WorksheetsАтмосфера
Total questions: 46
Worksheet time: 15mins
Ғарыштық кеңістікпен шектесіп , жер осімен бірге айналатын планетамыздың жеңіл газ қабаты :
атмосфера
литосфера
гидросфера
биосфера
1756 жылы металды тескен жағдайда ол жерге ауа жиналатының анықтаған ғалым :
К.Мартинсен
А.Ф Вегенер
М.В Ломоносов
Я.К Лилья
1774 жылы ауаның құрамдас бөліктерін зерттеп , оларға атау берген ғалым :
С.Зубов
А.Лавуазье
К.Листаков
Ә.Қамалханұлы
Атмосфера қандай заттардан тұрады :
судан
газдың механикалық қоспасы
калийден
ауадан
Құрамында су буы жоқ ауа :
құрғақ ауа
ионосфера
аэрозолдар
суық ауа
Атмосфераның жоғары бөлігіндегі иондары басым , молекуласы аз ауа :
ионабара
құрғақ ауа
ионосфера
зетосфера
Тропосферада сұйық және қатты күйінде кездесетін ауаның бөліктері :
ионосфера
бу
аэрозолдар
құрғақ ауа
Атмосфераның маңызды үш құрамдас бөлігі :
озон
су буы
магний
көмірқышқыл газы
жылу
Атмосфераның ең төменгі қабаты :
метасфера
мезосфера
экзосфера
тропосфера
Тропосфераның поляр маңындағы шекарасы :
17 - 18 км
10 -11 км
16 – 18 км
8 – 9 км
Атмосфераның жер бетімен түйісетін ең төменгі қабаты :
питосфера
астаносфера
жерүсті бөлігі
экзосфера
Тропосфераның жоғарғы жағында , шегарасы 50 – 55 километрге дейін қабат :
мезосфера
стратосфера
экзосфера
экосфера
80 км дейінгі биіктікте орналасатын қабат :
тропосфера
мезосфера
экзосфера
биосфера
Ауаның аздап көмескіленуі қалай аталады :
жоғалу
мұнарлану
тұман
қылау
Ауаны көмескілендіретін бөлшектерінің ( тамшылар мен кристалдардың ауадағы тоғысуы) жер бетіне жақын орналасуы :
мұнарлану
бұрқасын ( боран
қырау
тұман
0 градустан жоғары жағдайда ағаш жапырақтарында және топырақ бетінде пайда болатын судың ұсақ тамшылары :
шық
бора
тұман
қылау
Жауған қардың желдің күшімен бір жерден екінші жерге көшуі :
бу
бриз
бора
бұрқасын ( боран)
қылау
Жер бетіндегі жіңішке және ұзын нысандардың ( ағаш бұталары , электр желілерінің сымдары) үстінде қатып қалған ұсақ мұз кристалдары :
тұман
мұнарлану
шық
қылау
Қатты атмофералық жауын – шашынның бір түрі :
қылау
бұлт
бұрқасын ( боран)
шық
Жер бетіне және заттардың үстіне түзетін тығыз тегіс жалтыр мұздан түзелген жауын – шашынның бір түрі :
бу
тұман
қар
көкмұз
Күннің күркіреуі мен жай қатар жүріп , желдің жылдамдығы уақытша болса да үдейтін құбылыс :
бұлт
жаңбыр
жалт
найзағай
Диаметрі оншақты сантиметр болатын , жел немесе ауадағы тоқтың ағымымен қалқитын , жарқырап тұрған шар :
жаңбыр
зонд
домалақ немесе шар тәрізді найзағай
су
Белгілі бір ауа режимімен анықталатын және сол жерге тән атмосфераның жай – күйі :
су
бу
газ
климат
Климат қалыптастырушы факторлар :
географиялық ендік ( күн радиациясы) , жердің төсеніш беті ( жер бедері , төсеніш бетінің сипаты) ,
географиялық бойлық ( жел эрозиясы) , мұхит суының тұздылығы
ауа массасының циркуляциясы ( атмосферадағы ауа массасы , ауа ағындары , циклондар , антициклондар)
литосфералық тақталардың қозғалысы
Құрлық пен судың таралуына байланысты климат бөлінеді :
теңіздік
өзендік
көлдік
континенттік
Теңіз жағалауларында соғатын жел :
бора
мистраль
фэн
бриз
Тәулігіне екі рет өзгеретін , Балқаш, Арал , Каспий , Алакөл маңында жиі соғатын жел :
бора
сайқан
бархан
бриз
Теңіз жағалауына жақын орналасқан аласа таулардан теңізге соғатын суық жел , Байкалда күзде солтүстік – батыстан соғып – сарма деп атайды , Францияда оны – мистраль деп атайтын жел :
руана
бриз
кураш
бора
Қазақстанның аумағына жыл бойы әсер ететін ауа :
экстремалді
контитентті қоңыржай ауа массасы
Альпілік
Тынық мұхиттық
Будың көзге көрінбейтін күйден көрінетін күйге ұсақ тамшыларға айналып , аспанда қалықтап тұруы :
бу
су
қар
тұман
Жер бетінен белгілі бір биіктікте шоғырланып тұратын су тамшылары :
бұлт
жаңбыр
қар
су буы
Бұлттын түрлері :
шарбат,қарлы
қабатты , будақ
шарбы
будақ жаңбырлы
нөсер
Орналасу биіктігіне қарай бұлаттар неше топқа бөлінеді :
төменгі
орташа
жоғарғы
бастапкы
бейтарап
Қоңыржай белдеудегі бұлттардың орналасуы :
жоғарғысы 5- 13 км де
жоғарғысы 6 -20 км
орташа 2 -7 км
төменгісі 2 км
төменгісі 6 км
Орманды дала зонасындағы жауын – шашынның жылдық мөлшері :
250 мм
300 – 400 мм
500 -600 м
900 мм
Дала зонасындағы жауын – шашынның жылдық мөлшері :
300 мм
500 мм
250 мм
600 мм
Ұсақ шоқыларда :
800 мм
100 – 200 мм
200 -250 мм
350 мм
Ертіс маңы жазығында :
500-600 мм
200-300 мм
200 -250 мм
100-200 мм
Шөл және шөлейт зоналарындағы жауын – шашын мөлшері :
100 - 200 мм
200 -250 мм
300 - 400 мм
500 мм
Қазақстанның жауын – шашынның ең аз түсетін жерлері :
Балқаш маңы , Арал маңы ,
Балқаш маңы , Алакөл малы
Сарыарқа
Қызылқұмның оңтүстік – батысы , Үстірттің оңтүстігі
Қазақстандағы ең ылғалды жер :
Каспий маңы ойпаты ( 3000 - 4000 мм)
Ертіс бойы ( 2000 - 3000 мм)
Алтай тауының батыс сілемдері ( 1500 – 2000 мм )
Шығыс Еуропа жазығы ( 500 - 1000 мм)
Судың сұйық күйден газтәріздес күйге айналуы :
циркуляция
резервация
булану
конденсация
Қазақстандағы жылдық буланудың солтүстіктегі мөлшері :
250 мм
200 мм
100 мм
300 мм
Бірдей температуралардың арасын қосатын сызықтар :
изохора
изобара
изотерма
изогиета
Бірдей жылдамдықпен соғатын желдердің арасын біріктіретін ирек сызық :
изотерма
изогиета
изобара
изотахи
Қалыпты атмосфералық қысым :
800 мм
760 мм
850 мм
160 мм
