เป็นงานเขียนลงหนังสือพิมพ์ ผู้แต่งใช้นามปากกาว่า “อัศวพาหุ”

เป็นบทความร้อยแก้วพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว

เป็นงานเขียนประเภทร้อยแก้วที่แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับค่านิยมของคนไทย ซึ่งผู้แต่งเห็นว่าเป็นค่านิยมที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ชาติบ้านเมือง

เป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดขนบธรรมเนียม วัฒนธรรมไทยแก่ผู้ที่อยู่นอกเขตพระราชวัง เพื่อให้คนในยุคนั้นรู้สึกใกล้ชิดกับพระมหากษัตริย์และเชื้อพระวงศ์

จุฑามาศเขียนเรื่องย่อละครเรื่อง ดั่งดวงหฤทัย

รชตเขียนวิจารณ์นวนิยายเรื่อง สี่แผ่นดิน

พัชราภาเขียนวิเคราะห์ภาพยนตร์เรื่อง ข้างหลังภาพ

พศวัตเขียนแสดงความคิดเห็นต่อค่านิยมเรื่อง ขาวแล้วสวย

เพราะเสมียนเป็นอาชีพที่ไร้เกียรติ

เพราะเสมียนทำให้คนอาชีพอื่นตกงาน

เพราะคนนิยมเป็นเสมียนจึงไม่กลับไปพัฒนาชนบท

เพราะการเป็นเสมียนทำให้รัฐเสียค่าใช้จ่ายมากขึ้น

เด็กที่ออกมาจากโรงเรียนเหล่านี้ย่อมเห็นว่ากิจการอย่างอื่นไม่สมเกียรติประยศนอกจากการเป็นเสมียน

เพราะฉะนั้นพวกเสมียนที่เกินอัตราเหล่านี้จึงคงอยู่ในเมือง เที่ยวพยายามแสวงหาตำแหน่งเสมียนต่อไป

ชายหนุ่มซึ่งได้ฝึกตัวให้คุ้นแก่ความสนุกสนานในเมือง ย่อมจะรู้สึกเบื่อหน่ายถิ่นฐานบ้านเดิมของเขาตามบ้านนอก

นึกไปก็น่าประหลายที่สุด ที่คนจำพวกนี้สู้อดทนต่อความลำบากเพื่อแสวงหาและรักษาตำแหน่งเสมียนของเขา

เธอมักจะจับจ่ายใช้สอยเกินตัวเพื่อให้คนมองว่ามีฐานะ

เขาไปหลงแสงสีในเมืองหลวงไม่ยอมกลับบ้านมาหลายปีแล้ว

เขาไม่ยอมสืบทอดธุรกิจของครอบครัว เพราะไม่มีใจรักในด้านนั้น

เธอเห็นคนส่วนใหญ่นิยมทำอะไรก็มักจะทำเช่นนั้นด้วย ไหลตามค่านิยมโดยไม่จำเป็น

เด็กดี

เด็กแดง

เด็กเส้น

เด็กอมมือ

เพราะเงินเดือนเยอะ

เพราะได้ใกล้ชิดเชื้อพระวงศ์

เพราะเป็นงานที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่น

เพราะแสดงให้เห็นถึงความมีการศึกษา

เขาเห็นว่าไม่สมเกียรติยศที่จะไปหาการงานทำกับชาวนา ซึ่งเขาเห็นว่าเป็นคนชั้นต่ำและสามัญ

ชายหนุ่มซึ่งได้ฝึกตัวให้คุ้นแก่ความสนุกสนานในเมืองย่อม จะรู้สึกเบื่อหน่ายถิ่นฐานบ้านเดิมของเขาตามบ้านนอก

การเป็นชาวนาชาวสวน หรือคนทำงานการอื่น ๆ นั้นก็มีเกียรติยศเท่ากับ ที่จะเป็นผู้ทำงานด้วยปากกาเหมือนกัน?

เขาอาจจะได้ความสนุกสนานอยู่พักหนึ่งและขอก็คงจะต้องยาตราเข้าสู่ศาลพระราชณอาญาและไม่ช้าก็คงจะได้เข้าไปอยู่ในคุก

ฉาก

แก่นเรื่อง

แนวคิด

โครงเรื่อง