3

4

5

Mối liên hệ do đấng siêu nhiên quy định

Mối liên hệ là kết quả sự thỏa thuận của các nhà khoa học

Mối liên hệ là vốn có của bản thân sự vật, hiện tượng, không do ai gán cho sự vật, hiện tượng

Một số không nằm trong mối liên hệ

Đều nằm trong mối liên hệ

Đa số nằm trong mối liên hệ

Mọi sự vật, hiện tượng đều tồn tại trong mối liên hệ với sự vật, hiện tượng khác; là vốn có của bản thân sự vật, hiện tượng, không do ai gán cho sự vật, hiện tượng

Mọi sự vật, hiện tượng đều tồn tại trong mối liên hệ với sự vật, hiện tượng khác; là vốn có của bản thân sự vật, hiện tượng và do Thượng đế quy định các mối liên hệ

Mọi sự vật, hiện tượng đều tồn tại trong mối liên hệ với sự vật, hiện tượng khác; tuy nhiên có một số sự vật, hiện tượng tồn tại độc lập, không có mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác

Đa số sự vật, hiện tượng nằm trong mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác

Bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng nằm trong mối liên hệ với sự vật, hiện tượng khác

Mối liên hệ mang tính phổ biến vì nó là hiện tượng phổ biến tồn tại trong lĩnh vực xã hội

Xem xét nó trong sự tác động qua lại giữa sự vật đó với sự vật khác

Xem xét nó trong sự liên hệ giữa sự vật đó với sự vật khác

Xem xét nó trong sự liên hệ, tác động qua lại giữa sự vật đó với sự vật khác cũng như giữa các bộ phận, yếu tố, các thuộc tính khác nhau bên trong của sự vật đó

Trong một sự vật có thể có nhiều mối liên hệ

Các sự vật đa dạng, phong phú và mỗi sự vật đều có một mối liên hệ

Đa số các sự vật có nhiều mối liên hệ

Tương tác với nhau

Chuyển hóa lẫn nhau

Triệt tiêu nhau

Mối liên hệ tồn tại trong xã hội loài người

Mối liên hệ tồn tại trong tự nhiên và xã hội loài người

Mối liên hệ tồn tại trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Vị trí, vai trò khác nhau

Vị trí, vai trò tương đương nhau

Ảnh hưởng giống nhau

Khắc phục bệnh phiến diện

Khắc phục bệnh phiến diện, tránh chủ nghĩa chiết trung, tránh thuật ngụy biện

Tránh chủ nghĩa chiết trung và thuật ngụy biện

Phát triển là sự thay thế sự vật, hiện tượng cũ bằng sự vật, hiện tượng mới

Phát triển là sự vận động, biến đổi từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện hơn

Phát triển chỉ sự vân động, biến đổi nói chung

Nguồn gốc của sự phát triển do lực lượng siêu nhiên đem lại

Nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật, do sự thống nhất và đấu tranh của những mặt đối lập bên trong sự vật quy định

Sự phát triển do nhu cầu của con người trong xã hội ngày càng tăng cao, ngày càng đa dạng, phong phú

Phát triển tồn tại phổ biến trong xã hội loài người

Phát triển tồn tại trong mọi yếu tố vật chất

Phát triển diễn ra ở cả lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy

Sự phát triển có tính phức tạp, nhiều hình thái

Trong xã hội tồn tại nhiều mối quan hệ đan xen dẫn đến sự phát triển đa dạng, phong phú

Mỗi sự vật, hiện tượng có quá trình phát triển không giống nhau, tồn tại ở những không gian khác nhau, thời gian khác nhau, chịu sự tác động khác nhau dẫn tới sự vật phát triển khác nhau

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Quan điểm khách quan

Quan điểm khách quan

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Xem xét sự vật, hiện tượng trong trạng thái vận động không ngừng

Xem xét sự vận động, phát triển phải gắn với xã hội loài người

Khi xem xét sự vật, hiện tượng phải đặt nó trong sự vận động, phát triển nhằm phát hiện ra xu hướng biến đổi của nó

Chống tư tưởng bảo thủ, ỷ lại, ngại đổi mới

Mọi sự vật, hiện tượng phát triển không ngừng, theo một xu hướng vận động duy nhất là đi lên theo đường thẳng, do vậy con người luôn phải đổi mới để phát triển

Chống bảo thủ, trì trệ, ngại đổi mới, yêu cầu phải tin tưởng tương lai khi có khó khăn thất bại tạm thời vì quy luật chung là phát triển đi lên.

Trong hoạt động thực tiễn phải có tầm nhìn chiến lược, dự báo được các tình huống có thể xảy ra để có các phương án dự phòng tối ưu

Sự phát triển chỉ diễn ra ở xã hội loài người, các phương án dự phòng sẽ đảm bảo sự phát triển xã hội

Phát triển là quá trình tiến lên không ngừng của xã hội loài người

Là nguyên tắc phương pháp luận để nhận thức sự vật, đối lập với quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến về sự vật.

Mang lại sự lạc quan trong tư tưởng bởi mọi sự vật, hiện tượng đều phát triển

Cần luôn đổi mới tư duy nhằm đáp ứng dự phát triển

Chống lại thuật ngụy biện và chủ nghĩa chiết trung

Phát triển chỉ diễn ra trong xã hội loài người và tạo ra nhiều của cải cho xã hội là sự phát triển

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn cần khắc phục quan niệm giản đơn, siêu hình về sự phát triển

Khắc phục tình trạng né tránh mâu thuẫn, giải quyết mâu thuẫn một cách siêu hình; không dám chấp nhận "bước lùi" để có sự phát triển; thiếu kiên quyết trong đổi mới, hoặc phủ định sạch trơn, hoặc kế thừa nguyên xi cái cũ trong phát triển

Để giải quyết mâu thuẫn cần có giải pháp triệt tiêu mâu thuẫn, khi một mặt đối lập mất đi sẽ không còn mâu thuẫn, đó là sơ sở của sự thống nhất, phát triển

Phát triển là sự vận động tiến lên không ngừng, do đó không thể có "bước lùi" trong sự phát triển