Ai điếu

Ai vãn

Thích thực

Lung khởi

ngập, mòn

khẳm, tà

nổi, cùn

chìm, gãy

nông dân

nhà nho

buôn bán

quan lại

Lung khởi, thích thực, ai vãn, kết

Đề, lung khởi, ai vãn, kết

Đề, thích thực, ai vãn, kết

Lung khởi, thích thực, luận, kết

Nghệ thuật đối

Đảo ngữ

Liệt kê

Ẩn dụ

Trâu chết để da, người ta chết để tiếng”

“Chết thằng gian, chẳng chết người ngay”

“Người chết, nết còn”

“Chết vinh còn hơn sống nhục”

Không chỉ thành công ở các thể loại như văn tế, thơ Đường luật, lục bát mà còn đóng góp rất nhiều cho thể loại hát nói.

Có sự kết hợp giữa tính cổ điển và tính dân gian, bút pháp lí tưởng hóa và tả thực.

Ngôn ngữ bình dị, mộc mạc, gần với lời ăn tiếng nói của nhân dân.

Đậm đà bản sắc dân tộc, mang đậm sắc thái Nam bộ.

Xuất thân là những quan lại, quý tộc yêu nước.

Xuất thân là quân cơ, quân vệ của triều đình.

Xuất thân là những người nông dân chân chất

Là người có tài năng quân sự.

Là người có tài năng nhiều mặt, hoạt động trên nhiều lĩnh vực.

Là người có chí khí, không ngại hi sinh vì nghĩa như giúp đời, cứu nước.

Là người đỗ đầu một kì thi.

Đợi sự chống trả của quân triều đình

Rời bỏ quê hương đi lánh nạn

Tự nguyện bổ sung vào đội quân chiến đấu với quyết tâm sắt đá.

Đầu hàng quân giặc

Nỗi niềm thương tiếc đối với người quá cố.

Kể công đức của người quá cố.

Bày tỏ lòng thương nhớ và lời cầu nguyện của người đứng tế.

Luận chung về lẽ sống chết.

Kể về cuộc đời, tính cách, phẩm hạnh của người quá cố và bộc lộ tình cảm, thái độ của người sống trong giờ phút vĩnh biệt.

Phần ghi chép tiểu sử, lai lịch và phần ca ngợi, phẩm bình.

Luận về lẽ sống chết và ca ngợi công đức của người quá cố.

Nêu nguyên nhân cái chết và suy nghĩ của người còn sống đối với người đã chết.

Tác giả khắc hoạ thành công hình tượng bất tử và vẻ đẹp bi tráng của những nghĩa sĩ Cần Giuộc thành bức tượng đài nghệ thuật có một không hai trong lịch sử văn học Việt Nam thời trung đại.

Là tiếng khóc cao cả, thiêng liêng của Nguyễn Đình Chiểu: khóc thương những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp dang dở, khóc thương cho một thời kì lịch sử đau thương nhưng hào hùng của dân tộc.

Là tiếng khóc bi lụy của nguyễn Đình Chiểu và nhân dân Nam Kì trước cái chết của những nghĩa sĩ Cần Giuộc.

Đây là một thành tựu rực rỡ về mặt ngôn ngữ, nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật, sự kết hợp nhuần nhuyễn tính hiện thực và giọng điệu trữ tình bi tráng, tạo nên giá trị sử thi của bài văn tế này.

Thương xót

Bi tráng

Bi lụy

Bi thương

Văn xuôi

Lục bát

Phú Đường luật

Song thất lục bát

Trông đợi

Ghét

Hồi hộp, lo sợ

Căm thù

Nhận thức, tình cảm, hành động

Hành động, tình cảm, nhận thức

Tình cảm, nhận thức, hành động

Nhận thức, hành động, tình cảm

Chạy giặc

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Lục Vân Tiên

Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh

hơn 10 người

hơn 20 người

hơn 30 người

hơn 40 người

Văn chương

Âm nhạc

Y học

Giáo dục

Nghĩa sĩ Cần Giuộc

Nguyễn Đình Chiểu

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Lục Vân Tiên

Cuối năm 1861

Cuối năm 1862

Cuối năm 1863

Cuối năm 1864

Nỗi niềm thương tiếc đối với người quá cố.

Kể công đức của người quá cố.

Luận chung về lẽ sống chết.

Bày tỏ lòng thương nhớ và lời cầu nguyện của người đứng tế.

Luận chung về lẽ sống chết.

Kể công đức của người quá cố.

Nỗi niềm thương tiếc đối với người quá cố.

Bày tỏ lòng thương nhớ và lời cầu nguyện của người đứng tế.

Bày tỏ lòng thương nhớ và lời cầu nguyện của người đứng tế.

Luận chung về lẽ sống chết.

Nỗi niềm thương tiếc đối với người quá cố.

Kể công đức của người quá cố.

Màu sắc Nam Bộ

Thủ pháp ước lệ

Tả cảnh ngụ tình

Bút pháp gợi

Là những từ thể hiện tình cảm tiếc thương của người đứng tế đối với người đã mất.

Là những từ mở đầu cho những bước ngoặt trong cuộc đời của người đã mất.

Là những từ bắt buộc phải có trong hình thức của bài văn tế, không có giá trị nội dung.

Là những tiếng hô to để tạo sự chú ý của người nghe về những điểm nhấn trong cuộc đời người đã mất.

Mở trường dạy học

Bốc thuốc chữa bệnh cho dân

Cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn mưu tính kế đánh giặc

Dành thời gian đi du ngoạn ngắm cảnh

Vì ông đỗ cử nhân rồi làm thầy đồ dạy học

Vì ông đỗ tú tài rồi làm thầy đồ dạy học

Vì ông đi thi mãi mà chỉ đỗ tú tài

Vì ông thi trượt nên chỉ làm nghề dạy học

Ngôn ngữ dân dã, thuần Việt.

Sử dụng nhiều điển tích, điển cố

Mang đậm chất sử thi.

Sử dụng lối văn biền ngẫu

Sôi động.

Quyết liệt.

Quy củ.

Khẩn trương.

Sự nôn nóng muốn xung trận của người nông dân Cần Giuộc.

Lòng căm thù giặc và tinh thần quả cảm vì nghĩa của người nông dân Cần Giuộc

Sự liều mình đánh giặc của những nghĩa sĩ công đồn.

Lòng căm thù giặc cao độ và ước mơ được "tiếng vang như mõ" của người nông dân Cần Giuộc

Thông báo về thời điểm giặc Pháp xâm lược nước ta

Khái quát về lòng dân trước vận nước lúc bấy giờ.

Nói lên ý chí quyết tâm chống giặc của nhân dân ta.

Nói lên thảm cảnh mà giặc Pháp gây ra đối với nhân dân ta.

Là thể loại văn học lịch sử thời trung đại, thường khắc trên bia đặt ở đền miếu, lăng mộ, đình thần, chùa chiền, để ghi công tích các bậc danh nhân, anh hùng, hoặc các sự kiện lịch sử quan trọng.

Một loại văn gắn với phong tục tang lễ chủ yếu nhằm bày tỏ sự thương tiếc của tác giả và những người thân với người đã mất.

Một thể văn thư hành chính, để nhà vua hoặc thủ lĩnh ban bố cho thần dân, nhằm trình bày một chủ trương, công bố kết quả một sự việc

Một thể văn đặc biệt có quy mô nhỏ, mỗi đơn vị tác phẩm gồm hai vế đối xứng nhau về từ loại, âm thanh và ý nghĩa, dùng để biểu lộ tư tưởng, tình cảm, thái độ trước con người, sự việc hoặc một hoàn cảnh nào đó mà tác giả quan tâm.

Thơ văn phải thể hiện tính khách quan công bằng

Thơ văn là những sáng tạo nghệ thuật quý bóng tao nhã phát huy được các giá trị tinh thần

Thơ văn phải đề cao việc chiến đấu cho chính nghĩa

Thơ văn phải có tính giáo dục cao

Da ngựa bọc thây

Chém rắn đuổi hươu

Tiếng phong hạc

Quải dương đầu, mại cẩu nhục

Từ thường được mở đầu văn tế (“Hỡi ôi!”, “Thương ôi!”)

Tiếng than thể hiện tình cảm tiếc nuối,thương xót đối với người đã khuất, cụ thể là linh hồn của người nghĩa sĩ đã hi sinh vì đất nước.

Tiếng kêu nguy ngập, căng thẳng của đất nước trước giặc ngoại xâm.

Tiếng hét báo tin quân địch đang tiến vào bờ cõi nước ta

Sự hồi hộp, chờ đợi, trông ngóng, tin tức triều đình; trạng thái lo lắng của họ khi hay tin kẻ địch tiến đánh trên quê hương

Tiếng thở gấp gáp của những người nghĩa sĩ Cần Giuộc

Sự hi vọng về một tương lai đất nước không còn có chiến tranh, nhân dân có một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Sự khao khát cháy bỏng mà vô vọng của nhân dân ta khi nghe tin kẻ địch tiến đánh quê hương

Ẩn dụ

So sánh

Nhân hóa

Hoán dụ

“nào đợi”, “không chờ”, “chi nài”, “chi nhọc”, “nào sợ”

"thà thác...hơn còn"

"sống làm chi..."

"Việc cuốc, việc cày, việc bừa, việc cấy, tay vốn quen làm;

tập khiên, tập súng, tập mác, tập cờ, mắt chưa từng ngó"