กิเลส

สิ่งชั่วร้ายในจิตใจ

อำนาจฝ่ายต่ำ

อุปสรรค ปัญหาที่ขวางกั้น

ขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาน

กิเลสมาร

เทวปุตตมาร

ขันธมาร

อภิสังขารมาร

อยู่ในตำบลอุรุเวลาเสนานิคม

อยู่ในแคว้นมคธ

อยู่ในเมืองพาราณสี

อยู่ในชมพูวีป

มีชัฏแห่งป่า

มีแม่น้ำ ไม่มีทางลงไปตักน้ำได้สะดวก

น้ำในแม่น้ำสีขาว เย็น รสชาดจืด

มีหมู่บ้านสำหรับโคจรอยู่แถวนั้น

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

ไม้สด มียาง ตัดแช่ไว้ในน้ำ

ไม้สด มียาง วางบนบกไกลน้ำ

ไม้แห้งสนิท วางบนบกไกลน้ำ

สมณพราหมณ์

การทำความเพียร

การได้เสวยหรือไม่ได้เสวยทุกขเวทนาอันกล้าแข็งเผ็ดร้อน เพราะทำความเพียร

การเกิดปัญญารู้เห็นอันไม่มีปัญญาอื่นยิ่งไปกว่า

เป็นการกลั้นลมหายใจทุกวาระ แต่ละวาระ ไม่มีข้อแตกต่างกัน ทำแบบเดียวกัน

เป็นการกลั้นลมหายใจทุกวาระ เพิ่มความหนักหน่วงในการทำขึ้นในแต่ละวาระ

เป็นการกลั้นลมหายใจ-อุจจาระ-ปัสสาวะ-และไม่นอน ตามลำดับ

เป็นการกัดฟัน ดันเพดานปากด้วยลิ้น กลั้นลมหายใจ และอดอาหาร ตามลำดับ

มีเสียงลมดังออกทางหูทั้งสองข้าง

ปวดศีรษะอย่างแรง

ลมตีกลับลงไปแทงพื้นท้อง

เกิดความร้อนขึ้นทั่วร่างกาย

มีเทวดาเข้ามาห้ามมิให้อดอาหาร

ทรงอดอาหารด้วยการผ่อนอาหารให้น้อยลงในแต่ละวัน จนไม่ทานอะไรเลย

ขนตามร่างกายมีรากเน่าและหลุดร่วงไปได้

มีเทวดาบางพวกเห็นด้วยกับการอดอาหารของพระองค์ จึ.เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ไปต่างๆ นานา

อวัยวะใหญ่น้อยของเราเป็นเหมือนเถาวัลย์อาสีติกบรรพ หรือเถากาฬบรรพ

เนื้อที่ตะโพกที่นั่งทับของเรามีสัณฐานดังเท้าอูฐ

ข้อกระดูกสันหลังของเราผุดขึ้นระกะราวกะเถาวัลย์วัฏฏนาวลี

ซี่โครงของเราโหรงเหรงเหมือนกลอนศาลาอันเก่าคร่ำคร่า

ดาวคือดวงตาของเรา ถล่มลึกอยู่ในกระบอกตา ดุจเงาแห่งดวงดาวที่

ปรากฏอยู่ในบ่อน้ำอันลึก

มัชฌิมาปฏิปทา-ทางสายกลาง

อัตตกิลมถานุโยค-ทางสายตึงเครียด

กามสุขัลลิกานุโยค-ทางสายหย่อนยาน

ถูกทุกข้อ

มนุษย์

เทวดา

ยักษ์

พรหม

มาร

เทวดา

มนุษย์

นาค

พรหม

สมณพราหมณ์

ปฏิปทา

ทุกรกิริยา

อลมริยญานทัสสนวิเสส

นิยยานิกธรรม

เราไม่ได้บรรลุแล้วซึ่งอลมริยญาณทัสสนวิเสส ที่ยิ่งไปกว่าธรรมดาแห่งมนุษย์เลย

ไม่มีการถึงทับซึ่งอริยปัญญา อันเป็นอริยปัญญาที่ถึงทับแล้ว จักเป็นนิยยานิกธรรมอันประเสริฐ นำผู้ปฏิบัติตามนั้นให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ

ด้วยอิริยา(เครื่องออกไปจากข้าศึก) แม้ชนิดนั้น ด้วยปฏิปทาชนิดนั้น ด้วยทุกรกิริยาชนิดนั้น

เราไม่ได้บรรลุแล้วซึ่งอลมริยญาณทัสสนวิเสส ที่ยิ่งไปกว่าธรรมดาแห่งมนุษย์เลย

ไม่มีการถึงทับซึ่งอริยปัญญา อันเป็นอริยปัญญาที่ถึงทับแล้ว จักเป็นนิยยานิกธรรมอันประเสริฐ นำผู้ปฏิบัติตามนั้นให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ

ด้วยอิริยา(เครื่องออกไปจากข้าศึก) แม้ชนิดนั้น ด้วยปฏิปทาชนิดนั้น ด้วยทุกรกิริยาชนิดนั้น

อริยปัญญา

วิญญาณอันแล่นไปตามความระลึก ได้มีแล้วแก่เราว่า นี่แล แน่แล้วหนทางแห่งการตรัสรู้

เราไม่ควรกลัวต่อสุขอันเว้นจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย.

คนที่มีร่างกายหิวโหยเกินกว่าเหตุ จะบรรลุความสุขจากฌานได้โดยง่ายไม่ได้เลย

เราหาอาจบรรลุธรรมอันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ ด้วยทุกรกิริยาอันกล้า

แข็ง แสบเผ็ดนี้ไม่. ชะรอยหนทางแห่งการตรัสรู้จักพึงมีโดยประการ

อื่น.

โกญทัญญะ

อัสสชิ

มหานามะ

ภัคคุ

กิมพิละ

อหิงสกะ/องคุลิมาล

เทวทัต

สารีบุตร

วัปปะ

ภัททิยะ

ทรงใช้ชีวิตเป็นเดิมพัน ไม่สำเร็จ ไม่เลิก

จะทรงดำเนินความเพียรไปเรื่อยๆ ภายใน 7 วัน หากไม่บรรลุก็จะเลิก

จะทรงทำความเพียรไปเรื่อยๆ ภายใน 3 วัน หากไม่บรรลุ ก็จะหาทางใหม่

ถูกทุกข้อ

ทรงทำสมาธิถึงฌานที่ 3 (ตติยฌาน) เท่านั้น ก็น้อมใจไปสู่ปุพเพนิวาสานุสสติญานได้

อาสวักขยญานเป็นความรู้ขั้นสูงสุดที่ทำให้ได้ตรัสรู้

ในมัชฌิมยาม ทรงบรรลุจุตูปปาตญาน

ปุพเพนิวาสานุสสติญาณเป็นเรื่องเกี่ยวกับตนเอง ส่วนจุตูปปาตญาณ เป็นเรื่องเกี่ยวกับผู้อื่น

ปัญจวัคคีย์ จำนวน ๕ ท่าน

ท่านอุทกดาบส รามบุตร

ท่านอสิตดาบส

ท่านอาฬารดาบส กาลามโคตร

ไม่มีใครให้ข้อมูล พระองค์ทรงรู้เอง

เทวดา

พรหม

พ่อค้าที่เดินทางผ่านมา

พระราชาพระองค์หนึ่ง