2.Galing sa isang mahirap na pamilya si Athena. Nang siya ay tumuntong sa ikapitong baitang, naging iskolar siya sa isang pamantasang mataas ang kalidad. Napapaligiran siya ng mga mayayaman na kamag-aral. Labis ang kanyang pag-aalala dahil alam niyang hindi siya makakasabay sa mga ito sa maraming bagay. Sa huli, pinili niyang magpakatotoo dahil alam niyang iyon ang mas tamang gawin. Anong aspeto ng pag-unlad ang palatandaang ito?

3.Si Angelo ay isang tahimik na bata mula pa noong siya ay nasa elementarya. Iilan lamang ang kaniyang naging mga kaibigan. Ngunit nang siya ay tumuntong sa ikapitong baitang, ninais na niyang magkaroon ng maraming kaibigan at nasisiyahan siyang mapabilang sa mga ito. Anong aspeto ng pag-unlad ang ipinakitang palatandaan ni Angelo?

4.Si Faith ay isang mag-aaral sa ikapitong baitang. Madalas siyang nakikipaglaro ng habulan sa kanyang mga kaklase at hindi alintana kahit nangangamoy pawis at nagkakagulo ang buhok. Ngunit isang araw, napansin na lamang ng kanyang mga kaklase na madalas na itong nasa harap ng salamin at sinisigurong maayos tingnan ang pisikal na kaanyuan. Anong aspeto ng pagkatao ang nararanasang pagbabag ni Faith?

5.Nagaganap sa isang kabataan ang pinakamalaki at pinakamabilis na pagbabago sa maraming aspeto, lalo na sa pagbabagong pisikal at emosyonal na paraan. Anong yugto ito ng pag-unlad sa buhay ng kabataan?

6.Nalaman ni Angelo na nag-iisa na lamang sa kanyang barong-barong ang matandang si Mang Juan. Kilala niya ito dahil madalas niya itong tinutulungan sa pagtutulak sa kaniyang kariton kapag nadadaan niya ito pagkagaling sa paaralan. Nag-alala siya sa kalagayan nito dahil nabalitaan niya itong may sakit at hindi na nakapangangalakal bilang hanapbuhay.Kinagabihan, kinausap niya ang kanyang mga magulang upang bisitahin ito at mabigyan ng tulong. Alin sa sumusunod ang ipinapakita ni Angelo?

7.Nasa ikapitong baitang na si Luna nang magkaroon siya nang magkaroon siya ng pinakauna niyang buwanang regla.Maliban dito, may nararanasan din siyang ibang pagbabago sa pangangatawan, sa kaniyang pag-uugali at pati na rin sa kanyang nararamdaman, bagamat may takot at pag-aalala, positibong niyakap ni Luna ang mga pagbabagong ito bilang isang nagdadalaga, sa tulong na rin ng kaniyang ina at nakatatandang kapatid na babae. Sinikap niyang maging maayos ang sarili hindi lamang sa pisikal na kaanyuan kundi pati na rin sa kanyang kilos at pag-uugali. Ang ginawa ni Luna ay nagpapakita ng ano?

8.Noong bata pa si Shane, gusto niyang magkaroon lamang ng kalaro, lalo na sa mga kababata niyang babae. Ngunit habang lumalaki at nagkakaisip, nagbabago ang kaniyang pag-unawa tungkol dito. Nagiging mas malalim na ang kanyang pagtingin sa pakikipag-ugnayan. Naghahanap na siya ng taong hindi lamang kalaro kundi tinatawag na kaibigan na makakasama niya nang mas madalas sa araw-araw, na mas makakasundo sa maraming bagay at ibang gawain. Alin sa sumusunod ang tamang paglalarawan sa pagbabago ni Shane?

9.Si Rachel ay lumalaking umaasa sa kaniyang mga magulang sa halos lahat ng bagay. Hindi siya makapagpapasiya kung hindi nasa ilalim ng kaniyang mga magulang. Isang araw, kinausap siya ng kaniyang mga magulang at ipinaunawa sa kanya na bilang isang nagdadalaga, nararapat lamang na matutunan niya ang magkaroon ng sariling desisyon sa mga kinakaharap niyang sitwasyon gamit ang maingat na pagpapasiya. Ano ang gustong paunlarin ng mga magulang ni Rachel sa kaniya bilang isang nagdadalaga?

10.Bata pa lamang, ay madalas nang mapagalitan si Marga ng kaniyang ina. Wala kasi itong ibang inaatupag kundi ang maglaro at manood ng palabas sa telebisyon kaysa sa mag-aral. Kaya naman, laking pasasalamat ng kaniyang mga magulang nang siya ay nagpakita na ng interes sa pag-aaral nang siya ay tumuntong sa ikapitong baitang. Naging mahusay na rin siya sa talakayan at madalas nagiging lider kapag may pangkatang ipinagagawa ang kanilang guro. Ang pagbabagong ito ni Marga ay isang palatandaan ng pag-unlad sa anong aspeto?

11.Napansin kumakailan ni Sofia na madalas naging mainitin ang kanyang ulo. Napakasensitibo niya at madaling magtampo kapag hindi napagbibigyan ng mga kaibigan at ng kanyang mga magulang. Paano malalagpasan ni Sofi ang pagbabagong pandamdamin na ito?

12. Galing sa isang mahirap na pamilya si Laura. Nang siya ay tumuntong sa ikapitong baitang, naging iskolar siya sa isang pamantasang mataas ang kalidad. Napapaligiran siya ng mga mayayaman na kamag-aral. Labis ang kanyang pag-alala dahil alam niyang hindi siya makasasabay sa mga ito sa maraming bagay. Ano ang pinakamakatuwiran at tamang gawin ni Laura?

13. Si Allen ay isang tahimik na bata mula pa noong siya ay nasa elementarya. Madalas siyang nag-iisa at makikita mong nasa isang sulok lamang ng silidaralan. Ano ang nararapat gawin ni Allen upang mapaunlad ang panlipunang aspeto ng kanyang buhay?

14. Si Angela ay isang mag-aaral sa ikapitong baitang. Madalas siyang pinagsasabihan ng kanilang tagapayo na nagdadalaga na ito kaya iwasan nang makipaglaro ng habulan bago magsimula ang klase dahil nangangamoy pawis ito at nagkakagulo ang buhok. Kung ikaw si Angela ano ang nararapat mong gawin upang mapaunlad ang pisikal na pagbabagong ito?

15. Alin sa sumusunod ang tamang kahulugan ng adolescence o pagbibinata at pagdadalaga?

16. Alin sa sumusunod ang nagpapakita ng mapanagutang asal sa pakikipag- kapwa sa lipunan?

17. Paano mo maipakikita ang pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan mo at paglalapat ng tamang pamamahala sa mga ito bilang isang nagdadalaga o nagbibinata?

18. Alin sa sumusunod na nagdadalaga/nagbibinta ang nagpapakita ng pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya?

19.Bakit mahalaga sa isang nagdadalaga/nagbibinata ang pagtatamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan sa mga kasing-edad?

20.Madalas mapagalitan si Binnie ng kaniyang ina dahil sa mababa nitong marka. Hindi kasi niya nagagawa ng maayos ang mga takdang -aralin at proyekto dahil nauubos ang oras niya sa panunuod ng palabas sa tebisyon at kabababad sa telepono. Bilang isang nagbibinata, ano ang pinakamabuti niyang gawin?

Narinig mo mula sa mga kaibigan mo ang plano nil ana maging-tambay nalang pagkatapos ng hayskul dahil nakakapagod ang pag-aaral. Sa kabila nito, gusto mo pa ring ipagpatuloy ang pag-aaral sa kolehiyo. Ito ay isang halimbawa ng:

Mahalaga ito upang mapagtagumpayan mo ang anumang hamon na iyong kakaharapin sa yugto ng pagdadalaga o pagbibinata. Alin sa mga sumusunod ang salik na ito?

Mahalagang maunawaan na ganap lamang na matatamo ang kakayahang ito sa huling yugto ng pagdadalaga o pagbibinata at sa maagang yugto ng pagtanda (adulthood). Anong angkop na inaasahang kakayahan at kilos ang tinutukoy dito?

Basahin ang mga katangian ng mga tinedyer sa ibaba. Ano ang mahuhubog kung ipagpapatuloy ng bawat isa ang kanyang gawi?

• Palaging sinasabi ni Rosemarie sa kanyang sarili na hindi siya perpekto, alam niyang sa bawat pakakamali ay mayroong siyang matututuhan.

• Hinahasa ni Stephanie ang kanyang kakayahang suriin at tayahin ang kanyang sariling mga pagtatanghal bilang isang mang-aawit.

• Hindi hinahayaan ni Anthony na talunin ng takot at pag-aalinlangan ang kanyang kakayahan.

• Hindi natatakot si Renato na harapin ang anumang hamon upang ipakita niya ang kanyang talento.

Ang sumusunod ay ilan sa mga inaasahang kakayahan at kilos na dapat malinang sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata. Alin ang hindi kasama?

Mayroong bagong kaklase si Tina na kakalipat lamang mula sa ibang paaralan. Gayunpaman, iniiwasan niya ito dahil ang bagong mag-aaral ay mula sa katunggaling paaralan. Alin sa sumusunod na angkop na inasahang kakayahan at kilos ang nabibigong palinangin ni Tina?

Napapansin mo na ang iyong kilikili ay nangangamoy-asim sa tuwing ikaw ay pinagpapawisan. Ang araw-araw na paliligo at paglalagay nang deodorant ay isang halimbawa ng aling pagpapaunlad ng inaasahang kakayahan at kilos bilang nagdadalaga/nagbibinata?

Mahalagang maunawaan na ganap lamang na matatamo ang kakayahang mapaghandaan ang pag-aasawa at pagpapamilya sa aling yugto ng pagdadalaga / pagbibinata?

Kahit ang nagdadalaga / nagbibinata ay hindi na bata, kinakailangan pa rin niya ito. Alin sa sumusunod ang tinutuokoy dito?

Ang pag-upo nang mayo at pakikinig ng mabuti habang ang iyong guro ay nagsasalita ay isang palatandaan ng pagunlad ng iyong inaasahang kakayahan at kilos bilang dalagita/binatilyo. Alin sa mga sumusunod ang palatandaang ito?