Font size
WorksheetsPAT BADER Kls 7 2021
Total questions: 35
Worksheet time: 1hrs 14mins
Asil karya sastra Jawa modern, wujude puisi, ora kaiket ing paugeran guru gatra, guru lagu, guru wilangan, kaendahane mapan ana ing pilhan tembung lan rerengan basa kang digunakake, diarani…..
Cerkak
Parikan
Geguritan
Cerbung
Gatekna pethikan geguritan ing ngisor iki!
MERAPI
(Putu Aryana) Merapi....
Saka kadohan katon gagah Mega putih ndedel ing awiyat Tilas dalan lahar katon cetha
Kena sunare Sang Hyang Bagaskara …..
Kena sunare Sang Hyang Bagaskara”… Tembung Bagaskara iku tegese……
Segara
Srengenge
Lemah
Langit
Geguritan iku karya sastra kang endah, mula pamacane kudu endah. Endah ing sastra lan endah rinasa. Kabeh mau bisa kaleksanan yen sadurunge maca, kudu.......dhisik.
mangerteni isine
mangerteni tulisane
mangerteni wujude
mangerteni judule
Gatekna pethikan geguritan ing ngisor iki!
Wanci sekolah miwiti pasinaon Kathah siswa kang sami pitakon
Sabtu enjing kagem lingkungan kemawon Kerja bakti tanpa dikongkon .........
Geguritan ing dhuwur iku, ngandhut purwakanthi kang arane . . .
purwakanthi guru swara
purwakanthi guru sastra
purwakanthi lumaksita
purwakanthi guru basa
Gatekna pethikan geguritan ing ngisor iki!
Buku iku sumbering ilmu Bisa dadi gantine guru
Tanpa buku, siswa ora bisa maju Sumbering kawruh tumrap sing ngluru
Geguritan ing dhuwur iku ngandhut purwakanthi kang arane ....
purwakanthi guru swara
purwakanthi guru sastra
purwakanthi lumaksita
purwakanthi guru basa
Tembang macapat, jarwa dhosoke maca papat-papat, tegese tembang sing dilagokake patang wanda-patang wanda. Tembang macapat iku kaiket ing paugeran…..
Guru lagu, guru basa, guru swara
Guru gatra, guru lagu, guru wilangan
Guru wilangan, guru basa, guru swara
Guru basa, guru gatra, guru lagu
Ing paugeran tembang Macapat, ana sing diarani...... , tegese cacahing gatra/ larik ing saben
sapada.
Guru gatra
Guru lagu
Guru wilangan
Guru basa
Tembang Pocung kalebu golonganing tembang macapat. Tembang Pocung iku sa-pada-ne ana pirang gatra/larik?
4
5
6
7
Setitekna cakepan tembang ing ngisor iki!
Padha gulangen ing kalbu
Ing sasmita amrih lantip Aja pijer mangan nendra Kaprawiran den kaesthi Pesunen sarira nira
Cegah dhahar lawan guling
Tembang ing dhuwur iku kadadean saka pirang gatra/ larik?
5
6
7
8
Tembang macapat sing duweni paugeran 8u, 8i, 8a, 8i 8a, 8i arane tembang …..
Pocung
Kinanthi
Pangkur
Durma
Tembung ing gambar iki yen ditulis nganggo aksara latin unine…..
Ana kaca mata
Ono koco moto
Ana koco moto
Ono kaca moto
Tembung ing gambar iki yen ditulis nganggo aksara latin unine…..
Wati tuku sate
Wati tuku jahe
Wati tuku tape
Wati tuku tempe
“nyuwun pangapunten Gusti prabu, kawula nangisi ibu kula ingkang sampun panjenengan sedani.” Jaka Lintang matur prasaja yen kidang wadon mau ibune, sing sejatine asale saka manungsa kang disotake dening ratu.
Krungu ature Jaka Lintang, langit dadi peteng dhedhet, udan deres campur angin banjur ana swara ing langit, “ He Raja kang wengis, aku dewi limaran sing wis koksotakake dadi kidang. Sawise dadi kidang saiki isih kokpanah nganti teka ing pati. Saiki titiwancine ngunduh wohing pakartimu. Udan angin lan langit peteng dhedhet iki minangka piwalesku, sing bakal ngentirake anggamu”.
Lerene swara mau ana bledeg nyamber sang Prabu, sanalika sang prabu malih dadi naga, ngeli katut banyu banjir amarga udan deres mandeg ing panggonan sangisore desa Ngrayudan.
Saka punggelan crita rakyat Jaka Lintang ing dhuwur, watake Gusti Prabu kuwi mau yaiku…
Sabar
Wengis
Gemati
Neriman
“nyuwun pangapunten Gusti prabu, kawula nangisi ibu kula ingkang sampun panjenengan sedani.” Jaka Lintang matur prasaja yen kidang wadon mau ibune, sing sejatine asale saka manungsa kang disotake dening ratu.
Krungu ature Jaka Lintang, langit dadi peteng dhedhet, udan deres campur angin banjur ana swara ing langit, “ He Raja kang wengis, aku dewi limaran sing wis koksotakake dadi kidang. Sawise dadi kidang saiki isih kokpanah nganti teka ing pati. Saiki titiwancine ngunduh wohing pakartimu. Udan angin lan langit peteng dhedhet iki minangka piwalesku, sing bakal ngentirake anggamu”.
Lerene swara mau ana bledeg nyamber sang Prabu, sanalika sang prabu malih dadi naga, ngeli katut banyu banjir amarga udan deres mandeg ing panggonan sangisore desa Ngrayudan
Pesan moral kang bisa dijupuk saka crita rakyat Jaka Lintang yaiku…..
dadi uwong bisa sakarepe dhewe
dadi uwong kudu bisa sabar
dadi uwong kudu ngati-ati amarga sapa bae sing nandur bakale ngundhuh
dadi uwong aja gampang kapusan
Gedhang
(dening Farah Dina Herawati) Gedhang....
Yen digeget, marakke padhang
Apa maneh yen bar madhang
Ya gedhang goreng, ya gedhang godhog
Saiki malah ana gedhang keju
Isuk-isuk sakdurunge budhal menyang sawah
Apa sore-sore sakwise udan ngricih
Jan enak tenan….
Sinau saka wit gedhang ya ndhuk..le.. Yen wis uwoh banjur mati
Deboge bisa kanggo wayangan
Arase uga bisa dijangan
Godhonge bisa diangge bungkus-bungkus
Ya mendhut, ya lemper, ya nagasari
Klarase uga bisa diangge cethik geni
Isine geguritan “Gedhang” ing dhuwur yaiku…..
Uripe manungsa kudune mupangat kanggo wong liya kaya wit gedhang
Manungsa kudu seneng mangan gedhang
Manungsa supaya tumindak niru kaya uripe gedhang
Gedhang iku enak dipangan tur migunani tumrap kesehatan
CORONA
Corona
Penyakit saka cina
Tekamu ora kira-kira
Agawe sapa bae bisa lara
Nanging ayo padha jaga
Aja nganti lena
Supaya corona enggal sirna
Eling lan waspada kuwi kanggo pusaka
Pusaka kanggo brasta
Mula masker kuwi utama
Aja nganti dilalekna
Yen kowe lagi lelunga
Panataning gatra lan pada ing geguritan ana sing mepet ngiwa, mepet nengen, padha nengah, ngiwa-nengen, lsp. Panataning gatra lan pada sing kaya mangkono mau arane . . .
Tipografi
Diksi
Purwakanthi
Lelewaning basa
CORONA
Corona
Penyakit saka cina
Tekamu ora kira-kira
Agawe sapa bae bisa lara
Nanging ayo padha jaga
Aja nganti lena
Supaya corona enggal sirna
Eling lan waspada kuwi kanggo pusaka
Pusaka kanggo brasta
Mula masker kuwi utama
Aja nganti dilalekna
Yen kowe lagi lelunga
Isine geguritan “Corona” ing dhuwur yaiku…..
Corona iku penyakit sing tekane saka luar negeri/manca negara
Piweling aja lali nganggo masker nalika lelungan supaya ora kena penyakit Corona
Corona iku bisa nulari sapa bae lan bisa gawe lara marang sapa bae
Corona iku penyakit ora kira-kira, lan ora disengaja.
CORONA
Corona
Penyakit saka cina
Tekamu ora kira-kira
Agawe sapa bae bisa lara
Nanging ayo padha jaga
Aja nganti lena
Supaya corona enggal sirna
Eling lan waspada kuwi kanggo pusaka
Pusaka kanggo brasta
Mula masker kuwi utama
Aja nganti dilalekna
Yen kowe lagi lelunga
Purwakanthi kang ana ing geguritan CORONA ana ing dhuwur yaiku…..
Purwakanthi lumaksita
Purwakanthi guru swara
Purwakanthi guru sastra
Purwakanthi guru lagu
Tembang macapat kuwi ana Sinom, Pangkur, . . ., Pocung, Gambuh, . . ., Kinanthi , Dhandanggula, Megatruh, Asmarandana, Durma.
cacahe tembang macapat yaiku…..
Girisa, Balabak
Maskumambang, Mijil
Wirangrong, Jurudemung
Kuncung, Pamer Bojo
Sandangan swara kuwi ana wulu kanggo i, suku kanggo u, pepet kanggo ê, taling kanggo è/é, taling tarung kanggo o. Aksara ing ngisor iki supaya bisa diwaca sepatu ireng, panulise sing bener yaiku…..
supaya bener panulise, sandhangan sing kudu digunakake yaiku…..
suku, suku, pepet, cakra keret, pangkon
suku, pepet, cakra keret, pangkon
suku, suku, pepet, cakra + suku, pangkon
suku,suku, wulu, cakra + suku, pangkon
Gatekna Punggelan crita rakyat iki!
Katresnane Panji Asmara Bangun lan Dewi Sekartaji, ya Galuh Candra kirana wis bisa nyawijekake negara loro, jenggala lan kediri. Panji Asmara Bangun winisudha minangka ratu kang ambeg adil lan ambeg darma. Kabeh kawulane padha ayem tentrem. Para nayaka praja, abdine negara padha tekun temen anggone makarya. Tansah mbangun turut marang pranatane praja. Kabeh mau njalari kraton Jenggala saya kondhang misuwur, diwedeni dening kabeh mungsuhe, disuyudi dening negara-negara cilik ing sakiwa tengene.
Relevansi crita rakyat ing dhuwur karo kahanan jaman saiki yaiku…..
dadi pemimpin ora kudu adil bisa sakarepe dewe
dadi pemimpin kudu adil lan bijaksana supaya rakyate makmur
dadi pemimpin bebas iso sakarepe dhewe
dadi pemimpin kudu bisa medeni rakyate
Gatekna punggelan crita rakyat iki !
“nyuwun pangapunten Gusti prabu, kawula nangisi ibu kula ingkang sampun panjenengan sedani.” Jaka Lintang matur prasaja yen kidang wadon mau ibune, sing sejatine asale saka manungsa kang disotake dening ratu.
Krungu ature Jaka Lintang, langit dadi peteng dhedhet, udan deres campur angin banjur ana swara ing langit, “ He Raja kang wengis, aku dewi limaran sing wis koksotakake dadi kidang. Sawise dadi kidang saiki isih kokpanah nganti teka ing pati. Saiki titiwancine ngunduh wohing pakartimu. Udan angin lan langit peteng dhedhet iki minangka piwalesku, sing bakal ngentirake anggamu”.
Lerene swara mau ana bledeg nyamber sang Prabu, sanalika sang prabu malih dadi naga, ngeli katut banyu banjir amarga udan deres mandeg ing panggonan sangisore desa Ngrayudan.
Relevansi crita rakyat ing dhuwur karo kahanan jaman saiki yaiku…..
Manungsa bakale ngundhuh wohing pakartine, sapa sing tumindak ala bakal oleh piwales ala, sapa sing tumindak apik oleh piwales apik
Manungsa ora bakal ngundhuh wohing pakartine, tergantung karo takdire
Manungsa bisa urip sakarepe dhewe
Manungsa ora prelu sumelang marang tumindake
Gatekna pethikan geguritan ing ngisor iki!
Lelakon kang bakal dumadi..
Sapa wae ora mangerteni
Ora susah sangga rugi
Pasrahna mring Hyang Widhi
Kaya kacang digawe dakon..
Kaya wayang digawe lakon
Prastawa kang bakal dumadi
Sesuk isuk lagi dimangerteni
Saka isine geguritan ing dhuwur iku, pranyatan ing ngisor iki kalebu bener apa salah?
Pesan moral saka geguritan ing dhuwur yaiku prastawa kang bakal dumadi, bisa dimangerteni dina iki
Bener
Salah
Cakepan tembang ing ngisor iki gatekna!
Pepaliku ajinen mbrekati,
Tur selamet sarta kuwarasan,
Pepali iku mangkene,
Aja agawe angkuh,
Aja ladak lan aja jail,
Aja ati serakah,
Lan aja celimut,
Lan aja mburu aleman,
Aja ladak wong ladak pan gelis pejah,
Lan aja ati ngiwa
Pranyatan ing ngisor iki bener apa salah miturut paugerane tembang ing dhuwur?
Cacahe guru wilangan lan guru lagune tembang Dhandhanggula ing dhuwur yaiku 10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12a, 7a.
Bener
Salah
pranyatan ing ngisor iki kalebu bener apa salah?
Pasangan kang digunakake ana ing tetembungan ing dhuwur yaiku pasangan ba lan tha
Bener
Salah
pranyatan ing ngisor iki kalebu bener apa salah?
Aksara Jawa ing dhuwur unine yaiku seragam baru.
Bener
Salah
Gatekna pethikan geguritan ing ngisor iki!
Endahe Alam
Dening Ayu Nabila
Endah rupamu yen sinawang Nggawe tentreme nala
Lan trustane iwa
Alam saya suwe saya endah Nanging yen manungsa Ora grapyak tur semanak Marang alam
Ndadekake rusake jagad
Gawe dukane Gusti Kang Maha Agung
Pesan moral sing ana ing geguritan dhuwur yaiku…..
manungsa oleh guwang sampah sembarangan
manungsa kudu grapyak lan semanak marang alam supaya ora rusak
manungsa ora prelu jaga lingkungan
manungsa ora prelu grapyak lan semanak marang alam
manungsa kudu peduli lan nresnani alam supaya tetep endah lan lestari
Cakepan tembang ing ngisor iki gatekna!
Pocung
Ngelmu iku kalakone kanthi laku, Lekase lawan kas,
Tegese kas nyantosani,
Setya budya pangekese dur angkara.
Paugerane cakepan tembang ing dhuwur yaiku….
Guru gatrane ana 12
Guru gatrane ana 4
Guru wilangan lan guru lagu gatra ke 3 yaiku 8i
Guru wilangan lan guru lagu gatra ke 1 yaiku 12 a
Guru wilangan lan guru lagu gatra ke 4 yaiku 12 a
Tembung “dipangan pitik” lan “sambel terasi”, yen ditulis mawa aksara Jawa sing trep yaiku…..
“Prabu Sila Hadikrama bareng pirsa Sri Tanjung kesengsem, kayungyun mring sulistyane Sri Tanjung tanpa kinawruhan Patih Sidapaksa. Rina wengi Prabu Sila Hadikrama golek cara piye bisane ngrengkuh Dewi Sri Tanjung. Ndadekake Prabu Sila Hadikrama kerasukan watak julik culika”
Kanggo nggayuh sawijining pepinginan, bisa ndadekake manungsa iku lali marang tatanan, lali marang samubarang kang kharam (menghalalkan segala cara), kahanane Prabu Sila Hadikrama iku memper kaya kahanan ing ngisor iki . . .
“Wis pirang-pirang dina Suta ora bisa turu merga mikir tingkah polahe Bapake sing arep nyalokake dadi petinggi desa. Bab iku ndadekake awake Suta dadi kuru, apamaneh sedhela engkas sekolahe ya ujian, tugas-tugase akeh sing durung dirampungake,
tansaya judheg pikirane . . .”
“Mripate Djatmiko katon mbrabak krungu critane Suminah. Rasane trenyuh, atine welas marang kenya ayu lan wasis kang lungguh ing ngarepe iku. Suminah duwe gegayuhan bisa sekolah ing SMK jurusan Boga, yen wis lulus banjur bukak rumah makan sing dikemonah kanthi becik lan duwe ciri khas sing bisa narik lengganan. Nanging kabeh mau cabar amarga tekane Virus Corona sing kondhang diarani Covid-19. Pandemi covid-19 iki ngruntuhake gegayuhane Djatmiko apa dene Suminah...”
“Kepincut marang mobil mewah, omah gedhong magrong-magrong, sandhang penganggo kang sarwa gumebyar, durung maneh nuruti panjaluke anak lan bojone sing kepengin urip sarwa kepenak, ndadekake Jajuli lali marang jejibahane, megawe ing dinas kantor pajek sing kudu njaga mlebune dhuwit marang Kas e negara, malah dileboke ing kesake dhewe. Direwangi korupsi nganti milyaran repes mung kanggo nuruti kumrengsenging ati. Ora mikir ing tembe mburine . . .”
“Kanggo nyiapake ujian akhir, Bu Ani, guru wali kelase maringi gladhen soal-soal marang bocah-bacah. Diajab mengkone bocah-bocah ing taun iki bisa lulus kabeh kanthi biji sing maremake. Nanging, nalika Bu Ani arep mbagi gladhen soal, pranyata soale keri ing ndalem. Panjenengan nganti bingung, kepriye carane supaya bocah- bocah tetep gladhen, dumadakan Budi maju lan matur marang bu Ani . . .”
Gatekna pethikan geguritan ing
ngisor iki!
CORONA
Corona
Penyakit saka cina Tekamu ora kira-kira Agawe sapa bae bisa lara
Nanging ayo padha jaga Aja nganti lena
Supaya corona enggal sirna
Eling lan waspada kuwi kanggo pusaka Pusaka kanggo brasta
Mula masker kuwi utama Aja nganti dilalekna
Yen kowe lagi lelunga
Pranyatan ing ngisor iki jodhokna!
Struktur kang ana ing geguritan dhuwur yaiku…..
Geguritan “Corona” dumadi saka 3 pada
Geguritan “corona” dumadi saka 4 pada
Geguritan gunakake purwakanthi guru swara (a,a,a,a)
Geguritan ing dhuwur gunakake purwakanthi guru sastra
Tema geguritan ing dhuwur yaiku kesehatan
Gatekna cakepan tembang macapat ing ngisor iki!
Ayo kanca tansah amemetri, Macapatan budaya kang endah, Nadyan winengku sastrane, Kaiket guru lagu,
Miwah guru wilangan nenggih, Kathah ngemot wewarah, Kang becik tur luhur,
Aja sira nganggep kuna,
Luwih dhisik talitinen kang premati Isining tembang ika.
Pranyatan ing ngisor iki jodhokna!
Struktur kang ana ing macapat ing dhuwur yaiku…
Cacahe guru gatra tembang kasebut ana 10
Cacahe guru tembang kasebut ana 8
Guru wilangan lan guru lagune, gatra 8 yaiku 8a
Wilangan lan guru lagune gatra 8 yaiku 8u
Pranyatan ing ngisor iki jodhokna!
Panganggone aksara pasangan ing panulisan tembung “mangan salak” lan “golek urang” sing bener yaiku …..
“Padudon sengit antarane Hiu Sura lan Baya dumadi maneh. Kekarone podo dene ngetogake karosan kanggo adu kekuatan. Kekarone cakot-cinakotan. Segara dadi abang branang krana getih milih saka awaking kekarone kewan mau. Tetarungane saya bringas, suwe banget lan tanpa kendhat. Baya ketaman cakotaning Hiu Sura perangan buntut tengene. Hiu Sura uga buntute ameh pedot Hiu Sura nuli bali menyang segara. Kanthi mangkono Baya rumangsa menang, awit kasil ngukuhi wewengkone ing dharatan”
Saka cuplikan crita ing dhuwur, pranyatan ngisor iki jodhokna!
Saka cuplikan crita ing dhuwur, pranyatan ngisor iki jodhokna!
Sapadha titah kudu adu kekuatan
Sapadha titah kudu sing rukun
Rukun agawe santosa, crah agawe bubrah
Perkara kudu dirampungi kanthi padudon.
Aja seneng padudon utawa pasulayan, maneka perkara kudune dirampungake kanthi musyawarah bebarengan.
