбар
21. Пейзаж дегеніміз не?
А) кейіпкер бейнесі
В) табиғаттың суреттелуі
С) оқиғалар тізбегі
D) шығарманың шешімі
Е) негізгі бөлім
22. Сюжет дегенміз не?
А) Шығарманы қысқаша баяндау
В) Шығарманың құрылысы
С) Оқиғалар тізбегінің реті
Д) Орналасу ерекшелігі
Е) Шығармадағы оқиғалар тізбегі
23. Жыр шумақтарындағы теңеуді тап.
А) Толған айдай толықсып,
Ақ сазандай бұлықсып,
Ақ маңдайы жалтылдап,
Танадай көзі жарқылдап,
Алтын шашбау шашында...
В) Базарбайдың Төлеген,
Тәңірге қылды наланы.
С) Төлегенді атқалы –
Жақындап келіп тұр екен...
D) Зырқырап оғы кетеді,
Қалмаққа таман жетеді...
Е) Хорен аттан құлады,
Туы қолдан сұлады.
24. Берілген үзінді қай жырдан алынған?
Түркі халқы үшін түн ұйықтамадым,
Күндіз отырмадым...
А) «Оғызнама»жыры
В) «Қорқыт ата» кітабы
С) «Алып Ер Тұңға» жыры
Д) «Құтты білік» кітабы
Е) «Күлтегін» жыры
25. «Күлтегін» жырының басты кейіпкері
А) Тоныкөк
В) Елтеріс
С) Күлтегін
D) Білге қаған
Е) Алып Ер Тұңға
26. Орхон-Енисей жазба ескерткіштерінің басты кейіпкерлері Елтеріс ханның ұлдарын тап.
А) Тоныкөк, Күлтегін
В) Тоныкөк, Білге
С) Күлтегін, Йоллығтегін
Д) Йоллығтегін, Тоныкөк
Е) Білге, Күлтегін
27. Қай жыраудың толғауы?
... Еділді алса - елді алар,
Енді алмаған не қалар?...
А) Жиембет
В) Бұхар
С) Қазтуған
D) Асан қайғы
Е) Доспамбет
28. Толғаудың үзіндісінен аллитерацияны тап.
А) ...Жайықты алса - жанды алар,
Жанды алған соң не қалар?
В) ... Еділді алса - елді алар,
Енді алмаған не қалар?...
С) Ойылды алса - ойды алар,
Ойлашы, сонда не қалар?
D) Ел қарауыл қарар деп,
Алыстан қара шалар деп;
Е) Аранайсыз әр қайда
Ердің ісі оңғай ма?!
29. Ақ балтырын түрініп,
Басарына ерініп,
Көкірегі күйініп..
Жиембет жыраудың шығармасын тап.
А) «Аягөз , қайда барасың?»
В) «Менің Қазақстаным»
С) «Еңсегей бойлы Ер Есім»
D) «Әй, Абылай, Абылай»
Е) «О, Ақтан жас, Ақтан жас»
30. Қазтуған жыраудың әкесінің аты кім?
А) Битемір
В) Бартоғаш
С) Сәбит
Д) Мөңке
Е) Сүйініш
