wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

SES OLAYLARI

Total questions: 19

Worksheet time: 19mins

Name
Class
Date
1.

"f, s, t, k, ç, ş, h, p" sert ünsüzlerinden biriyle biten bir sözcüğe "c, d, g" ile başlayan bir ek geldiğinde "c, d, g" ünsüzleri sertleşerek "ç, t, k" ünsüzlerine dönüşür. Bu kurala ünsüz benzeşmesi ya da sertleşmesi denir.


Buna göre aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi bu kurala uymaktadır?

a)

Mektupda sana neler anlatıyor?

b)

Yavaşca oradan ayrıldı.

c)

Kitaptan öğrendiğim çok şey var.

d)

Mertce bir hareket oldu bu.

2.

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sözcüğün ikinci hecesindeki dar ünlü düşer. Bu kurala ünlü ya da ses düşmesi denir.


Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğrayan bir sözcük yoktur?

a)

Onun yanında boynu bükük duruyor.

b)

Duvara çarpınca burnum kanadı.

c)

Omzunda güzel bir şal vardı.

d)

Akıl yaşta değil baştadır.

3.

Bazı durumlarda ünsüz yumuşamasına aykırılık vardır:

* Bazı tek heceli sözcüklerde ünsüz yumuşaması olmaz.

* Özel isimlerde yazılışta ünsüz yumuşaması olmaz.

* Dilimize girmiş yabancı sözcüklerde ünsüz yumuşaması olmaz.


Buna göre aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisinde farklı bir kurala uymamaktan ünsüz yumuşamasına aykırılık vardır?

a)

Kuzu eti çok da sağlıklı değil.

b)

Tüpü değiştirmek için yardım istedim.

c)

30 büyükşehir ve Zonguldak'a sokağa çıkma kısıtlaması geldi.

d)

Aç olan tokun halinden anlamaz.

4.

Türkçede "a, e" ile biten bir fiile şimdiki zaman eki "-yor" geldiğinde "a, e" ünlüsü daralarak "ı, i, u, ü" dar ünlülerine dönüşür. Bu kurala ünlü daralması denir.


Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına uğramayan bir sözcük kullanılmıştır?

a)

Babam erken kalkmış gömleklerini ütülüyor.

b)

Beşiktaş adım adım şampiyonluğa gidiyor.

c)

Başını çarptığı için kafası kanıyor.

d)

Yeni eğitim öğretim yılı eylülde başlıyor.

5.

Türkçede bazı sözcükler kurala uysa da ünsüz yumuşamasına aykırılık gösterir.


Aşağıdaki görsellerden hangisi buna uygundur?

a)
b)
c)
d)
6.

Türkçede bir cümlede ünsüzle biten bir sözcükle sonrasında gelen ünlü başlayan bir sözcük birbirine bağlanarak okunur.


Aşağıdakilerden hangisi buna uygun değildir?

a)

Cüneyt Arkın

b)

Tarık Akan

c)

Mustafa Kemal Atatürk

d)

Sergen Yalçın

7.

Türkçe bir sözcükte ikinci hecede "o" ünlüsü bulunmaz.


Aşağıdakilerden hangisi bu kurala aykırılık göstermektedir?

a)

KOLONYA

b)

LİMON

c)

DİYOR

d)

BALON

8.

Türkçe bir sözcükte bütün ünlüler kalın ya da ince olmalıdır. Bu kurala büyük ünlü uyumu denir.


Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumu kuralına uymaktadır?

a)

BÜŞRA

b)

KÜBRA

c)

ÇAĞRI

d)

ELVİSA

9.

Türkçede ekler genellikle büyük ünlü uyumuna uyar. Çünkü eklerin ünlülere göre değişik kullanımları vardır. Örneğin “-den” eki “ev” sözcüğüne eklendiği zaman “evden” olur; “yol” sözcüğüne eklendikten sonra “yoldan” olur. Ancak bazı ekler kelimeye eklendiğinde değişime uğramaz ve bu yüzden büyük ünlü uyumuna uymaz.


Aşağıdaki eklerden hangisi bunlardan biri değildir?

a)

-GİL

b)

-LEYİN

c)

-YOR

d)

-MİŞ

10.

"f, s, t, k, ç, ş, h, p" sert ünsüzlerinden biriyle biten bir sözcüğe "c, d, g" ile başlayan bir ek geldiğinde "c, d, g" ünsüzleri sertleşerek "ç, t, k" ünsüzlerine dönüşür. Bu kurala ünsüz benzeşmesi ya da sertleşmesi denir.


Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde bu kural kullanılmamıştır?

a)

YALITKAN

b)

BİTKİ

c)

SİLGİ

d)

DÜŞÜNMÜŞTÜ

11.

İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bazı sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde sözcüğün ikinci hecesindeki dar ünlü düşer. Bu kurala ünlü ya da ses düşmesi denir.


Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ünlü düşmesi yoktur?

a)

ÇEVRE

b)

YETKİ

c)

UYKU

d)

OYNAMAK

12.

Bir Türkçe öğretmeni, sınıfta ses olaylarını anlattıktan sonra etkinlik yapmak istemiştir. Yaptığı etkinliği de fotoğraflayıp belgelemiştir.


Buna göre verilen görselde öğretmen hangi ses olayını anlatmıştır?

a)

ULAMA

b)

ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

c)

KAYNAŞMA

d)

ÜNSÜZ DÜŞMESİ

13.

Türkçede "k" ünsüzüyle biten bazı sözcükler "-cık / -cik" eklerini aldıklarında sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Bu olaya ünsüz düşmesi denir.


Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisinde ünsüz düşmesi yoktur?

a)

SICACIK

b)

UFACIK

c)

KÜÇÜCÜK

d)

DARACIK

14.

Sözcüğün aslında olmadığı halde "-cik" eki getirildiğinde ortaya yeni ünlünün çıkmasına ünlü türemesi denir.


Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisinde ünlü türemesi yoktur?

a)

AZICIK

b)

DARACIK

c)

KARGACIK

d)

GENCECİK

15.
2- Olaylar karşısındaki tavrı, zannettiğiniz kadar kötü değildi.
Bu cümlede aşağıdakilerden hangisi yoktur?
a)
A) Ünsüz türemesi  
b)
 B)  Ünlü düşmesi
c)
 C)  Ünlü daralması  
d)
 D)  Ünsüz benzeşmesi
16.

3- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ünsüz yumuşaması”na örnek gösterilebilecek bir kullanım yoktur?
a)
A) Saçtığı ışık gözlerimizi kamaştırıyordu.
b)
B) Bulduğu çantayı yetkililere teslim etti.
c)
C) Baktığı evlerin hiçbirini beğenmedi.
d)
D) Bayağı tavırları herkesi rahatsız etti.
17.
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?
a)
A)  Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?
b)
B) Sevincini belli etmemek için sırtını dönüp hızla yürüdü.
c)
C) Kitabın ilk bölümleri zor ilerliyordu.
d)
D) Nasıl bir vicdan hayvanlara eziyet eder?
18.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ünsüz türemesine" örnek sözcük kullanılmıştır?
a)
A) Aldığın hazzın başka bir hazza benzemediğini keşfedersin.
b)
B) Bütün tüllerinin parçalanmasına razı olmak gerekir.
c)
C) Herkes yakalamaktan korkarak kovalar aşkı
d)
D) Kendi varlığını da seversin bir başkasını severken
19.
7. Aşağıda cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük, ek alırken bu sözcüğün ünsüzlerinden biri düşmüştür?
a)
A) Yılan başını azıcık kaldırıp onlara baktı.
b)
B) Anne, yavrunun ağzına yiyeceği yavaşça verdi.
c)
C) İnsanoğlu hele bir aç kalsın da gör
d)
D) Küçücük bir dalga kayığı sallasa adam düşecekti.