Отырардың аумағы өсіп, ірі қалаға айналған уақыт

Ортағасырда қалалар мен қала мәдениетінің дамуын ... бұзды

Ұлы Жібек жолы құлдырауының себебі:

.Х-ХІІІ ғасырларда су құбырлары табылған қала.

.Қалаларда моншалар салынған уақыт.

.Ортағасырда Тараздағы моншаның жалпы көлемі.

«Моншада бірқалыпты температура, самаладай жарық, шешініп, киінуге арналған кең бөлме, қабырғаларына көркем салынған суреттер болуы тиіс» екендігін жазған ғұлама.

.Археологтар моншалар тапқан қалалар.

Ең көне мешіттер табылған қалалар:

Жезқазған қаласынан 40 шақырымдай жерде Кеңгір өзенінің жағасында орналасқан ескерткіш

.Жошы хан кесенесі салынған ғасыр.

.Қазақтың аңызға айналған түп атасы Алашаға арналған кесенесі

Тараз маңында орналасқан Х-ХІ ғасырға жататын кесене

Қарахан күмбезді ескерткіші орналасқан қала.

Тараз қаласының маңындағы ХІ-ХІІ ғасырларға жататын сәулет өнерінің көрнекті ескерткіші.

Сырлытам кесенесі орналасқан өзен жағасы

Жібек жолымен будда дінін таратқан ел

Жергілікті тұрғындар Алтын Орда кезінде өзара сөйлеген тіл

Түркі тілінде «қазына» сөзінің мағынасы

.«Бұхара мен Қыпшақ елінде өздерінің күміс және мыс теңгесі болды. Алғашқысы «танга», екіншісі «пула» деп аталды. Осыған орай ресейліктер өздерінің күміс ақшаларын «танга», ал мыс ақшаны «пула» деп атады» -деп жазған орыс тарихшысы.

.Тарихи деректерде «мұсылмандардың түркілермен сауда жасау орны» деп жазылған қала.

Ұлы Даланың барлық елдеріне апаратын сауда жолдары мен әскери бағыттар түйісетін қала.

Теңге сарайлары жұмыс істеген қалалар.

Ортағасырда сауда айналымына енгізілген сапалы күміс ақша.

.Ортағасырда сауда айналымына енгізілген сапалы алтын ақша.

Ортағасырда күрделі суландыру жүйесі кездескен аймақ

.Қазақстан аумағында мұсылмандық бейнелеу өнері қалыптасқан уақыт.

.Күміс бұйымдар өндірумен әйгілі болған жер

Қазақстанда шыны бұйымдарды өңдеу басталған ғасыр.

.Қолөнершілер ғажайып шырағдандар жасауда қолданған металл.

Қолөнер өндірісінің ең ежелгі салаларының бірі

«Қыпшақтар үйді ақ киізбен жапты, киізге жарқырап тұруы үшін жиі-жиі әктас, ақ топырақ және сүйек ұнтағын септі, олар кейде қара киізді де пайдаланады» -деп жазған тарихшы.

.VІІІ ғасырдың басында Оңтүстік Қазақстан мен Жетісуға жорық жасаған халықтар.

Ортағасырлық қалаларда мешіттер мен медреселер салу белсенді жүргізілген ғасырлар

Түркілердің ежелгі діни сенімдері.

.Түркі мәдениетінің «алтын ғасыры»

.Ислам мәдениеті, өнері, сәулет өнері, әдебиеті жедел дами бастаған уақыт

.Өз еңбектерін араб тілінде жазған ғұламалар.

.Жүсіп Баласғұни, М. Қашғари, Ахмет Иүгнеки, Қожа Ахмет Йасауи, Сүлеймен Бақырғани өз еңбектерін жазған тіл.

Ортағасырда түркі мемлекеттерінде ғылым ретінде қолданылған тіл.

Қожа Ахмет Йасауи өмір сүрген ғасыр.

Өз шәкірттеріне «сауаты жоқты құдай алмайды» деп уағыз айтқан ғұлама.

.Қожа Ахмет Йасауидің алғашқы ұстазы

.Ел ішінде «Хакім ата» атанған Қожа Ахмет Йасауидің шәкірті

.Қ. А. Йасауидің жазған кітабы.

Ибн Сина, Омар Хайям сияқты ғұламалардың көзқарасына әсер еткен ғалым.

.Әл-Фараби 870 жылы дүниеге келген қала

Аристотоельдің «Органон» ілімін жинап, ретке келтірген ғалым.

«Екінші ұстаз» атанған ғалым.

.Әл-Фарабидің еңбектері:

Әл-Фарабидің трактаты:

.Орта ғасыр энциклопедияшысы, 27 жасында «Өткен буындар ескерткіштері» атты тамаша еңбек жазған ғалым.

Коперник пен Галилейге дейін Жер Күнді айналатындығы туралы айтқан ғалым.

.Әлем ғалымдары ХІ ғасырды ... деп атады.

.Әбу Райхан Бирунидің кітабы.

ХІ ғасырда Қарахан мемлекетінің орталығы Баласағұн қаласында дүниеге келген.

Жүсіп Баласағұнидің поэмасы.

.«Құтты білік» поэмасы жазылған тіл.

Ж. Баласағұни өз еңбегін қарахандықтар билеушісіне арнағаны үшін ... атағын алды.

.Түркі тілінде жазылған алғашқы энциклопедиялық шығарма.

«Түркология» ғылымының негізін қалаған ғұлама

ХІ ғасырдың екінші ширегінде Қарахандық ақсүйектер отбасында дүниеге келген ғалым.

.Махмұд Қашғаридің кітабы.

Қарахандықтар дәуірінің ақыны, өз өлеңдерін түркі тілінде жазған ойшыл.

Ахмет Иүгнекидің дастаны

.Неміс ғалымы Ф.Рихтгофен Ұлы Жібек жолы атауын ұсынды:

Батыс пен Шығыс мәдениетін біріктіріп, Еуразия құрлығын байланыстыратын көпір:

ХХІ ғасырда «Жібек жолы» бағдарламасын қабылдаған халықаралық ұйым:

.Ұлы Жібек жолы Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымының әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

«Жібек жолы» бағдарламасы «Ұлы Жібек жолы» атты қорытынды конференциясын ұйымдастырды:

Темучин (Шыңғыс хан) дүниеге келген жыл.

Темучин талқандаған 1203-1204 жылдары талқандаған халықтар.

.Темучин бүкіл моңғолдық құрылтайда хан (әмірші) болып сайланған жыл.

Шыңғыс ханның нақыл сөздерінен, әскери және азаматтық заңдардан тұратын заңдар жинағы.

Моңғол империясының орталығы (астанасы)

Шыңғыс хан жайлы нақты дерек алғысы келіп, Моңғолияға елшілік аттандырған Хорезмшах билеушісі

.Шыңғыс хан Отырар қаласына 500 түйеден тұратын 450 адамы бар сауда керуенін жіберген жыл.

Моңғолиядан келген Шыңғыс хан саудагерлерін тыңшылар деп айыптап, өлтіруге бұйрық берген Отырар билеушісі.

Отырар қаласында моңғолдар керуенін жою оқиғасының атауы

.1218 жылы дінаралық қарсылықты пайдаланған моңғолдар ... басып кірді.

Моңғолдарға соғыссыз қақпасын ашып, «Қайырымды қала» атанған қала.

Шыңғыс хан Қазақстан аумағына ... әскермен соғыс ашты.

.Отырарды қоршауға алған Шыңғысханның ұлдары:

Шыңғыс ханның өзі негізгі күштермен аттанған қала.

Сырдарияның төменгі бөлігін бағындыруға аттанған моңғол қолбасшысы.

Шыңғысханның үлкен ұлы Жошы Сығаннаққа жақын келген жыл.

Моңғолдарға қиян-кескі қарсылығы үшін толық жойылған Оңтүстік Қазақстан қалалары:

.Шыңғысханнан жеңілген Хорезмшахтар мемлекетінің билеушісі қашып кеткен ел.

Моңғолдар Қазақстан аумағын толықтай басып алған уақыт.

Шыңғыс хан қайтыс болған жыл

Шыңғысхан жаулап алған жерлерін ұлдарына үлестіріп берген жердің атауы

Үш моңғол ұлысының шекаралары түйіскен жер.

Моңғолияны өзіне мирас еткен Шыңғыс ханның кіші баласы

Шыңғысхан барлық немерелерінің ішінен Жошының мұрагер ретінде ... таныды.

Бату хан Алтын Орданы билеген жылдар

Қазақстан аумағындағы моңғолдар толық түркіленген ғасыр.

Батуды «Сайын хан» («Ақылды хан») деп атаған тайпа.

XVI ғасырда жазылған «Шыңғыснама» кітабының авторы:

Шыңғыс ханның Қазақстан мен Орта Азияға жорық жасауына сылтау болған оқиға:

.Моңғол имапериясының төрттен бір бөлігін ... құрады

Алтын Орданы Бату ханнан кейін басқарған інісі.

Берке ханның Алтын Орданы билеген (басқарған) жылдары:

.Алтын Орда хандарының ішінен бірінші болып ислам дінін қабылдаған хан.

.Берке хан билік ет кезде Алтын Орда ... ресми түрде елшілік алмасты.

Мысырда биілік жүргізген Қыпшақ даласынан шыққан сұлтан

Алтын Ордада қаржы саласын, салық жинап, ішкі саясатты басқарған атқарушы биліктің органы.

Жошы ұлысындағы билеушілерден бірінші болып өз атынан теңге соқтырған хан.

Алтын Орда мемлекетінде ханнан кейінгі келесі үлкен тұлға.

.Алтын Ордаға саяси дербестікті алып берген Бату ханның немересі

.Алтын Ордада диуанның басында ... тұрды.

Алтын Орданың сол қанатын басқарған Жошының үлкен ұлы

Алтын Орданың сол қанатының орталығы

.Қазақстанның солтүстік-батыс жерлерін иеленген Жошының ұлы

Алтын Ордада салық жинауды іске асырушылар

Алтын Ордада Мөңке Темір билік құрған жылдар.

Алтын Орда өзінің ең жоғарғы өркендеу деңгейіне жетті.

.Замандастары «кісілігі мол, даңқты да ержүрек» адам ретінде сипаттаған Алтын Орда ханы.

Алтын Орда мемлекетін Өзбек хан билік еткен жылдар:

Алтын Орданы Өзбек ханнан соң билік еткен ұлы:

Өзбек ханның ұлы Жәнібек ханның Алтын Орданы билеген жылдары:

.Алтын Орда қалаларының ерекшелігі:

.Бату ханның батысқа, яғни Еуропаға жорық жасаған жылдары:

Бату хан салдырған Алтын Орданының алғашқы орталығы:

Берке хан билік еткен кезінде Алтын Орданың орталығы көшірілген қала.

0.Қалаларға «әскердің кіруіне кедергі жасамау үшін қамалқабырғалар мен қақпалар болуына рұқсат етілмеді»-деп Алтын Орда қалалары туралы жазған саяхатшы.

Алтын Орда тағына Жәнібек ханнан соң отырған ұлы.

XIV ғасырдың екінші жартысында Алтын Ордадан бөлініп, Ақ Орда ұлысын құрғандар:

Алтын Ордада Жәнібек ханның ұлы Бердібек ханның билік құрған жылдары:

.1380 жылы Алтын Орда билеушісі Мамайды Куликова шайқасында талқандаған Мәскеу князі

Әмір Темірдің қолдауымен Мамайдан Алтын Орда билігін тартып алған хан.

Тоқтамыс хан Мәскеу қаласын өртеген жыл.

Әмір Темір Алтын Ордаға үш рет жорық жасаған жылдар:

.1395 жылы тақтан түскен Алтын Орда ханы

.1404 жылы Тоқтамыс хан қаза тапқан жер.

Бату ханның Батыс елдеріне жорыққа аттанған уақыты.

Моңғол шапқыншылығы туралы; «Бұл күн мен түн жаратылғаннан бастап, адамзат білмеген қасірет болды. Жылнамаларда осыған дейін мұндай апат сипатталмаған»-деп жазған араб тарихшысы.

Алтын Орданың алғашқы орталығы- Сарай қаласы орналасқан өзен жағасы.

XIII ғасырдың ортасынан XV басына дейін Шығыс Дешті Қыпшақ аумағында өмір сүрген мемлекет.

.Рашид-ад-диннің айтуынша XIV ғасырда Жошы ұлысының ... бөлігін үлкен ұлы Орда Ежен басқарды.

Ақ Орда өзінің шарықтау шегіне жетті.

Ақ Орданың орталығы болған қала.

Алтын Ордаға тәуелділікті түпкілікті жойған Ақ Орда хандары

.XIV ғасырдың 60-70 жылдары билік құрған және Ақ Орданы айтарлықтай нығайтқан хан.

Ақ Орданың әлсіру себебі:

.1423-1428 жылдары Ақ Орданы билеген Ұрыс ханның немересі.

Барақ хан 1425 жылы соғыс ашқан Әмір Темірдің немересі.

Ақ Орда билеушісі Барақ хан Әмір Темірдің немересі Ұлықбекке соғыс ашып 1425 жылы қайтарып алған қаласы

Ақ Орда билеушісі Барақ хан қайтыс болған жыл.

Барақ хан қайтыс болған соң Ақ Орда билігі Шайбани ұрпағы ... қолына өтті.

Орда Ежен және оның мұрагерлерінің жер

ХІІІ ғасырда монғолдар шапқыншылығына дейін Алтайдан Дунай аралығында қоныстанған тайпалар:

Картаны пайдалана отырып Қазақстан аумағын алып жатқан Шыңғысханның ұлдарын көрсетіңіз:

Картаны пайдалан отырып Шағатай ұлысын көрсетіңіз:

.Шыңғысханға жаулап алған жердегі халықтардың өз еркімен берілуінің басты себебі:

Шағатай ұлысының орнына құрылған мемлекет.

Іле алқабында орналасқан Шағатай ұлысының басты қаласы.

Шыңғыс ханның екінші ұлы Шағатайдың иеліктері.

Шағатай ұлысында алғаш рет хан есімі жазылған күміс теңгені енгізген билеуші.

Моғолстан мемлекетінің тағына Тоғылық Темірді отырғызған дулат тайпасының әміршісі.

Моғолстан билеушілері әулетінің негізін қалаған.

Моғолстан мемлекетінің негізін қалаушы

Тоғылық Темірдің ордасы

Моғолстанда мемлекет басқару үшін ханға көмектесетін дулат тайпасының әмірлері ... деп аталады.

Тоғылық Темірдің мұрагері

.Ілияс Қожа мен Әмір Темір арасында «Батпақ шайқасы» өткен жыл.

Әмір Темірден жеңіліп оның биілігін және өзінің бодандығын мойындаған Моғолстан ханы.

.Тоғылық Темір ханның биілігі «бүкіл Моғолстанға тарағандығы» туралы ... еңбегінде айтылады.

Моғолстанға Әмір Темір ұрпақтарынан тәуелсіздік алып берген Қызыр Қожаның ұлы.

.XV ғасырдың 30 жылдары Моғолстан билігін қолына алған хан.

.XVI ғасырдың 20 жылдары қазақтар ... Жетісудан толықтай ығыстырды.

Қазақстан мен Қырғызстанның қалыптасуына біртекті жағдай жасаған ортағасырлық мемлекет.

Моғолстанда Есенбұға хандық құрған уақытта Керей мен Жәнібек сұлтандар бастаған қазақтардың бір бөлігі көшіп барды.

.1370 жылы Мауараннахрдағы билікті ... қолына алды.

Шағатай ұлысы Батыс және Шығыс болып 2-ге бөлінген уақыт.

Әмір Темірдің шыққан тегі

Әмір Темір 1370-1405 жылдары билік құрған жер

.Әмір Темірге Еуропалықтардың қойған есімі

Әмір Темірдің ұраны:

Әмір Темір Орта Азияда билік құрған жылдар:

Хан тағына Шыңғыс хан ұрпақтарын отырғызып, «өзін тақ иесінің өкілімін» деп атаған билеуші

.Мауараннахрда Әмір Темір ұрпақтары ... дейін билік құрды.

Әмір Темірдің Алтын Ордаға жасаған жорықтарының саны:

.Әмір Темір Алтын Ордаға соңғы рет жорық жасаған жыл.

Орыс жерінің моңғолдар биілігінен азат етілуіне ықпал еткен жағдай.

Әмір Темірден жеңілген Осман империясының сұлтаны.

Әмір Темір Қытайға жорыққа жиналған сәтте қайтыс болған жыл

.XV ғасырдың 20-жылдары Әбілқайыр хандығы құрылған жер:

.Ақ Орданың орнына құрылған хандық.

Әбілқайыр хандығының басқаша атауы:

Әбілқайыр хандығын құраған тайпалар:

Әбілқайыр хан билік құрған жылдар:

.Әбілқайыр хандығының орталығы:

Әбілқайыр әскерлері мен ойраттар арасында Сығанақ қаласының түбінде соғыс болған жыл:

XV ғасырдың 50-жылдарының соңында Әбілқайыр хандығынын бөлініп Моғолстанға көшіп кеткен сұлтандар:

X-XII ғасырларда қала халқы VIII-IX ғасырлармен салыстырғанда ... есе өсті.