จุดมุ่งหมายของไตรภูมิพระร่วง คือ ชี้นำให้มนุษย์เข้าใจอนิจจังของชีวิต

อุตรกุรุทวีป อยู่ทางทิศเหนือของเขาพระสุเมรุ ลักษณะมนุษย์ที่อาศัย มีใบหน้าวงกลมคล้ายวงพระจันทร์ มีอายุ ประมาณ 400 ปี

ลมกรรมชวาต คือ ลมที่เกิดในเวลามารดาจะคลอดบุตร

กลละ คือ รูปที่ยังเป็นน้ำ(ดั่งน้ำล้างมือ)

อัมพุทะ​ คือ​ รูปแรกเริ่มที่ปฏิสนธิ​ในครรภ์มารดา​ช่วงสัปดาห์​แรก​

ไตรภูมิ​ ได้แก่​ กามภูมิ, รูปภูมิ, อรูปภูมิ​

คุณค่าทางวรรณคดี คือ มีการเปรียบให้เห็นภาพชัดเจน

ลูกที่เกิดมา แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1. อภิชาตบุตร 2. อนุชาตบุตร

คำว่า “พระร่วง” เป็นคำที่ใช้เรียกพระมหากษัตริย์ในราชวงศ์อู่ทอง

ทัศนะของกวีคือการเกิดของมนุษย​์ในท้องมารดาเป็นความทุกข์​

การกำเนิดของมนุษย์ ในไตรภูมิพระร่วง หากปฏิสนธิ 84 วัน คือ ท่อนบนสมบูรณ์

“ที่เถ้าที่ตายที่เร่วฝูงตืดและเอือนทั้งหลายนั้นคนกันอยู่ในท้องแม่ ”

คำว่า “ที่เร่ว” ในบทประพันธ์ข้างต้นหมายถึงนรก

ชมพูทวีป แตกต่างจากทวีปอื่น เพราะ เป็นเพียงทวีปเดียวที่ไม่มีโอกาสได้ฟังพระธรรม

"เมื่อจะออกจากท้องแม่นั้นย่อมหลงดุจคนทั้งหลายนี้แล ส่วนว่าคนทั้งหลายนี้ไสร้ย่อมหลงทั้ง​ ๓​ เมื่อ​ ควร​อิ่มสงสารแล" คำว่า"สงสาร" ในบทประพันธ์​หมายถึง​ สังสารวัฏ​(การเวียนว่ายตายเกิด)​

ความคิดเรื่องแผนภูมิจักรวาลในไตรภูมิพระร่วง ก่อให้เกิดผลงานด้านจิตรกรรมและสถาปัตยกรรม

" แลกุมารนั้นเจ็บเนื้อเจ็บตนดั่งคนอันท่านขังไว้ในไหอัน คับแคบนักหนา แค้นเนื้อแค้นใจ แลเดือดเนื้อเดือดใจนักหนา" มีลักษณะเด่นด้านการซ้ำคำเพื่อเน้นความหมาย

" อยู่ธรห้อย ผิบ่มิดุจดั่งคนอันเมาเหล้า ” คำว่า "อยู่ธรห้อย” ในบทประพันธ์ข้างต้นหมายถึงโคลงเคลง ทรงตัวไม่ได้

ทวีปที่มนุษย์​อาศัยอยู่มี​ ๔ ทวีป​ ได้แก่​ อุตรกุรุทวีป, บูรพวิเทหทวีป, อมรโคยานทวีป, ชมพูทวีป​

ลักษณะเด่นหนังสือไตรภูมิพระร่วง ถึงแม้ว่าเป็นวรรณคดีโบราณที่ใช้ภาษาไทยแบบเก่าแต่สำนวนพรรณนาที่ใช้ในหนังสือเล่มนี้มีความแจ่มแจ้ง ไพเราะ ช่วยให้เกิดจินตภาพหลายตอน และทำให้เกิดความรู้สึกคล้อยตามไป