Олон улсын харилцааны субъектэд аль нь хамаарах вэ?

.Нөгөө эвсэлтэй тэмцэлдэх, боломжтой бол устгахыг оролдох, өөрийн хүчийг байнга нэмэгдүүлэхийг оролддог. Нөгөө эвслийн гишүүнийг өөртөө татах, гишүүнээ алдахгүй байх зэрэг тактикууд нь олон улсын харилцааны аль туйл вэ?

Одоо Монгол улс дэлхийн 140 гаруй оронтой дипломат харилцаатай. Тэгвэл 1921 оны 11-р сарын 5-нд Монгол улстай хамгийн анх дипломат харилцаа тогтоосон болон, 1963 оны 1-р сарын 23 нд барууны өндөр хөгжилтэй орнуудаас дипломат харилцаа тогтоосон улс орон аль вэ?

.Анх 1975 онд Хельсинкт болсон бага хурал дээр Францын ерөнхийлөгч Жискар де Эстен, ХБНГУ-ын канцлер Гельмут Шмидт нар тохиролцон 1975 оны 11-р сард Францын Рамбуйед “Их долоо”-ийн /1997 оноос “Их найм”/ уулзалт эхэлсэн түүхтэй. “Их найм”-д багтдаг орнуудыг зөв жагсаасан нь аль вэ?

Монгол улсын гадаад бодлогын хэд хэдэн зарчмууд бий. “Гадаад харилцаа, хамтын

ажиллагаандаа нөөц бололцоог аль болох бүрэн дайчлан зохион байгуулах шаардлага”

нь аль зарчим

бэ?

Олон улсын харилцааны агуулгад оролцогч субъектууд зөвхөн үндэстэн улсуудын төр, засгийн харилцаа биш гэж үздэг эрдэмтэд цөөнгүй бөгөөд тэдний нэг нь “...Энэхүү өвөрмөц харилцаа холбоонд оролцогчид аль нь ч тухайлбал, бодгаль нэгэн хүн ч гэлээ чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тэднийг тусгаар төр улс, эсвэл эгэл нэгэн бие хүн гэж ялгаварлан аль нэгийг нь онцлон үзэж тусгай буюу давамгай үүрэг гүйцэтгэгчээр үзэж болохгүй” гэж үзсэн байна. Энэ хэний үзэл санаа вэ?

Олон улсын эрх болон ёс зүйн хариуцлагын хэд хэдэн ангилал бий. Тэгвэл “Түгээмэл, бүс нутгийн, орон нутгийн” гэсэн ангилал нь ямар шалгуурыг эш үндэс болгосон бэ?

.Энэхүү системийг 1970-аад оны үед тогтож байсан гэдэг ч, зарим судлаачид үүнтэй санал нэгддэггүй. “Үндсэн дүрэм” буюу тактик нь : Нөгөө хоёр талтай аль алинтай нь сайн харилцаатай байх, зөрчил үүсэхээс болгоомжлох, нөгөө хоёр талын хооронд ойр дотны хамтын ажиллагаа бий болохоос сэргийлэх явдал юм.

“Ашиг сонирхол”-ыг хуулийн хүчээр хэрэгжүүлэх тэмцэл нь хүмүүст зуршмал байдаг бол харин хүч хэрэглэх нь араатанд зуршмал аж ...” Энэ нь хэний үзэл санаа вэ?

Анх 1975 онд Хельсинкт болсон бага хурал дээр Францын ерөнхийлөгч Жискар де Эстен, ХБНГУ-ын канцлер Гельмут Шмидт нар тохиролцон 1975 оны 11-р сард Францын Рамбуйед “Их долоо”-ийн /1997 оноос “Их найм”/ уулзалт эхэлсэн түүхтэй. “Их найм”-д багтдаг орнуудыг зөв жагсаасан нь аль вэ?

.Монгол улсын гадаад бодлогын хэд хэдэн зарчмууд бий. “Нэг талаас Монгол улсын үндэсний эрх ашиг, аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах үүднээс аль болох олон улс гүрэнтэй хамтран ажиллах, нөгөө талаас гадаад харилцааг аль болох олон хэлбэрээр явуулах гэсэн шаардлага юм” Энэ нь аль зарчим бэ?

“Олон улсын харилцаа бол зөвхөн бие даасан тусгаар төр улсуудын хооронд л явагдаж байгаа үйл явц” гэж үзээд асуудал нь нэг бол энх тайвнаар шийдэгдэж өрнөдөг, эсвэл дайн байлдаан хийж хүч хэрэглэж болдог. Ингэхлээр олон улсын харилцаанд төр улсуудын зүгээс дипломатч, эсвэл цэрэг хоёрын нэгийг сонгон оролцуулдаг гэсэн санаагаар үзэл бодлоо илэрхийлсэн судлаач аль нь вэ?

.Олон улсын харилцааны субъектэд аль нь хамаарах вэ?

Цөм их гүрэн нь дүрэм зарчмыг тогтоон хэрэгжүүлж, цэрэг эдийн засгийн хувьд ноёрхоно. Өөрийн нөлөөнд буй нэгжүүдийн хоорондын зөрчилдөөнийг зохицуулна. Тухайлбал орчин үеийн олон улсын харилцааны түүх үүсэхээс өмнө Ромын эзэнт гүрэн, Монголын эзэнт гүрэн, Испани, Британи зэрэг их гүрнүүд байжээ. Энэ нь олон улсын харилцааны аль туйл вэ?

.Орчин үеийн олон улсын харилцааны түүхийг хэд хэдэн үеүдэд хуваадаг. 1904-1918 он аль үеийн олон улсын харилцаа вэ?

.Анх 1975 онд Хельсинкт болсон бага хурал дээр Францын ерөнхийлөгч Жискар де Эстен, ХБНГУ-ын канцлер Гельмут Шмидт нар тохиролцон 1975 оны 11-р сард Францын Рамбуйед “Их долоо”-ийн /1997 оноос “Их найм”/ уулзалт эхэлсэн түүхтэй. “Их найм”-д багтдаг орнуудыг зөв жагсаасан нь аль вэ?

“Үндэсний язгуур ашиг сонирхлыг сахин хамгаалсан, үндэсний хөгжлийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд үйлчилсэн бодлого байна” Энэ нь Монгол улсын гадаад бодлогын аль зарчим бэ?

Олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээг хэрхэн ангилдаг вэ?

Орчин үед олон улсын харилцааны эрх зүйн шинэ зарчмууд бий болсоор байна. Улс орнуудын харилцаанд идэвхтэй үйлчилсээр байгаа эрх зүйн тулгуур зарчмуудыг дурьдахдаа алдаа гаргасан бол олно уу?

.Дэлхий ертөнцөд хүч тэнцүү олон улс, олон гүрэн бий болон, тэдгээр нь өөр хоорондоо ашиг сонирхол болон зөрчлөөрөө үлэмж харилцан хамааралтай болж, түүний тэнцвэр дээр олон улсын харилцааны шинэ дэг журам тогтон үйлчилдэг тогтолцоо юм. Энэ нь:

Олон улсын харилцааны түүхийг хэд хэдэн үндсэн үеүдэд хуваадаг. Тэгвэл өнөө үеийн олон улсын харилцаа эхэлсэн цаг хугацаа аль нь вэ?

Анх 1975 онд Хельсинкт болсон бага хурал дээр Францын ерөнхийлөгч Жискар де Эстен, ХБНГУ-ын канцлер Гельмут Шмидт нар тохиролцон 1975 оны 11-р сард Францын Рамбуйед “Их долоо”-ийн /1997 оноос “Их найм”/ уулзалт эхэлсэн түүхтэй. “Их найм”-д багтдаг орнуудыг зөв жагсаасан нь аль вэ?

“Стратегийн зорилтыг хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллахдаа шат дарааллыг эрхэмлэсэн, Монгол улсын хувьд стратегийн ач холбогдол бүхий гүрнүүдийн Монгол дахь эдийн засгийн болон бусад сонирхлыг тэнцвэржүүлэхэд чиглэсэн байна” Энэ нь Монгол улсын гадаад бодлогын аль зарчим бэ?