Het is belangrijk dat we onze handen wassen voor het eten.

Op onze handen krioelt het van microscopisch kleine wezentjes, waaronder bacteriën en virussen.

Sommige zijn ziekteverwekkend.

Deze wezentjes groeien ook op voedingsbodems in schaaltjes.

Zij vormen na een tijdje zichtbare hoopjes (kolonies).

Op onderstaande foto’s hebben drie kinderen een handafdruk gemaakt.

Wie heeft zijn handen gewassen net voor het maken van de handafdruk?

Lore gaat vaak zwemmen.

De badmeester controleert telkens of er voldoende chloor aanwezig is in het water door waterstalen te nemen.

Chloor zorgt er voor dat er niet te veel bacteriën in het water aanwezig zijn.

Deze waterstalen gaan naar het laboratorium waar men het water uitsmeert op een plaatje met daarin voeding voor bacteriën.

De aanwezige bacteriën van het staal groeien en er worden witte bolletjes gevormd (zie onderstaande foto).

Zo een wit bolletje komt dus overeen met één bacterie.

In het laboratorium had de wetenschapper twee waterstalen (nr. 3 en nr. 4) op een plaatje gebracht.

Wat kan worden besloten uit dit experiment?

Yuna werkt in een laboratorium en maakt stoffen om bacteriën te doden.

Sommige bacteriën zijn immers gevaarlijk en die kunnen de mens infecteren en doden.

Zo laat ze bacteriën groeien in een schaaltje.

In zo’n schaaltje zit een soort gel met voedsel waarop levende bacteriën een slijmlaag zullen produceren.

Vervolgens zal Yuna een aantal medicijnen testen.

Ze doet dit door pillen op de gel te leggen.

Welke pil of pillen werken het best tegen de bacteriën?

Op de figuur zie je de levenscyclus van een runderlintworm.

Menselijke uitwerpselen van iemand die besmet is met een lintworm, kunnen eitjes bevatten.

Met die uitwerpselen kunnen meststoffen gemaakt worden.

Als die besmette mest dan verspreid wordt in gras waar koeien grazen, kan het dat een koe zo’n eitjes opeet.

In de maag van de koe zullen die eitjes openbarsten en doorheen de darmwand verspreiden de lintwormlarven zich in het spierweefsel van de koe.

Als die koe geslacht wordt en haar rauw vlees terug in de voedingsindustrie terecht komt (als een niet-doorbakken steak, rauw gehakt of préparé), kan een lintwormlarve in een mensenlichaam terechtkomen.

Die larve ontwikkelt zich in de darmen tot een echte lintworm (voedsel genoeg).

De geslachtsrijpe lintworm (die tot 10 m lang kan worden) scheidt vervolgens eitjes af en zo herbegint de volledige cyclus.

In dit proces spreekt men over een parasiet, een gastheer en een tussengastheer.

Wat is hier wat?

Om de verspreiding van het corona-virus tegen te gaan, dragen we, op veel plaatsen, best een mondmasker.

Als je met iemand staat te praten en de afstand tussen jullie is ongeveer 1,5 m, wat is dan de veiligste situatie om zeker zelf niet besmet te geraken?

Één van de meest gebruikte woorden van 2020, naast corona, is coronavaccin.

Wat is zo’n vaccin juist?

Één van de belangrijke methodes om de verspreiding van het coronavirus tegen te werken is het testen van de personen waarmee mensen die ziek worden contact mee hadden.

Dat zijn in eerste instantie mensen uit de persoonlijke bubbel van de zieke COVID-patiënt.

Maar natuurlijk kan die patiënt ook bij de bakker langs geweest zijn voor hij ziek werd of met collega’s in het bedrijfsrestaurant gegeten hebben.

Om op een gestructureerde manier in kaart te brengen wie met wie in contact kwam, heeft de overheid een ‘contact tracing app’ laten maken die zoals op de figuur lijntjes tussen personen trekt.

Alle personen waarmee een persoon in rechtstreeks contact komt of via één tussenstap, moet vervolgens getest worden.

Let wel op: elk cirkeltje duidt een persoon aan, maar niet overal staat een kopje bijgeplaatst.

Als de man met de rode trui plots besmet blijkt te zijn, wie van de drie aangeduide personen zal dan niet onmiddellijk getest worden?

Het ontwikkelen van een nieuw geneesmiddel of een vaccin duurt soms meer dan 10 jaar en bestaat uit een aantal stappen:

• Testen op dieren.

• Fundamenteel wetenschappelijk onderzoek (o.a. in een labo).

• Testen op proefpersonen (= klinische testen).

• Wettelijke en commerciële documenten opmaken.

Kun je die stappen in de juiste volgorde plaatsen?

Om ons te beschermen tegen het COVID-19 virus moeten we op heel veel plaatsen een mondmasker dragen.

Van zo’n mondkapjes bestaan er heel veel verschillende soorten.

Belangrijk is dat zo’n mondmasker je mond en neus volledig bedekt en dat het toch comfortabel zit en niet te strak spant (aan je oren of aan je hoofd).

Welk mondmasker is het meest comfortabel en ook veilig?

We moeten nog altijd op veel plaatsen een mondmasker dragen omdat het COVID-19 virus zich gemakkelijk kan verspreiden via speekseldruppels als er iemand zoals

Viggo hiernaast, of zoals Renée hieronder hoest of niest.

Wist je dat de lucht die uit je neus/ mond komt als je niest een maximale snelheid tot ongeveer 160 km/uur kan halen?

Van zodra je buiten bent, en een afstand van 1,5 m kan bewaren ten opzichte van alle andere mensen, is zo’n mondmasker niet meer echt nodig.

Wat is daar de reden voor?

Vuur ontstaat door een reactie met zuurstof.

Dieter wil later bij de brandweer en is geboeid door alle films en boeken waar de avontuurlijke inzet van het brandweerpersoneel centraal staat.

Maar: op welke manier kan je vuur doven?

In een labo is veiligheid heel belangrijk.

Daarom worden heel wat symbolen gebruikt om allerhande richtlijnen te geven.

Deze borden kunnen opgesplitst worden in 5 grote types, namelijk waarschuwingsborden, brandbestrijdingsborden, verbodsborden, gebodsborden en aanwijzingsborden.

Welke kleur kan je associëren met waarschuwingsborden?

Tip: Het tweede symbool hoort bij de brandbestrijdingsborden, terwijl het derde symbool een aanwijzingsbord is.

Lukas en Isaak vinden in het tuinhuisje een fles met rare tekens op.

Die symbolen geven aan waarvoor je moet opletten als je gebruik maakt van een bepaalde scheikundige of chemische stof.

Hieronder zie je 3 dergelijke symbolen.

Welk van die 3 symbolen heeft als betekenis dat de chemische stof kan ontploffen?

Hieronder zie je een overzicht van veel gebruikte pictogrammen die je moet kennen om veilig in een chemisch labo te werken.

Ze wijzen onder andere op radioactiviteit, elektrocutiegevaar, ontploffingsgevaar, brandbaarheid, gif enzovoort.

Welk symbool duidt aan dat een chemisch product bijtend is en daardoor serieuze brandwonden kan veroorzaken als je het op je huid krijgt?

Het gebruik van elektriciteit kan gevaarlijk zijn.

Zo is er in sommige situaties waar onderhoudselektriciens mee in contact komen een reëel gevaar voor elektrocutie.

Als dat het geval is, moet dat met een waarschuwingssignaal duidelijk gemaakt worden.

Welk symbool toont dat er gevaar voor elektrocutie is?