Hieronder zie je 4 vragen over scheikunde.

De antwoorden op deze vier vragen zijn 'Plastic', 'Titanium', 'Atoom' en 'Stikstof'.

Zet de vier antwoorden in de juiste volgorde en schrijf telkens de eerste letter van het antwoord bij de juiste vraag.

1. De lucht op aarde bestaat voor ongeveer 20% uit zuurstofgas.

Wat is de naam van het chemisch element dat ongeveer 78% van die lucht uitmaakt?

2. We zoeken de verzamelnaam van een bepaalde soort chemische stoffen, die door mensen gemaakt worden, en helaas moeilijk afbreekbaar zijn.

3. Wat is het kleinste bouwsteentje waaruit een chemisch element is opgebouwd?

Er is ook een bom genoemd naar deze bouwsteen.

4. Hier zoeken we de naam van een soort metaal, maar eveneens de naam van een recente hitsingle van David Guetta.

Zoals jullie weten drinkt Flip graag een drankje.

Als hij een cocktail wil maken met alcohol en citroensap, dan is die veel te zuur.

Daarom strooit hij suiker in het te zure drankje net voor hij de cocktail wil opdrinken.

Maar die suiker zinkt gewoon naar de bodem en lost niet op.

Hoe kon Flip dit probleem opgelost hebben?

De oma van Aäron en Sander maakt heerlijke wafels.

Ze doet er altijd gist in, naast bloem, suiker, melk en eieren.

Waarvoor dient die gist?

De papa van Eva drinkt af en toe een biertje.

Lekker.

Als je een biertje uitschenkt staat er meestal een schuimlaag op: dit zijn eiwitten die zich afscheiden door het schenken van het bier in het glas.

Er ontsnapt uit het bier ook koolstofdioxide (dit is een gas) en zo krijgt de eiwitmousse vorm in het glas.

Na verloop van tijd zal de bierkraag verdwijnen.

Eva wil de halfwaarde-tijd bepalen van het bierschuim en gebruikt daarvoor een maatcilinder.

Hoe gaat Eva tewerk?

In de chemie moeten we vaak van chemische producten een bepaalde hoeveelheid of een bepaalde massa bepalen.

Hiervoor gebruiken we allerlei instrumenten.

Hieronder zie je er 3.

Met welke van de bovenstaande instrumenten kan je geen massa bepalen?

Stikstof is een gas en zit in de lucht die we inademen.

Er bestaat ook vloeibare stikstof.

Dit zit meestal in metalen tonnen. Zoals je ziet, draagt de persoon bij het aftappen van vloeibare stikstof handschoenen.

Waarom is dat?

Rika meet de zuurtegraad van drankjes: citroensap, cola en kraantjeswater.

Hiervoor gebruikt ze een pH-meter.

De pH is de zuurtegraad en die gaat van 0 tot 14.

0 is gelijk aan heel zuur en 14 is gelijk aan bijna niet zuur.

Van frisdrank is geweten dat de pH rond de 4 schommelt.

Citroensap is zuurder.

Welk drankje komt overeen met welke pH?

Met teststrips kan men de zuurtegraad van een chemische oplossing meten.

Hieronder zie je een kleurenschaal die de zuurtegraad aan de hand van een pH-waarde aangeeft.

Je ziet ook het meetresultaat van de testvloeistof onderaan.

Wat is de pH van de vloeistof die je hier opgemeten hebt?

De meerderheid van personenwagens rijdt nog altijd op fossiele brandstoffen zoals benzine, diesel of aardgas.

Aardgas bestaat vooral uit methaangas dat in de motor een verbrandingsreactie aangaat met de zuurstofdeeltjes uit de lucht.

Bij de chemische reactie tussen het methaangas (chemische formule CH₄) en zuurstofgas (chemische formule O₂) wordt vooral heel veel warmte-energie geproduceerd.

Er resten ook twee afvalstoffen: namelijk koolstofdioxide (CO₂) en water (H₂O).

Aan de uitlaat van een auto zie je soms druppels hangen.

Wat is dat dan?

Ahmed en Lara studeren chemie aan de universiteit en leren dat stoffen bestaan uit moleculen.

Zo wordt een watermolecule met het symbool H₂O geschreven.

Dit betekent dat zo’n watermolecule uit 3 atomen bestaat:

• 2 waterstofatomen (met symbool H)

• 1 zuurstofatoom (met symbool O)

Een ammoniakmolecule wordt met het symbool NH₃ geschreven.

Uit hoeveel atomen is een ammoniakmolecule opgebouwd?

Thibault en Magali studeren chemie aan de universiteit.

Daar leerden Thibault en Magali dat stoffen bestaan uit moleculen.

Zo wordt een watermolecule geschreven als H₂O.

Dit betekent dat zo’n watermolecule uit 3 atomen bestaat, namelijk 2 waterstofatomen (met symbool H) en 1 zuurstofatoom (met symbool O).

Bij de productie van kunstmest voor de landbouw wordt dikwijls gebruik gemaakt van zwavelzuur dat de chemische formule H₂SO₄ heeft (zwavel met symbool S). Uit hoeveel atomen is 1 zwavelzuurmolecule opgebouwd?

Alle materialen zijn opgebouwd uit kleine deeltjes die atomen genoemd worden.

Van die atomen bestaan er heel veel verschillende soorten die allemaal hun eigen naam hebben.

Op de figuur zie je 3 deeltjes die gemaakt zijn van waterstofdeeltjes (H), zuurstofdeeltjes (O) en koolstofdeeltjes (C).

Welk kleur heeft een zuurstofdeeltje?

Chemische moleculen zijn opgebouwd uit bolvormige atomen.

Hiernaast zie je de molecule ijzer(III)oxide (met chemisch symbool FeO₃).

De molecule bestaat uit 1 ijzeratoom (Fe, bruine bolletje) en 3 zuurstofatomen (O, groene bolletjes).

Hieronder zie je de chemische structuur van zwavelzuur dat de chemische formule H₂SO₄ heeft.

Welke kleur heeft het chemisch element zuurstof (O, van oxygen) nu op de figuur?

Tip: In het voorbeeld heb je 1 Fe-atoom en 3 O-atomen, vandaar de naam FeO₃.

Chemische moleculen kunnen voorgesteld worden als een combinatie van bolletjes en stokjes. Hiernaast zie je de molecule zuurstofgas (O₂), die bestaat uit 2 zuurstofatomen (O).Een bestaande chemische reactie maakt vanuit zuurstofgas (O₂) en waterstofgas (H₂) water (H₂O). Dat gebeurt als volgt: Hoe kan je die chemische reactie dan symbolisch neerschrijven? Tip: de zuurstofgasmolecule (O₂) ziet er op beide figuren hetzelfde uit.

Moleculen bestaan uit een aantal atomen van dezelfde of verschillende chemische stoffen die als het ware aan elkaar vastkleven.

Zo is de molecule ijzersulfide (FeS) gemaakt uit 2 atomen: een ijzeratoom (Fe) en een zwavelatoom (S).

Je kan dat hier op de tekening zien.

Deze molecule wordt een di-atomische molecule genoemd, omdat ze bestaat uit 2 atomen (di = 2).

Zo bestaan er ook mono-atomische moleculen (mono = 1), tri-atomische moleculen (tri = 3), tetra-atomische moleculen (tetra = 4) en penta-atomische moleculen (penta = 5).

Welk van de volgende 4 moleculen is een di-atomische molecule?

Chemische moleculen kunnen voorgesteld worden als een combinatie van bolletjes en kunnen met elkaar chemische reacties aangaan.

Hiernaast zie je de molecule ijzer(III)oxide (chemisch symbool FeO₃), waar de Fe slaat op het chemisch element ijzer (ferrum, bruine bolletje, er is er maar 1 van), terwijl O slaat op het chemisch element zuurstof (oxygen, groene bolletjes, er zijn er 3 van, waardoor je bij die O een index 3 moet toevoegen).

Waar dit nog een redelijk simpele molecule is kan het veel moeilijker worden.

Dit zie je op de andere figuur.

Dit is de structuur van ethanol, een molecule die in alcohol aanwezig is.

De chemische formule voor ethanol is C₂H₅OH.

Kan je aanduiden welk chemisch element door een rood bolletje voorgesteld wordt?

Tip: tel het aantal bolletjes van elke kleur.

Chemische moleculen kunnen voorgesteld worden als een combinatie van bolletjes en stokjes, en kunnen met elkaar chemische reacties aangaan.

Hiernaast zie je de molecule ijzer(III)oxide (chemisch symbool FeO₃), waar de Fe slaat op het chemisch element ijzer (ferrum, bruine bolletje, er is er maar 1 van), terwijl O slaat op het chemisch element zuurstof (oxygen, groene bolletjes, er zijn er 3 van, waardoor je bij die O een index 3 moet toevoegen).

Voor een praktische test moeten Tiana, Rayen, Ella en Lukas een molecule bouwen op basis van de chemische formule die ze krijgen.

Je ziet hieronder de 4 chemische structuren die ze gemaakt hebben, waarvan eentje overeenstemt met de structuur van zwavelzuur, dat de chemische formule H₂ SO₄ heeft.

Welke molecule is juist gebouwd?