สินสมุทร

สุดสาคร

มังกร

มังคลา

เงือก

ยักษ์

ฤาษี

หาดทรายงาม ทะเลกว้างและป่า

ผมหยิก

มีเขี้ยว

หน้าตาเหมือนแม่

มีกำลังมาก

เปลือกหอยในมหาสมุทร

พระธำมรงค์และผ้าคาดเอว

ปี่

ไข่มุกในมหาสมุทร

ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช แต่ดวงเนตรแดงดูดังสุริย์ฉาย

พระราชบุตรฉุดลากลำบากเหลือ      

   ดังหนังเนื้อนี้จะแยกแตกสลาย

อสุรีผีเสื้อเหลือจะอด    แค้นโอรสราวกับไฟไหม้มังสา

เห็นหาดทรายพรายงาม เป็นเงินราง ทะเล กว้างข้างขวาล้วนป่าดง

มีความเชื่อเรื่องความฝัน

สภาพการเป็นอยู่ของคนไทย

ความกล้าหาญ

การมีเมตตาช่วยเหลือกัน

นางผีเสื้อสมุทรนั้นมีพละกำลังมากเมื่ออยู่ในทะเลซึ่งใช้เวลาเพียง3-4วันก็ไปถึงเกาะแล้ว

พระอภัยมณีคิดจะหนีนางผีเสื้อสมุทรโดยลำพัง

นางผีเสื้อสมุทรเกิดฝันร้ายว่ามีเทวดามาควักเอานางทั้งสองออกแล้วเหาะหายไป

พระอภัยมณีและสินสมุทรได้หนีไปกับครอบครัวเงือก

การพลาดพลั้งจากสิ่งที่รัก ย่อมทำให้เกิดความทุกข์ 

ความรักที่ไม่ได้เกิดจากความสมัครใจ ย่อมไม่มีความสมหวังและไม่ยืนยาว 

พ่อแม่ควรพูดกับลูกด้วยเหตุผล ไม่ควรใช้อารมณ์และทำร้ายร่างกายลูก

หากเราจะมอบอาวุธให้ใครนั้นจะต้องพิจารณาให้ดีเสียก่อน

ปี่พระอภัยมณีตั้งอยู่ที่ปากถ้ำ

มีผลไม้และอาหารตั้งอยู่มากมายในถ้ำ

มีคนมาทำร้ายสินสมุทร

ลูกกับผัวหนีไป