Millî egemenlik düşüncesi ilk defa 18. yüzyılda Fransız düşünürü Jean Jacques Rousseau tarafından ortaya atıldı. Düşünceleri sayesinde baskıcı hükümdarlara karşı bireylerin hak ve hürriyetlerini teminat altına almak için mücadeleler başlatıldı. Bu amaçla “Toplum Sözleşmesi” adlı eserini yazdı. Rousseau; yurttaşı, ortak benliği, halkı, devleti yaratan bir toplum sözleşmesini ve bu sözleşmeye toplumdaki her bireyin dâhil olması gerektiğini vurgular. Rousseau, halk olmanın temelinde egemenliğin var olması gerektiğini savunur. Yasaların olmadığı bir yerde devletten söz edilemeyeceğini vurgular. Yasaların, halkın tümü için geçerli olması gerektiği inancındadır. Rousseau’ya göre yurttaşlar olmadan erdem, erdem olmadan özgürlük, özgürlük olmadan devlet olamaz. Devletin iktidara değil, halka ait olduğunu ve ulus - devlet anlayışını benimser.

Buna göre Jean Jacques Rousseau’nun,

I. Eşitlik

II. Milli devlet

III. Ulusal hâkimiyet

IV. Hukuk devleti olma

kavramlarından hangileri ile Mustafa Kemal’i etkilediği söylenebilir?

İSTİKLAL SAVAŞI

19.05.1919 Pazartesi

MUSTAFA KEMAL PAŞA SAMSUN’DA

“Ben Samsun’u ve Samsun halkını gördüğüm zaman memlekete ve millete ait bütün tasavvurlarımın, kararlarımın yerine getirilebilir olduğuna bir defa daha kuvvetle inanmıştım. Samsunluların hal ve durumlarında gördüğüm, gözlerinden okuduğum vatanseverlik, fedakârlık, ümit ve tasavvurlarımı müspet bir inanca götürmeye yeterli olmuştu.”

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıktığında söylediği sözden hangisine ulaşılabilir?

“Ey Türk ve Müslümanlar, bugün gözlerimizin önünden öteyi görmeğe mâni olan bir karanlık var; bu karanlık belki aylar, belki de yıllarca devam edebilir, fakat Türk ve Müslüman dünyası elbet bir sabaha kavuşacaktır. Ufkumuzda güneş doğacak ve ortalığı aydınlatacaktır. Türk istiklâl ve zafer güneşi, şimdi sapsarı olan benizlerimize taze bir pembelik, ümid ve saadet getirecektir. Gözlerimizi bu güneşi görmeye alıştırmalıyız. Fatihlerin, Yavuzların, Kanunilerin ülkesi istiklâlsiz kalamaz; Mithat Paşaların, Nâmık Kemallerin, Tevfik Fikretlerin vatanı asla hürriyetten mahrum edilemez; gözlerimizi bu güneşi görmeye muktedir bir hale getirelim. Birbirimize ellerimizi uzatalım, tek bir hedefe, yalnız, Türk istiklâl ve hürriyeti gayesine doğru yürüyelim.”

Halide Edip Adıvar’ın, 23 Mayıs 1919 cuma günü Sultanahmet Meydanı’nda düzenlenen ve yaklaşık 200 bin kişinin katılımıyla gerçekleşen mitingdeki sözleri;

I. Geldikleri gibi giderler.

II. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

III. Biz Türkler, tarih boyunca hürriyet ve istiklal timsali olmuş bir milletiz.

Mustafa Kemal’in verilen sözlerinden hangileriyle benzerlik taşımaktadır?

► Kapitülasyonlardan tüm devletler yararlanacak.

► Gayrimüslimlere siyasi, sosyal ve kültürel haklar verilecek.

► Askerlik zorunlu hizmet olmaktan çıkacak. Türk Ordusunun sayısı 50.000 kişiyi aşmayacak. Bu ordunun tank, top, ağır makineli tüfek ve uçağı olmayacak.

Sevr Antlaşması'nın yukarıda verilen maddelerinden hareketle İtilaf Devletlerinin aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştirmeye çalıştıkları söylenemez?

Savaşlarda ordular mücadele eder. Deneyimli, eğitilmiş kişiler karşı karşıya gelir. Ancak bazı zamanlar vardır ki ordular dağıtılır, silahlara el konulur, askerler şehit olur. Böyle durumlarda mücadelenin devam edebilmesi için toplumun her kesiminin ortak bir amaç etrafında birleşmesi gerekir: Vatan. Sivil halk, ordu olur. Halkın elindeki buğday ordu ekmeği, halk elindeki silah ordu silahı olur. Ali Dayı aracını millete bağışlar, Fatma Bacı millete çamaşır verir, Ayşe Teyze çarık verir, çorap örer. Onbeşindeki Talebe Osman da cephededir, altmışındaki Yusuf Amca da… Ben yoktur artık, biz vardır. Ordu millettir. Millet ordudur. Bu savaş artık topyekün bir savaştır. Asırlar öncesinden ses verir Bizim Yunus: ‘‘Bölünürsek yok oluruz, bölüşürsek tok oluruz. ’’ Vakit İstiklal vaktidir. Vakit millet vaktidir…

Aşağıdakilerden hangisi verilen parçaya denk gelen en uygun kavramdır?

Mudanya Ateşkes Antlaşmasına göre;

• İstanbul ve Boğazlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin yönetimine bırakılacak.

• Trakya, Meriç Irmağı sınır olmak üzere Türkiye’ye bırakılacak.

• Yunanlılar 15 gün içinde Trakya’yı boşaltacak.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlıca, okunması ve yazılması zor olan bir dildi. Ayrıca Farsça ve Arapça dillerinin etkisinde kalan aydın dili gibi gözüküyordu. Bu sebeple devlet yetkilileri ve Osmanlı aydınları Osmanlıca kullanırken; halk ise günlük konuşmalarında Türkçe kullanıyordu.

Bu durum aşağıdaki inkılaplardan hangisinin öncelikle yapılmasını sağlamıştır?

“...dünyanın bize hürmet göstermesini istiyorsak ilk önce biz kendi benliğimize bu hürmeti hissen, fikren ve fiilen bütün ef’al (işler) ve harekatımızla gösterelim; bilelim ki milli benliğini bulamayan milletler başka milletlerin avıdır.”

M. Kemal Atatürk Atatürk’ün bu sözü aşağıdaki ilkelerden en çok hangisiyle ilişkilidir?

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası parti programında egemenliğin millete ait olduğu, cumhuriyet yönetimini yaşatmanın ve geliştirmenin esas amaçları olduğu belirtilmiştir. Ekonomik alanda devletçilik yerine liberalizmin (serbest piyasa ekonomisi) esas alınacağı ve yabancı sermayenin destekleneceği yer almaktadır. Eğitimde millî esasların kabul edilmesi, din ve devlet işlerinin ayrı olacağı ve dini değerlere saygı gösterileceği de vurgulanmaktadır.

Verilen bilgilere göre Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mustafa Kemal; ülkede demokrasinin yerleşmesini istiyordu. Bu nedenle yeni partilerin kurulmasına destek vermiştir. Ayrıca ekonomik sorunların çözülmesi ve hükümetin denetlenmesi için Serbest Cumhuriyet Fırkası gibi yeni partilerin kurulmasına da destek vermiştir.

Verilen bilgilere göre Mustafa Kemal ülkeyi çok partili hayata geçirmekle aşağıdaki amaçlardan hangisini gerçekleştirmek istemiştir?

Türkiye’nin uluslararası sorunların çözümünde takip ettiği barışçıl dış politika, dünya devletlerinin takdirini toplamıştı. Bunun üzerine İspanya, Türkiye’nin üye olması için Milletler Cemiyeti’ne öneri sundu. İspanya’nın önerisini kabul eden Cemiyet, Türkiye’ye üyelik teklif etti. Dünya barışına katkı sunmak isteyen Türkiye, bu teklifi kabul ederek 18 Temmuz 1932’de Milletler Cemiyeti’ne üye oldu. Türkiye, Cemiyete üye olduktan sonra da dünya barışına katkı sunmaya devam etti.

Buna göre Türkiye,

I. Yabancı Okullar Sorunu

II. Nüfus Mübadelesi Sorunu

III. Dış Borçlar Sorunu

IV. Hatay Sorunu

V. Boğazlar Sorunu

gelişmelerden hangilerini Milletler Cemiyeti kanalıyla çözmüştür?

Lozan Antlaşması’ndan sonra ülkemizin dış politikasında gelişmelerden bazıları şunlardır:

I. Balkan Antantı’nın imzalanması

II. Sadabat Paktı’nın yapılması

III. Musul sorununun yaşanması

IV. Milletler Cemiyeti’ne üye olunması

V. Hatay’ın anavatana katılması

Verilen gelişmelerden hangilerinin uluslararası barışa katkı sağladığı söylenebilir?

Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’na katılması;

I. Adana Görüşmesi,

II. Kahire Konferansı,

III. San Remo Konferansı

gelişmelerinden hangilerinde gündeme gelmiştir?

Ülkemizde II. Dünya Savaşı sırasında kamu güvenliğini ve sağlığını korumak amacıyla bazı önlemler alınmıştır.

Aşağıda verilenlerden hangisi alınan önlemler arasında gösterilemez?