Free Printable Мәтіндер жиынтығы 1

1.

Сейіт орам үстінде жүгіріп бара жатқанда, бір арбалы келіп, аңдаусыз соғып кетіп, аяғын сындырыпты. Ойбайлап жылап жатқан баланы көріп шошынғаннан шешесі есінен танып қалыпты. Мұны көрген соң, Сейіт жыламақ түгіл, сынған аяғын орнына салып, таңып жатқанда да дыбысын шығармай, қабағын да шытпай жатты. Сонда сынықшы кісі:

— Аяғың ауырмай ма, қабағыңды да шытпайсың? — деп сұрады.

Сейіт, шешесі шығып кеткен соң демін алып, сынықшыға сыбырлап айтты дейді:

— Ауырмақ түгіл, жаным көзіме көрініп тұр, бірақ менің жанымның қиналғанын көрсе, әжем де қиналып, жүдемесін деп, шыдап жатырмын, — деді.

Не себепті Сейіт аяғының сынуына шыдамдылық танытты?

a)

Өте сабырлы болғандықтан

b)

Ауыр жарақаттанбағандықтан

c)

Сынықше дәрі бергендіктен

d)

Анасын аяғандықтан

e)

Оқиға өткен шақта болып кеткендіктен

2.

Сейіт орам үстінде жүгіріп бара жатқанда, бір арбалы келіп, аңдаусыз соғып кетіп, аяғын сындырыпты. Ойбайлап жылап жатқан баланы көріп шошынғаннан шешесі есінен танып қалыпты. Мұны көрген соң, Сейіт жыламақ түгіл, сынған аяғын орнына салып, таңып жатқанда да дыбысын шығармай, қабағын да шытпай жатты. Сонда сынықшы кісі:

— Аяғың ауырмай ма, қабағыңды да шытпайсың? — деп сұрады.

Сейіт, шешесі шығып кеткен соң демін алып, сынықшыға сыбырлап айтты дейді:

— Ауырмақ түгіл, жаным көзіме көрініп тұр, бірақ менің жанымның қиналғанын көрсе, әжем де қиналып, жүдемесін деп, шыдап жатырмын, — деді.

Мәтінде асты сызылған сөз тіркесіне мағыналас жауапты табыңыз.

a)

дертім жеңілдеп қалды

b)

күш-жігерім артты

c)

әлсіредім

d)

көзім қарауытты

e)

ауру жаныма батты

3.

Сейіт орам үстінде жүгіріп бара жатқанда, бір арбалы келіп, аңдаусыз соғып кетіп, аяғын сындырыпты. Ойбайлап жылап жатқан баланы көріп шошынғаннан шешесі есінен танып қалыпты. Мұны көрген соң, Сейіт жыламақ түгіл, сынған аяғын орнына салып, таңып жатқанда да дыбысын шығармай, қабағын да шытпай жатты. Сонда сынықшы кісі:

— Аяғың ауырмай ма, қабағыңды да шытпайсың? — деп сұрады.

Сейіт, шешесі шығып кеткен соң демін алып, сынықшыға сыбырлап айтты дейді:

— Ауырмақ түгіл, жаным көзіме көрініп тұр, бірақ менің жанымның қиналғанын көрсе, әжем де қиналып, жүдемесін деп, шыдап жатырмын, — деді.

Мәтінге тақырып бола алатын жауапты көрсетіңіз.

a)

Аурудан аяған күштірек

b)

Сабырдың жемісі

c)

Сейіттің секемі

d)

Сынықшы ата

e)

Ананың арашасы

4.

Кім айтты саған?!

Жұрттың бәрі мейірбан, арайлы деп,

Жұрттың бәрі шындықты қалайды деп,

Биікті ардақтайды, асылды қорлатпайды деп.

Қиналып бекер алаңдадың-ау,

Ойыңды шығар өріске!

Өзің-ақ айтшы, ғаламда мынау,

Жетудің бәрі жеңіс пе?

Жігітке арман жеткізіп пе еді,

Өз сорын өзі жеңбесе.

Өмірдің барлық сәтсіздіктері

Бақытсыздық емес, ендеше.

Өлеңдегі "қорлатпайды" сөзінің синонимы бола алмайтын нұсқаны көрсетіңіз.

a)

Табаламайды

b)

Төмен түсіргізбейді

c)

Ардақтатпайды

d)

Қадірін түсіргізбейді

e)

Шыдатқызбайды

5.

Кім айтты саған?!

Жұрттың бәрі мейірбан, арайлы деп,

Жұрттың бәрі шындықты қалайды деп,

Биікті ардақтайды, асылды қорлатпайды деп.

Қиналып бекер алаңдадың-ау,

Ойыңды шығар өріске!

Өзің-ақ айтшы, ғаламда мынау,

Жетудің бәрі жеңіс пе?

Жігітке арман жеткізіп пе еді,

Өз сорын өзі жеңбесе.

Өмірдің барлық сәтсіздіктері

Бақытсыздық емес, ендеше.

Автордың идеясы бойынша сәтсіздіктердің бәрі.......

a)

Жеңіліс емес

b)

Жеңіс емес

c)

Қорлық емес

d)

Бақыт емес

e)

Ақырзаман емес

6.

Бір күні судың жағасына шығып қалған шаянды құтқару үшін тырысып жатқан адамды көріп:

- Сен неге оған көмектесіп жатсың? Ол сені шақты емес пе? - деген екен. Сол кезде әлгі адам:

- Шаянның табиғатында шағу бар, ал менің табиғатымда сүю бар. Олай болса мен неге оған көмектеспейін? - деген екен.

Мәтіннен не түюге болады?

a)

Таудың басын көр де, басына барма

b)

Не ексең соны орасың

c)

Маған үрген итке мен де үрсем, адамшылығымнан не қалады?

d)

Жақсылыққа жақсылық - әр адамның ісі

Жамандыққа жақсылық - ер адамның ісі

7.

Түйе сүтінен әртүрлі тағамдар жасалады. Одан құрт, май, ірімшік әзірленеді. Шұбаты әрі сусын, әрі тамақ. Әсіресе емдік қасиеті күшті.

Мәтіннің қай түрі екенін анықтаңыз.

a)

Әңгімелеу

b)

Дәлелдеу

c)

Пайымдау

d)

Сипаттау

e)

Суреттеу

8.

Мәтіннің мағыналық құрылымы неден тұратынын белгілеңіз.

a)

Диалог, монолог

b)

Кіріспе, негізгі ой, қорытынды

c)

Ауызша, жазбаша

d)

Әңгімелеу, сипаттау, пайымдау

e)

Сөз, сөйлем, азат жол

9.

Мағынасы бір-біріне жақын қос сөзді табыңыз.

a)

Қысы-жазы

b)

Жата-жастана

c)

Үлкен-кіші

d)

Артық-кем

e)

Асты-үстінен

10.

Әжесі немересіне:

- Балнұржан, айқайлама. Ашу шақырып ешкіммен ұрсыспа!

Немересі:

- Онда не болады?

- Онда ма, онда ашу киіліккен соң, ақылың қашып кетеді. Ақылсыз істелген істе береке, қайыр болмайды, уақытың зая кетеді.

Жоғарыда берілген мәтінде қандай мәселе сөз болғанын көрсетіңіз.

a)

Немересінің тәрбиесін талқылау

b)

Қатты дыбыстың құлаққа зияны

c)

Ашудың зияны

d)

Қатты сөйлеудің ақылсыздыққа жататындығы

e)

Шыдамсыздықтың залалы

11.

Бір күні Дәуіт пайғамбар Лұқман хакімнен:

- Адамның ең жақсы еті қайсы? - деп сұраса

- Тілі мен жүрегі, - депті

-Ал ең жаманы қайсы дегенде қайтадан тілі мен жүрегін көрсетіп, бұл екеуі жақсы болса адам жақсы, бұл екеуі бұзылған болса, адам да бұзылған, - депті

Жүрек пен тіл деп адамның қай қырларын айтуда?

a)

Сөзі мен ақылын

b)

Тәрбиесі мен әдебін

c)

Ниеті мен ісін

d)

Сөзі мен байлығын

e)

Сөзі мен тәрбиесін

12.

Кітапқа байланысты мақалды көрсетіңіз.

a)

Кітаптың сыртына қарап ішін бағалама

b)

Оқысаңдар балалар,

Шамнан шырақ жағылар

c)

Оқу инемен құдық қазғандай

d)

Күш білімде, білім кітапта

e)

Тәрбиесіз алынған білім адамзаттың қас жауы

13.

Бір Аллаға сиынып,

Кел, балалар, оқылық,

Оқығанды көңілге,

Ықыласпен тоқылық.

Асты сызылған сөзбен ауыстыруға келмейтін нұсқаны көрсетіңіз.

a)

Ниет

b)

Құштарлық

c)

Махаббат

d)

Ынта

e)

Байыптылық

14.

Адам ол өз күндерінің жиынтығы, күнің өтсе бөліктерің де кетеді.

Сөйлемнен қандай қорытынды шығара аламыз?

a)

Күн Жерден қанша жылы болса да, бір күні жылуы кетеді, басқа жұлдыздар секілді өшеді.

b)

Уақыт қылыш секілді, сен оны кеспесең ол сені кеседі.

c)

Адамның күні адаммен

d)

Еріншектің ертеңі бітпейді

e)

Саны көп сапасыздан, саны аз сапалы артық

15.

Асханада жұмыс істеймін. Бүгін таңертең бір азамат келді. Кассадағы кезегі жеткен соң «Менің артымда тұрған қыздың кофесін мен төлеп кетейін. Менен оған «Қайырлы күн!» тілей салыңызшы» деді. Ол кеткен соң қыз оның қылығына таң қалды. Көп ойланбастан өзінен кейін тұрған адамға ол да солай жасады. Осылай бес адам бірінен соң бірінің кофесін төледі! Жақсы күн болды!

Мәтінге мағыналай ең жақын суретті таңдаңыз.

a)

b)

c)

d)

e)

16.

Қасына серік ергеннен бері Көксерек зорайып қатты өсті. Аяқтары жуандап, жүндерінің бәрі де қалыңдап, ұзарып, өзі жуан, өзі мықты көкжал болып алды. Қыс іші болса да жоны шығып, алқымы түсіп, семіріп кетті.

Мәтіннің түрін анықтаңыз.

a)

Әңгімелеу

b)

Сипаттау

c)

Ақпарат

d)

Пайымдау

e)

Баяндама

17.

Итальяндық сазгер Джузеппе Верди 50 жасқа келгенде, бір жас әншімен кездеседі. Ол әр сөзінде өзі туралы және өзінің әндері туралы айтады. Верди жас әншіні мұқият тыңдайды.

Сосын былай дейді:

- Мен 18-ге келгенде, өзімді атақты сазгер деп санайтынмын. Менен басқа ешкім жоқ деп ойлайтынмын. 25-ке келгенде, "Мен және Моцарт" дейтін болдым. 40-қа келгенде, тек қана "Моцарт" деп айтатын едім.

Мәтінге қатысы жоқ қатарды табыңыз.

a)

Жігіт 18 жасында 50 жасар сазгермен кездеседі

b)

Верди 18 жасында тек өзін атақты сазгермін деп есептейтін

c)

Жас сазгерде мақтанушылық сезімі басым

d)

Верди 25 жасында тек "Моцарт" дейтін болды

e)

Верди 50 жасында Моцартты ғана мойындайтын

18.

Итальяндық сазгер Джузеппе Верди 50 жасқа келгенде, бір жас әншімен кездеседі. Ол әр сөзінде өзі туралы және өзінің әндері туралы айтады. Верди жас әншіні мұқият тыңдайды.

Сосын былай дейді:

- Мен 18-ге келгенде, өзімді атақты сазгер деп санайтынмын. Менен басқа ешкім жоқ деп ойлайтынмын. 25-ке келгенде, "Мен және Моцарт" дейтін болдым. 40-қа келгенде, тек қана "Моцарт" деп айтатын едім.

Мәтіннен шығатын қорытындыны табыңыз.

a)

Ешқашан өзіңдң өзгелерден төмен санама

b)

Атақты болу үшін жас маңызды емес

c)

Адам кемелденген сайын менмендіктен айырылады

d)

Атақты болғың келсе өзіңді үнемі өзгелермен салыстыр

e)

Өзі үшін өмір сүре алмаған өзге үшін өмір сүре алмайды

19.

Сауда орталығында құрбым екеуміз қыдырып жүрген едік. Жарнаманың викториналық ойынына қатысып, жұмсақ ойыншық ұтып алдық. Жанымызда ақыл-есі кемдеу баласын жетектеп жүрген бір әке болды. Біз ойыншықты сол балаға беріп кеттік. Ол бізге «рақмет» деді. Әкесі соны естіп жылай жаздады. Баласы сөйлей алмайды екен.

Бала қандай еді?

a)

Сал

b)

Зағип

c)

Мылқау

d)

Керең

e)

Сақау

20.

«Жер бетіндегі ең соңғы адам бөлмеде отырған. Есік қағылды…»

Мәтіннің қай түрі екенін көрсетіңіз.

a)

Сипаттау

b)

Әңгімелеу

c)

Пайымдау

d)

Суреттеу

e)

Ақпарат

21.

Жақсы адам - магнит. Магниттің бірнеше темір шегені өзіне тартып алатыны сияқты, жақсы адамның да жанына жұрт көп үйіріледі. Өзің жақсы болсаң - айналаңда досың көп; жаман болсаң - жалғыз жүресің, орташа болсаң - сен де бір жақсының жанын жағалайсың.

( Әзілхан Нұршайықов)

Мәтінге қатысы жоқ сөйлемді табыңыз.

a)

Өзің жақсы болмасаң - өзге саған жоламайды

b)

Магниттің жанына көп адам үйіріледі

c)

Орташа болсаң - жақсы адамның айналасындаңы адамның бірі боласың

d)

Жақсы адамның досы көп болады

e)

Жаман адамның досы жоқ болады

22.

Әйтімбет деген сөзге шешен кісі болыпты. Бірде оның замандастары:

- Достық нешеу? - деп сұрапты.Сонда Әйтімбет тұрып:

- Қазақстан бойынша 25, - депті

- Әй, ондай емес кәдімгі "достық" туралы сұрадым, - десе:

- Аа, олай болса, достық екі түрлі болады. Бірі - адал достық, екіншісі амал достық. Оны қалай ажыратамыз десеңіздер, адал достық өмірлік нұсқа болады, амал достықтың өрісі қысқа болады, - деп жауап берген екен.

Мәтіннің мағынасы құртып тұрған сөйлемді көрсетіңіз.

a)

Бірде оның замандастары:

b)

Достық екі түрлі болады.

c)

Амал достықтың өрісі қысқа болады.

d)

Қазақстан бойынша 25.

e)

Әйтімбет деген сөзге шешен кісі болыпты.

23.

Білім дүние-мүліктен хайырлы. Білім сені қорғаса, сен дүниеңді қорғайсың. Білім қолданылса артады, дүние жұмсалған сайын азаяды.

(Али ибн абу Талип)

Цитатада берілген дүние сөзінің баламасын табыңыз.

a)

Ілім

b)

Абырой

c)

Бақ

d)

Билік

e)

Байлық

24.

Суға аллергиясы бар жандар үшін қиындық көп. Оларға жылауға да болмайды. Жылай қалса, денелері дуылдап қышып не бөртіп кетеді. Ал суды мейірі қана ішу - бір арман. Бұл дертке шалдыққандар жаңбырлы күндері, ылғалды күндері далаға шыға алмайды. Терлей өалса аллергиялары өршиді. Олар судың орнына сүт ішеді.

Осындай дертке шалдыққандардың бірі - Миннесота штатының кішкентай тұрғыны Айви Ангерман. Оның аллергиясы суда 15 секунд тұрғанның өзінде-ақ өршіп кетеді. Дәрігерлер қызды кондиционері бар салқын бөлмеде күту жайлы ата-анасына ескерткен. Ал жуынған кезде аз да болса тітіркенуді сездірмеуге көмектесетін дәрілер береді.

Суға аллергиясы бар жандар далада серуендеу үшін ең қолайлы мезгілді көрсетіңіз.

a)

Көктемнің жауынды күні

b)

Шілденің аптап ыстығында

c)

Күздің құрғақ айларында

d)

Қыстың қарлы күндері

e)

Мамырдың жауынды күндері

25.

Суға аллергиясы бар жандар үшін қиындық көп. Оларға жылауға да болмайды. Жылай қалса, денелері дуылдап қышып не бөртіп кетеді. Ал суды мейірі қана ішу - бір арман. Бұл дертке шалдыққандар жаңбырлы күндері, ылғалды күндері далаға шыға алмайды. Терлей өалса аллергиялары өршиді. Олар судың орнына сүт ішеді.

Осындай дертке шалдыққандардың бірі - Миннесота штатының кішкентай тұрғыны Айви Ангерман. Оның аллергиясы суда 15 секунд тұрғанның өзінде-ақ өршіп кетеді. Дәрігерлер қызды кондиционері бар салқын бөлмеде күту жайлы ата-анасына ескерткен. Ал жуынған кезде аз да болса тітіркенуді сездірмеуге көмектесетін дәрілер береді.

Айви Ангерман арнайы дәрілерді қай кезде қолданады?

a)

Сүт ішерде

b)

Жуынар алдында

c)

Қонаққа барарда

d)

Серуендер алдында

e)

Жаңбырлы күндерде

26.

Қожа көшеде адасып жүрген бір қойды ұстап, сойып алады. Оны бір жолдасына сыр ғып айтады. Жолдасы:

— Қияметке барғанда не деп жауап бересің? — дейді.

— Танамын, мен жеген жоқпын деймін.

— Жоқ, тана алмайсың, қойдың өзі келіп куә болады.

— Онда тіпті жақсы, ұстап алып, иесіне қайтарып беремін, — депті Қожекең.

Қожаның жолдасына тән мінезді табыңыз.

a)

Жауапкершілік

b)

Қорқақтық

c)

Жағымпаздық

d)

Уайымшылдық

e)

Аңқаулық

27.

Жұмыстан тым жай түсіп, лифтке кірсем, адам жоқ екен. 10-қабаттан төмен түсіп, 6-қабатқа жеткенімде лифт тоқтап, бір жұп жас жұбай кірмекші болды да іркіліп, кейін шегініп кетті. Кенет лифт есігі жабыла бере, ол екеуінің: «Не деген адам көп еді!» - деп жатқанын құлағым шалып қалды.

Мәтін бойынша басты кейікер лифтімен неше қабат түскеннен соң жас жұбайлармен кездесті?

a)

10

b)

6

c)

5

d)

4

e)

дұрыс жауап жоқ

28.

Ұлымды ұйықтатпақ болып, төсегіне жатқыздым. Ол болса, «Кереуетімнің астында мақұлық бар», - дейдi. Таңғалып, кереуеттің астына иiлiп қарасам, ол жерде ұлым: «Әке, төсегімде басқа бiр бала жатыр», - деп қорқып отыр.

Оқиға желісі қай бөлмеде орын алуда?

a)

Жатын бөлмеде

b)

Асханада

c)

Балалар бөлмесінде

d)

Қонақ бөлмесінде

e)

Залда

Мәтіндер жиынтығы 1

Total questions: 28

Worksheet time: 21mins

Similar Resources on Wayground