Font size
WorksheetsҚазақ хандығы
Total questions: 28
Worksheet time: 21mins
Көшпелі өзбектер мемлекетінің ханы Әбілқайырдың беделін түсірген оқиға:
Әбілқайырдың Шайбанилік Махмұд Қожадан жеңілуі
Сығанақ қаласын Темір ұрпақтарының жаулап алуы
1457 жылы Сығанақ маңында Әбілқайырдың ойраттардан жеңілуі
1446 жылы Атбасар маңында моғол хандарынан жеңілуі
Батыс Жетісуға көшкен қазақ сұлтандарына Моғолстан ханы Есенбұғаның достық көзқарасының себептері:
Есенбұға әкесі Уәйіс хан қайтыс болған соң ағасы Саид ханмен таққа таласып жатқан болатын
Моғолстан аумағына Қытай әскерлерінің шабуылын тоқтату үшін
Есенбұға өзінің иеліктерін қазақ сұлтандарының Әбілқайыр ханнан және ойраттардан қорғай алатынына сенді
Әмір Темір ұрпақтарының Моғолстанға жорықтарын тоқтату үшін
Моғолстан аумағына келген қазақ сұлтандарына Есенбұға ханның берген жер аумағы:
Батыс Жетісудағы Шу мен Талас өзендері алқаптары
Балқаш көлінің батысындағы Итішпес Алакөл
Ұлытау өңіріндегі Бұланты, Білеуті өзендері
Алтай таулары
. Ұрұс ханның ұрпақтары Моғолстанға көшіп кеткен соң, қазақ хандығына Әбілқайыр хандығынан келушілер саны жетті:
500 мың
200 мың
400 мың
300 мың
Қазақ хандығының жарияланған уақыты, алғашқы ханы, ордасын көрсетіңіз:
1457 жыл, Жәнібек хан, Сығанақ
1465 жыл, Керей хан, Қозыбасы
1474 жыл, Бұрындық хан, Түркістан
1511 жыл, Қасым хан, Сарайшық
Әбілқайыр ханның соңғы сәттерін бейнелеген тарихшыны көрсетіңіз:
ибн Рузбихан
Махмұд ибн Уәли
Әбілғазы
Жамал Қарши
Керей мен Жәнібектің Моғолстаннан Дешті Қыпшаққа оралып, Ұлы Даладағы саяси билік үшін күресті бастаған уақыты:
1465-1466жж
1473-1474жж
1459-1460жж
1469-1470жж
Шығыс Дешті Қыпшақтағы билік Ұрұс хан ұрпақтарының қолына өткен соң, Дешті Қыпшақты мекендеген халықтың атауы:
алаш
өзбек
маңғыт
қазақ
Керей мен Жәнібек хандар Сырдария бойындағы қалалар үшін соғыс жүргізді:
Сібір хандарымен
Иран шахымен
Мұхамед Шайбанимен
Орта Азия әмірлерімен
Маңғыттармен
Керей мен Жәнібек хандар үшін экономикалық және стратегиялық маңызы зор аумақ:
Алтай
Жайық өзені бойындағы қалалар
Сырдария өзені бойындағы қалалар
Есіл өзені бойындағы қалалар
«Ол кезде Дешті Қыпшақта Әбілқайыр хан билік етті. Жәнібек пен Керей одан кетіп, Моғолстанға келді. Есенбұға хан шын көңілмен қарсы алып, оларға Шу мен Қозыбасы аумағын берді. Олар осында болған кезде Өзбек ұлысы Әбілқайыр хан өлгеннен кейін әбігерге түсті. Онда үлкен қырқыстар басталды. Әбілқайыр ханның қол астындағы адамдардың үлкен бөлігі Керей мен Жәнібек ханға барып қосылды. Осылайша олардың маңына жиналған адамдар саны екі жүз мыңға жетті. Олар өзбек-қазақтар деп аталды. Қазақ сұлтандарының билігі сегіз жүз жетпісінші жылдан (яғни 1465 жыл) басталады».
Қазақ хандығының құрылуы туралы дерек келтірген тарихшыны көрсетіңіз:
Қадырғали Жалайыр
Шах Махмұд Шорас
Мұхамед Хайдар Дулати
Әбілғазы
XV ғасырдың соңы – XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығы сыртқы саясатының басты міндеті:
Сырдария бойы аймағына өз билігін орнату
Сібір жерлерін Қазақ хандығына қосу
Ойрат тайпаларын бағындыру
Жаңа қалалар салу
XV 70-жылдарының басында өз жақтастарын жинап, Сырдарияға жорықты бастаған Әбілқайыр ханның немересі:
Мұхаммед Шайбани
Шах Хайдар
Абдаллах
Махмұд
Өз әскерімен оңтүстікке жылжып, Темір ұрпақтарның әлсірегендігін пайдаланып Шайбани ханның жаулап алған қалалары:
Үргеніш, Баласағұн
Сарайшық
Сайрам, Сауран
Бұхара, Самарқанд
Мұхаммед Шайбани ханның Керей мен Жәнібектің мұрагерлеріне қарсы бірқатар жеңісті жорық жасаған жылдары:
1509-1510жж.
1504-1505жж.
1512-1513жж.
1505-1506жж.
1510 жылдың басында Сығанақ түбінде Мұхаммед Шайбани ханның әскері жеңілді:
Бұрындықтан
Махмұдтан
Қасымнан
Жәңгірден
«Ол Керейдің ұлы болатын. Деректерде XV ғасырдың 70-жылдардың ортасындағы оқиғаларды сипаттаған кезде-ақ ол хан аталады, яғни шамамен 1474 жылдан бастап билік құрған. Ол үздіксіз күреске толы кезеңде ел басқарды. Ол Керей мен Жәнібектің өсиеттеріне адал болды. Олар негізін салған мемлекетті сақтап, нығайтуға тырысты. Әскери жорықтарды өзі бастап, шайқаста бірнеше рет жараланды. Тарихшылар оны Қазақ хандығы қалыптасу кезеңіндегі ең мықты мемлекет басшысы ретінде сипаттайды. Ол Жетісудың, Орталық Қазақстанның көшпелі тайпаларын біріктіре алды»
Мәтінде сипатталған хан мен оның билік құрған жылдарын көрсетіңіз:
Қасым хан (1511-1518)
Бұрындық хан (1474-1511)
Мамаш (1518-1522)
Тахир (1523-1532)
Тарихшы Ибн Рузбихан «Кез келген уақытта ол қазақ ұлысына: «аттарыңа мініңдер, жауға аттанамыз» деп бұйрық берген мезетте жер қайысқан қол жиналған» деп қай ханды сипаттады:
Бұрындық
Қасым
Хақназар
Мамаш
Қасым хан туралы «Даланың нағыз ұлы ретінде үлкенді сыйлау дәстүрін ұстанған Қасым сұлтан бастапқыда Бұрындық ханға барлық жағынан бағынды» деп жазған тарихшы:
Махмұд Шорас
Хайдар Дулати
Қадырғали Жалайыр
Әбілғазы
Қазақ әскерлерінің Сайрам қаласына келіп, қала билеушісінің қаланы ұрыссыз берген жылы:
1513ж
1518ж
1514ж
1516ж
Қасым хан өзінің сыртқы саясатында зор мән берген мемлекеті:
Моғолстан
Сібір хандығы
Ноғай ордасы
Темір мемлекеті
Маңғыт жүртының бір бөлігі қазақ хандарының қол астына өткен соң, Қасым Қазақ хандығының аумағын батысында қай өзеннің арғы (оң) бетіне дейін жеткізді?
Жайықтың арғы бетіне
Тобылдың арғы бетіне
Есілдің арғы бетіне
Еділдің арғы бетіне
Мәскеу мемлекетімен алғашқы байланыстар орнатқан қазақ ханы:
Бұрындық
Қасым
Керей
Мамаш
Қазақтар тұңғыш рет Батыс Еуропаға белгілі болып, XVI ғасырдың І жартысындағы қазақтар туралы неміс дипломаты жазған кездегі қазақ ханы болған:
Қасым
Бұрындық
Керей
Тахир
М.Х.Дулати жазуынша Қасым ханның тұсындағы әскер және халық саны:
әскер саны 500 мың, халық саны 2 млн
әскер саны 100 мың, халық саны 2 млн
әскер саны 300 мың, халық саны 1 млн
әскер саны 200 мың, халық саны 4млн
«Мемлекетті нығайту үшін Қасым заң шығарды. Бұл құқық жинағы бес негізгі бөлімнен тұрады. Сипатталған Қасым ханның заңдар жинағының атауы:
Ескі жол
Ақ жол
Қасқа жол
Тура жол
Қасым хан туралы жоғары пікір білдірген замандастары:
Рашид ад-Дин, Өтеміс қажы
Қадырғали Жалайыр, Әбілғазы Баһадүр
Ибн Рузбихан, Бабыр
Махмұд ибн Уәли, Бабыр
Мұхаммел Хайдардың деректеріне сәйкес 1518 жылы Қасым ханның дүние салып, жерленген қаласы:
Сығанақ
Сарайшық
Тараз
Түркістан
