Тәуке ханның мұрагері Қайып хан қайтыс болды:

1635 жылы Жоңғар хандығын құрды:

Жоңғарлар туралы: «Олар мылтықтарын аттан түсiп ататын», – деп жазған ХVIII ғасырдағы немiс ғалымы:

Жоңғарларға зеңбiрек жасауды үйреткен швед тұтқыны:

ХVII ғасырдың 90-жылдарындағы Цин империясына қарсы шайқастардың бірінде қаза тапқан жоңғар көсемі:

Қалдан Бошақтудан кейін билікке келген жоңғар қонтайшысы:

Қазақ жүздерінің белгілі өкілдері Қарақұм маңында бас қосып, жоңғарларға қарсы соққы берудің мүмкіндіктерін талқылады:

Қарақұм жиналысында Бөгенбай батырдың: "Осындай жағдайда халық батыры Бөгенбай елдің ортасына суырып шығып: "Таланған көштің тұтқындалған бала-шағаның бейшара бақылаушысы болып отыра алмаймын. Жаудан кек аламыз, өлсек қару ұстап өлеміз ! Қыпшақ даласының сарбаздарының жалтарған кезі болды ма ?! Мен қолымды жау қанына малғанда, сақалымды қыра шалған жоқ болатын. Жаудың зұлымдығына шыдап отыра алмаймын. Жауға мінер тұлпар құрыппа ?! Сұр жебе толы қорамсақ қаңырап бос қалып па ?!",-деді"-, деп суреттеп жазған:

«Қырғыздар (қазақтар) әсіресе атқа мықты, өйткені балалары төрт жасқа келер-келместен, оларды атқа мінгізіп үйретеді. Бұлардың әйелдері де атқа мықты, қолдарына сойыл алып жауға шапқанда, еркектерге бергісіз»,- деген Ресей зерттеушісі:

«Олар өлімнен қорықпайды, жау қолына түскеннен гөрі қолына қару ұстап ақырғы демі шыққанша шайқасып өлгенді ерлік санайды»,- деген жаңа заманның белгілі ағылшын ғалымы:

«Жорыққа аттанар алдында әрбір салт атты 20 жебе салынған қорамсақ асынады, жауға атылған әрбір жебенің мүлт кетпеуін қадағалайды... Жаудың қаупі төнгенде өз отандастарына күндіз аттың үстінде оңға-солға бұрылу, түнде алау жағу арқылы белгі береді»,-деп жазды:

Жоңғарлардың 70 мыңдық әскері қазақ жеріне тұтқиылдан баса көктеп кірді:

"Бұл көш (яғни жоңғар шапқыншылығы салдарынан шегіну) еріксіз қайыршылану мен қырылуға әкеліп соқтырды. Мал басы күн сайын азайды, айырбас саудасы құлдырап кетті, кедейшілік пен қайғы барлық жұртты қамтыды, біреулері аштықтан өлсе екіншілері бала-шағаларын тастап кетуге мәжбүр болды. Ақырында халық-тақыр, көшпелі халықтың өміріне ешқандай қолайсыз өңірге келіп тоқтады"-, деп жазды:

Орынбордағы бір рубасы өз жерлестерінің жағдайын тазы иттердің қуғынына түскен қоянмен салыстырған",- деп жазған:

"...1723 жылы қазақ, қалмақ болып жиылып соғысқанда, қалмақтың басшысы Себан Рабдан қазақтың көбін қырып, қалғанын қуып жіберген. Сонда қазақтар аш-жалаңаш, жаяу шұбап бір көлдің басына келіп, көлді айнала сұлап жатыпты. Сонда бір ақсақал кісі айтыпты: "Балалар, адам бастан кешкен жақсылықты қандай ұмытпаса, жаманшылық көргенін де сондай ұмытпау керек. Біздің бұл көрген бейнетіміздің аты "Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама болсын",-дейді. Оның мағынасы "табанымыз ағарғанша жаяу жүріп, көлді айналып жатқан күн" дегені",- деп жазған:

«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» суреттелетін Ш.Құдайбердіұлының еңбегі:

"Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламадан" болған қайғы-қасірет көрініс тапқан ән:

«Баянауыл тауындағы Жасыбай және Торайғыр көлдерi жатқан екi үлкен

шатқалды сай ең көркем таңдаулы жерлер деп саналады... Бiр таудың басындағы көлдiң жанына Жасыбай батыр жерленген екен. Әлгi көл соның атымен аталып кетiптi... Қазақтар қалмақтарды Баянауыл аймағынан ығыстырған сол бiр алыс жылдарда Жасыбай сонда тұрыпты. Ол жағаласқан жауына есесiн жiбермеген, кегiн алмай қоймаған белгiлi батыр болыпты. Бiр күнi Жасыбайға қазақ жасақтарының қолбасшысы Олжабай батыр шағын ғана жасақ алып, мыңдаған қалың қалмақты қарсы алдынан тосқауыл қойып, тау iшiнен шығармай, қамап ұстау туралы бұйрық берiптi. Сұрапыл соғыс басталып кетiптi. Онда Жасыбай ғажайып ерлiктiң үлгiсiн көрсетiптi. Қалмақ ханы оны өлiмшi етiп жаралағанға дейiн қайтпай соғысыпты... Қазақтардың азғана тобы ендi қайтемiз деп сескене бастағанда Олжабайдың қалың қолы келiп жетiптi де тау iшi қалмақтардың жандарына сауға сұрап, күңiренген даусының жаңғырығына толып кетiптi...»,-деп жазған:

Бадам алқабындағы Ордабасы тауының (қазiргi Шымкент қаласының батыс жағында) етегінде қазақ билерінің қатысуымен үлкен құрылтай өтті:

1728 жылы болған оқиға:

Қалмақ ханы Қалданның жақыны Шарышты жекпе жекте өлтірді:

Абылай хан "Дарабоз" деп атаған батыр:

Қазіргі Жамбыл облысы Шу өңірінде туған:

Абылай сұлтан тұтқынға түскенде, оны құтқаруға ат салысқан:

Шын есімі- Айтық: