Mustafa Kemal, Meşrutiyet’in ilanı ve sonrasında yapılanları yeterli görmüyordu. Memlekette daha büyük ve köklü değişikliklerin yapılması gerektiğine inanıyordu. Bir süre sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti mensuplarıyla fikir ayrılığına düştü. Bu cemiyetin gizli olmaktan çıkarılması ve yasal bir partiye dönüşmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca ordunun siyasetten ayrı tutulması fikrini savundu. Mustafa Kemal’in bu konudaki görüşleri şöyledir: Ordu mensupları cemiyet içinde kaldıkça millete dayanan bir parti kuramayız. Orduyu da zaafa uğratırız. Bugün mensuplarının çoğu İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin üyesi olan 3. Ordu esas itibarıyla modern bir ordu sayılamaz. Ordu ile cemiyeti ayıralım. Cemiyet tam manasıyla siyasi bir parti halinde milletin bünyesinde kök salsın. Ordu da asli vazifesiyle uğraşsın...” Buna göre;

I. Mustafa Kemal Meşrutiyet sonrası yapılan değişiklikleri yetersiz görmüştür.

II. İttihat ve Terakki’nin gizli olmaktan çıkarılıp yasal bir hal almasını savunmuştur.

III. Mustafa Kemal’e göre ordu siyasetten ayrılmalı ve asli göreviyle uğraşmalıdır.

IV. Millete dayanan bir parti kurulmasının önündeki engelin ordu mensuplarının cemiyet içinde kalması olarak görmüştür.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından sonra İtilaf Devletleri bizzat işgallere başladılar. Padişah ve Osmanlı Hükümeti’ne göre işgal güçlerine karşı direnmek bir sonuç getirmeyecekti. Bunun için İtilaf Devletleri’nin isteklerini yerine getirmeyi uygun buldular. Ancak böyle hareket edilirse devletin ve saltanatın varlığının devam ettirilebileceğini düşünüyorlardı. Buna göre, Osmanlı Hükümeti’nin işgaller karşısında;

I. teslimiyetçi,

II. mücadeleci, I

III. umursamaz

tutumlarından hangilerini gösterdiği söylenebilir?

Mustafa Kemal, Sivas Kongresi’nde alınan kararları halka duyurmak, içte ve dışta kamuoyu oluşturmak için bir gazete çıkarılmasını istedi. Millî Mücadele’nin ilk yayın organı olan İrade-i Millîye Gazetesi bu düşünceden doğdu.

Buna göre İrade-i Milliye Gazetesini çıkartılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Son Osmanlı Mebuslar Meclisinde ilan edilen Misakımilli kararlarından bazıları şunlardır:

► İstanbul ve Marmara Denizi’nin güvenliğinin sağlanmasından sonra boğazların dünya ticaretine ve ulaşımına açılması ilgili devletlerin kararı ile geçerli olacaktır.

► Milli ve ekonomik gelişmemizi sağlamak amacıyla siyasi, adli ve mali sınırlandırmalar kaldırılmalıdır.

► Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanların da aynı haklardan yararlanmaları şartıyla kabul edilecek ve sağlanacaktır.

Misakımilli’de yer alan yukarıdaki kararların Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdaki sorunlardan hangisine çözüm oluşturması beklenemez?

“Meclisin Kayseri’ye nakli hadisesi Ankaralıları müthiş telaşa düşürdü… Müftü, Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin ileri gelenleri toplu bir halde Mustafa Kemal’i ziyarete geldiler. Dikkat ettim zavallıların hali pek perişandı. Hemen hepsinin gözleri yaşlı idi. Diyorlardı ki Ankara’yı terk edip bizi Yunanlıların eline bırakmayın, para isterseniz bütün nakdimiz servetimiz sizindir, can istersiniz bütün eli silah tutanlarımız emrinizdeyiz.”

Ankara halkının endişesini anlatan bu hatıra hangi savaş sonrasında yaşanmıştır?

Tekâlif-i Millîye Emirleri ile güçlenen Türk ordusu Sakarya Savaşı’nı kazanmış, askeri başarı beraberinde siyasi başarıları getirmiştir.

Hangisi bu duruma örnek olarak gösterilemez?

Tekâlif-i Millîye Emirlerinden bazıları şunlardır:

✓ Her aile birer kat çamaşır, bir çift çorap

✓ Araç sahipleri her ay 100 km ordu için çalışacak

✓ Halk elindeki silah ve cephaneyi orduya teslim edecek ✓ Marangoz, demirci, dökümcü gibi zanaatkarlar ordu hizmetinde çalışacak

Verilen bilgiler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Osmanlı Devleti’nde soyadı yoktu. Onun yerine, sadece belirli ailelerin taşıdığı dinsel, sosyal ve asalet kaynaklı birtakım lakaplar vardı. Cumhuriyet’in onuncu yılı “imtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir millet” düşüncesiyle kutlandı. Böyle bir durumda imtiyaz ve sınıf farklılıklarının da ortadan kaldırılması gerekmekteydi. Batı ülkelerinde olduğu gibi her aileye bir soyadı verilerek farklılıkların da önüne geçilecekti. Ayrıca soyadı yasası ile toplumsal karmaşa ortadan kaldırılacaktı.

Paragrafa göre Soyadı Kanunu’nun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda Mustafa Kemal Atatürk döneminde gerçekleşen bazı faaliyetler verilmiştir.

• Ankara Musiki Muallim Mektebi açılmıştır.

• İstanbul Belediye Konservatuarı açılmıştır.

• Köy Yasası (1924) ile atıcılık, cirit ve güreş özendirilmiştir.

• Belediye Yasası (1930) ile spor alanları, stadyumların yapılması ve işletilmesi düzene bağlanmıştır.

Bu faaliyetlerle ilgili varılabilecek ortak yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Millet ve biz yok, birlik halinde millet var. Biz ve millet ayrı ayrı şeyler değiliz. Şunu kesin olarak söyleyeyim ki bir millet, varlığı ve bağımsızlığı için her şeye girişir ve bu gaye uğrunda her fedakarlığı yaparsa başarılı olmaması mümkün değildir. Elbette başarılı olur. Başarılı olamaz ise o millet ölmüş demektir.

( Ulukan Kocatürk, Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, s.145)

Atatürk’ün bu sözüne göre milliyetçilik anlayışının;

I. birleştirici,

II. ayrımcı,

III. kaynaştırıcı

gibi özelliklerden hangilerine dayanması gerektiği vurgulanmıştır?

Mustafa Kemal’e, cumhuriyete ve inkılâplara karşı olan bazı kişiler, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra faaliyetlerini gizlice yürütmeye başladılar. Amaçlarını gerçekleştirmeleri konusunda önlerinde en büyük engel olarak gördükleri Mustafa Kemal’e suikast düzenlemeyi planladılar. Yapılan plana göre Mustafa Kemal’in İzmir’e yapacağı gezi sırasında suikast gerçekleştirilecekti fakat başarısız olup yakalandılar. Suikast olayının duyulması, yurdun her yerinde üzüntü ve kaygıya yol açtı. İzmir halkı Mustafa Kemal’in kaldığı otelin önünde toplanarak ona sevgi, saygı ve bağlılık gösterisinde bulundular.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi suikastı planlayanların amaçlarından biri değildir?

Doğuda başlayan ayaklanmaya bazı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası yöneticilerinin de katılması üzerine ayaklanmayla alakalı olduğu düşünülen milletvekilleri tutuklanmış ve cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır. 15 Haziran 1926 tarihine gelindiğinde M. Kemal’e, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın yöneticilerinin de adının karıştığı bir suikast girişimi olmuş fakat bu girişim engellenmiştir.

Yukarıdaki bilgiler göz önüne alındığında;

I. Ulusal bağımsızlık anlayışının bazı kesimlerce anlaşılamadığı görülmektedir.

II. İlk çok partili yaşama geçiş denemesi başarısız olmuştur.

III. Bazı kesimlerin yapılan yenilikleri kabullenemediği görülmektedir.

IV. Cumhuriyet yönetiminden geçici bir süreliğine vazgeçilmiştir.

yargılarından hangisine ulaşılabilir?

. Lozan Antlaşması’nda çözüme kavuşturulamayan konulardan birisi de Musul sorunu olmuştur. Petrol kaynakları bakımından zengin olması İngiltere’nin bu bölge üzerinde planlar kurması, Türkiye ile arasında çekişmeye sebep olmuştur. İki ülke de sorunu kendi çıkarlarına uygun biçimde çözmeye çalışmıştır. Türkiye, burada Türk nüfusunun fazla olması ve yer altı kaynaklarının zenginliğinden dolayı İngiltere ile savaş durumuna gelmiştir. Daha sonra dönemin siyasi gelişmeleri sonucunda Ankara Antlaşması ile sorun çözülmüştür.

Yukarıdaki bilgilere bakarak Musul sorununun çözümünde hangi dış politika ilkelerinin ön plana çıktığı söylenebilir?

İki devlet arasında bir sorunun çözümünde devreye giren bu ilke; bir devletin sorumluluklarını, muhatabı olduğu diğer devletin de yapması gerekliliğini ortaya koyar. Misakımillide yer alan komşu ülkelerdeki vatandaşlarımız ile ülkemizde yaşayan azınlıkların haklarının eşit olması gerektiği bu ilke doğrultusunda belirtilmiştir. Ayrıca Yunanistan’la, ülkemiz arasında yaşanan nüfus mübadelesinin de çözümü bu tanıma örnek gösterilebilir.

Yukarıda örnekleriyle verilen dış politika ilkesi hangisidir?