WorksheetsОқу сауаттылығы бойынша оқу тапсырмалары 2013
Total questions: 30
Worksheet time: 15mins
ҚАН ТАПСЫРУ ТУРАЛЫ ХАБАРЛАНДЫРУ 2
Қан тапсырудың маңызы өте зор. Адам қанын толық алмастыра алатын зат жоқ. Сондықтан қан тапсыру ауыстырғысыз және адам өмірін құтқаруда маңызды роль атқарады.
Францияда қан құю жыл сайын 500 мың аурулардың азабын жеңілдетеді.
Қан алу үшін стерильді бір қолданарлық құрал саймандар қолданылады (шприц, түтіктер, контейнерлер).
Қан тапсырып, сендер ешқандай қауіпке ұшырамайсыңдар.
Қан тапсыру – тегін көмек көрсетудің ең белгілі түрі. Небәрі 45 минуттан 1 сағатқа дейін ғана уақыт алады.
Донордан 450 мл және талдау мен тексеру үшін тағы бірнеше тамшы қана алады.
- Ер адам жылына 5 рет, әйел адам 3 рет қан тапсыруына болады.
- 18-ден 65 жасқа дейінгі адамдар донер бола алады.
- Әрбір келесі қан өткізу алдындағы міндетті үзіліс 8 аптаны құрайды.
«Қан тапсыру туралы хабарландыру» мәтіні ғаламтордағы француз сайтынан алынған.
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін жоғарыда келтірілген «Қан тапсыру туралы хабарландыру» мәтінін пайдаланыңыздар.
Сұрақ 1: ҚАН ТАПСЫРУ ТУРАЛЫ ХАБАРЛАНДЫРУ
Соңғы 12 ай ішінде 2 рет қан өткізген 18 жастағы қыз қайта қан өткізгісі келеді.
«Қан тапсыру туралы хабарландыру» мәтіні бойынша оған қандай жағдайда қайтадан қан тапсыруға рұқсат беріледі.
МЕН «АЛМАСУ ОҚУШЫСЫ»1 БОЛАМЫН БА?
Мен де алмасу оқушысы бола аламын ба? Бұл ой мені қорқытады, бірақ өте қызығарлық. Егер мүлде қорықпасаңыз, бұл таңданарлық болар еді. Ең бастысы
– сіз мұны қалайтыныңыз және сіздің күтулеріңіз толық орындалуы.
Үміткерден не талап етіледі? Оқушыларалмасумен шұғылданатын әртүрлі ұйымдардың талаптарының айырмашылығы аз ғана, бірақ олардың барлығы үміткерлердің жасына, бітірген сынып санына, үлгеріміне және жеке басының қасиетіне нақты талаптар қояды. Әдетте жас шамасы 15-тен 18-ге дейін. Оқушы негізгі мектепті (9-сынып) немесе 10-сыныпты бітіруі талап етіледі.
Оқушылар алмасу жұмысының алғашқы жылдарымен салыстырғанда, қазіргі кезде, үлгерім шешуші фактор емес. Көптеген жағдайларда «орташа үлгерім» жеткілікті болады. Үлгерімнің біршама төмен деңгейінің есесі әңгіме өткізу кезінде оқушының жақсы әсер қалдыруымен қайтарылуы мүмкін. Көп жағдайларда мектептен немесе мұғалімнен мінездеме қажет болады. Бұдан басқа өтінішіңізге сіздің мектептегі бағаларыңыз бар көшірмені қосу керек.
Тілді білу жиі жазба жұмыс (тест) арқылы және өте сирек ауызша емтихан арқылы бағаланады. Сірә, үміткерден шет тілінде жүгіртіп сөйлей білу талап етілмеуі тиіс, өйткені тіл біліктілігі мен дағдысын дамыту оның шетелге оқуға баруға әзірлену себептерінің ішінде бірінші орында тұр. Әңгімелескенде үміткерлер күнделікті өмірдегі қатынаста ең болмағанда өздерінің пікірі мен қалауын қарапайым сөздермен білдіруі және қысқаша жеңіл-жеплі сөйлесе алуы ескеріледі.
Жақсы денсаулық міндетті шарт. Бірақ сізге өз еліңізде мектепке баруға ештеңе кедергі жасамаса, онда сіздің алмасу оқушы болмайтыныңыздың себебі де жоқ. Кейбір созылмалы аурулар, мысалы, қатты аллергия, сіз бірге тұратын лайықты отбасын іздеу уақытын көбейтуі мүмкін. Бірақ бұл сізді тоқтатпауы тиіс.
Барлық ұйымдар оқушының жеке басының қасиеттеріне ерекше көңіл аударады. Әсіресе, ісі мен әрекеттеріндегі сенімділік, жақсы әдеттер, көңілді мінез, қарым-қатынас жасай білу, бейімделе алу, ұжымда жұмыс істей білу, кемелдену, оқуға ынтығу және ой-өрісінің кең болуы маңызды деп есептеледі. Бұл қасиеттердің барлығы үміткерлермен жеке әңгімелесу барысында және мұғалім немесе мектеп әкімшілігі берген мінездеменің негізінде бағаланады.
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін «Мен «алмасу оқушысы» боламын ба?» мақаласын оқыңыздар.
Сұрақ 2: МЕН «АЛМАСУ ОҚУШЫСЫ» БОЛАМЫН БА?
Бұл мақаланың басты ойы неде?
Оқушылар алмасатын жеке бағдарламаны жарнамалау
Алмасу бағдарламаларға қатысу қандай мүмкіндіктер беретінін түсіндіру
Алмасу бағдарламасының мақсаттарын атап шығу
Алмасу бағдарламасына қатысу талаптарын сипаттау
Сұрақ 3: МЕН «АЛМАСУ ОҚУШЫСЫ» БОЛАМЫН БА?
Мақалада не жазылғаны туралы айтуға болады (оның мазмұны туралы). Мақала қалай жазылғаны туралы айтуға болады (оның стилі туралы).
Мақаланың авторы келешекте алмасуға қатыса алатын оқушылардың назарын аудару үшін, оны осындай мәнерде жазуға тырысты.
Қалай ойлайсыңдар, бұл оның қолынан келді ме? Жауаптарыңызды растайтын мысалдар келтіріңіз.
Сұрақ 4: МЕН «АЛМАСУ ОҚУШЫСЫ» БОЛАМЫН БА?
Оқушылар алмасу үшін мақалаға сәйкес қандай талап ең маңызды болып табылады?
Өте жақсы оқу жетістіктері
Жақсы дамыған тұлғалық қасиеттері
Шет тілін өте жақсы меңгеруі
Мықты денсаулық
Сұрақ 5: МЕН «АЛМАСУ ОҚУШЫСЫ» БОЛАМЫН БА?
Мақаладағы мәліметтерді пайдаланып, неліктен сіздер таңдаған талап алмасу агенттігі үшін сонша маңызды екенін түсіндіріңіз.
Телефонды қалай пайдалану керек?
Қонақ үйде болғанда, нөмірден нөмірге телефон соғу үшін бөлменің нөмірін, егер ол төрт нөмірден тұрса, тікелей теріңіз. Егер бөлменің нөмірі үш цифрдан тұрса, басында «0»-ді содан кейін бөлменің нөмірін теріңіз.
Қонақ үйден тыс нөмірге байланыс жасау үшін (сыртқы байланыс жолы)
«8»-ді теріңіз.
Түркияның ішінде қалааралық телефон соғу үшін жергілікті кодты және абоненттің нөмірін теріңіз.
Түркиядан басқа елге халықаралық телефон соғу үшін ең алдымен «07»-ні теріңіздер де, халықаралық байланыс желісімен байланыстың сигналы – ұзақ гудок болғанша 1 сикунд күтіңдер.содан кейін телефон соғып отырған елдің халықаралық кодын ары қарай ондағы қаланың кодын (бірінші «0»-сіз) және ақырында абоненттің нөмірін теріңдер.
Түркияның кез келген ауданы бойынша ақпарат алу үшін «0»- ді, содан соң қажет ауданның жергілікті кодын теріңіз.
Болат пен Қайрат Түркияда демалуда. Олар Стамбулда бір апта болып, содан кейін болаттың апасының хал-жайын білу үшін Сакарияға баруды жоспарлады.
Алдыңғы бетте Болат «Стамбулдың халықаралық отелі» қонақ үйіндегі телефонның жанынан тауып алған мәлімет берілген. Осы мәліметті келесі сұрақтарға жауап беру үшін пайдаланыңыздар.
Сұрақ 6: ТЕЛЕФОН
Болат сөмкеден бар заттарын шығарып болған соң, Қайрат онымен тамақтануға баруға дайын екеніне көз жеткізу үшін оған телефон соқты. Қайрат 328-нөмірде орналасты.
Болат қандай нөмірді теру керек?
Сұрақ 7: ТЕЛЕФОН
Түстен кейін Болат пен Қайрат Стамбулдан Сакарияға дейінгі пойыздар жөнінде білмекші болды.
Олар қай нөмір бойынша телефон соғу керек еді?
Сұрақ 8: ТЕЛЕФОН
Болаттың дос қызы да саяхатта. Болат Түркиядан кеткеннен кейін онымен Польшада кездесуді жоспарлады. Міне, Болат одан алған хатының соңы.
Мен сені қатты сағындым! Ақыры Польшаға да жеттім. Маған мына телефон бойынша 22 494533 бейсенбіде айдың 24-і күні сағат 8-де (сенің уақытың бойынша) телефон соқшы.
Өте-өте-өте жақсы көремін
Сәлима.
Болат Стамбулдағы өзінің қонақ үйіндегі нөмірінен телефон соғуға дайындалды. Салимамен сөйлесу үшін Болат қандай нөмірді теруі керек?
Келесі сұрақтарға жауап бергенде, алдыңғы бетте келтірілген дүкенге жұмысқа қабылданушыға арналған сауалнаманың бланкісін пайдаланыңыздар.
Сұрақ 9: ЖҰМЫСҚА ҚАБЫЛДАУ
Кестеде келтірілген мәліметті пайдаланып, алдыңғы бетте келтірілген сауалнама бланкісіндегі «ұсыныстар мен мүмкіндіктер» бөлімін толтырыңыз.
· Сіз 16:00-ден бастап, 15 сағат жұмыс істегіңіз келеді.
· Сіз сенбі мен жексенбіден басқа кез келген күндері, аптасына 2 күн немесе көбірек жұмыс істегіңіз келеді.
· Сіз дүкенге жақын тоқтайтын автобустың жүру жолы бойында дүкеннен 2 км жерде тұрасыз.
· Жұмыс туралы сіздің досыңыз айтты.
Бланкінің жоғары және төменгі (көлеңкеленген) бөліктерін ТОЛТЫРМАҢЫЗДАР!
Сұрақ 10: ЖҰМЫСҚА ҚАБЫЛДАУ
Сіз дүкеннен қаншалықты алыс тұрасыз? Сіз жұмысқа қандай көлікпен келесіз?
Қалай ойлайсыз, дүкен неге бұл мәліметтерге көңіл қояды?
№5-МӘТІН. БАЛА МЕН СУРЕТТЕ БЕЙНЕЛЕНГЕН АРЫСТАН
Эзоптың мысалы
Дүниеде жасқаншақ бір шал өмір сүріпті, оның жалғыз ұлы болыпты. Әкесі бәрінен де баласының аң аулауға құмарлығы мен оның батылдығынан қорқыпты. Бірде оның түсіне ұлын арыстан өлтіретіні кіріпті. Түсі орындалатынынан қорқып, әкесі ұлына өте үлкен, әсемденген үй салып, баласы әрқашан көз алдында болу үшін оны биік жерге қойыпты. Ұлының көңілін аң аулаудан қалай аудару және оның ынтасын қанағаттандыру үшін әкесінің өтініші бойынша жаңа тұрғызылған үйдің қабырғаларына әр түрлі жануарлардың суреті салыныпты, солардың бірі арыстан болыпты. Жас жігіт бұл суреттерді қанша қараса да, бойын билеген қамығуды жеңе алмапты.
Бір күні жас жігіт қабырғалардың біріне жақындап, ондағы арыстанға ұрысады: «Аһ, сені ме, сайтанның құбыжығы?! Мен сен үшін және әкемнің оғаш түсіне бола осында, мына түрмеге, қамалдым. Сенімен не істесем екен?»
Осыны айтады да, ол арыстанның көзін шығару үшін қабырғаны жұдырығымен ұрады. Сол сәтте оның тырнағының астына тікен тұрып қалады, оны жігіт суырып ала алмайды. Саусағы қатты үлкейіп, ісіп кетеді. Қызу көтеріліп, безгек басталады. Безгектің қатты болғандығы соншалық, жас жігіт одан өліп кетеді.
Арыстан тек суретте бейнеленген болғанымен, шынында, оның әкесіне сәуегейлік етілгендей, жас жігітті өлтіріпті.
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін Эзоптың «Бала мен суретте бейнеленген арыстан» мысалын қараңыздар.
Сұрақ 11: ЗЗОП
Мысалда не туралы жазылған?
Баласы әкесін құрметтеуге лайық.
Әкесі баласының махаббатына ие бола алмады.
Әкесі баласын сақтап қалғысы келді.
Баласы әкесіне бойұсынуға үйренгелі жатыр.
Сұрақ 12: ЗЗОП
Төменде мына мысалды оқыған екі адамның сөйлесуінің бөлігі берілген.
Қалай ойлайсыз, бейнеленген арыстан шалдың ұлын өлтірді ме, жоқ па?
Жауабыңызды мысалдың мағынасын қалай түсінгеніңізді көрсетіп жазыңыз.
Сұрақ 13: БАЛА МЕН СУРЕТТЕ БЕЙНЕЛЕНГЕН АРЫСТАН
Әңгіме екі жарым мың жылдан астам уақыт бұрын жазылған.
Қалай ойлайсыз, әкесінің баласына деген сезімі мен әрекеттері біздің заманға сай ма? Оның баласына қарауын біздің заманымыздағы ата-аналардың балаларына қарауымен салыстырыңыз. Жауабыңызды осы әңгімемен байланыстырыңыз.
№6-МӘТІН. ЖЕЙДЕЛЕР
Өздеріңізге жейдені фирмалық белгі бойынша таңдамаңыздар
Жейдедегі фирмалық белгі және биркада көрсетілген жоғары баға тек бір бұйымның сапасын білдіреді.
Қалай болғанда да, жейде шығаратын фирмалар сіздің дәл осылай пайымдауларыңызды қалайды.
Бірақ әмбебап сауда үйлері мен дүкендерде төмен бағамен, мысалы 900 теңгеге, сатылатын арзан жейделер 5000 теңге немесе одан да қымбат тұратындарынан анағұрлым жақсырақ болып шығуы мүмкін екені белгілі.
Тұтынушылар Қауымдастығы берген мәліметтер бойынша бұл арзан жиделер тек жақсырақ тігілген ғана емес, олардың киілу мерзімі де ұзақрақ және машиналық жуудан кейін түрін жақсырақ сақтайды. Эксперимент үшін ер адамдардың 27 ақ жейдесі таңдалынып алынды, олар матаның, ілгектердіңжәне тігісінің сапасы бойынша салыстырылды.жағалары мен жеңдерінің пішімі дәлдігін бағалау үшін мұқият өлшеулер жүргізілді, сондай-ақ күнде кейгеннен кейін жағасы мен манжеті қалай көрінетінін анықтау үшін эксперимент жүргізілді.
Жейделер 25 рет жуылды, яғни олардың әдетте 6 ай ішінде қанша рет кірін жуса, сонша рет, ал содпн кейін отыруы мен бүлінуі тестіленді.кәдімгі әмбебап дүкендер мен жай дүкендерден сатылып алынған жейделер жақсы сапаға ие екені анықталды. Тұтас алғанда, «Ерлер киімі», «Салтанат», «Дәулет» дүкендерінен сатылып алынған жейделер әйгілі сәнгер Т.Клейн и Валентино Ко фирмалық дүкендерде ұсынатын құны 5000-7000 теңгелік жейделерден жақсырақ болып шықты.
Тұтынушылар қауымдастығының мүшесі Торғын Оңғарова былай деп мәлімдеді: «Тіпті егер бюджетіңіз шамалы болса да, сапалы заттардан бас тартудың қажеті жоқ. Біздің тестілерімізде 25 рет жуылғаннан кейін ең көп балл алған кейбір жейделер фирмалық дүкендерден емес, кәдімгі әмбебап дүкендерден сатылып алынды, олардың бағасы фирмалықтардан төмен болды».
Жүргізідген зерттеулер полимақталық матадан тігілген бұйымдардың ішінде бағасы 1400 теңге тұратын «Дәулет» (Т45 Классикалық), мата мақтадан
тігілгендердің ішінде 4100 теңге тұратын «Салтанат С» жейделері ең жақсы екенін көрсетті.
Құрамында мақта бар жейделердің ішінде 1700 теңге тұратын «Салтанат Д» бұйымы мен қыртысталмайтын ол да 1700 теңге тұратын «Жетісу» жейдесі ең жақсы болып шықты.
Бұл зерттеудің нәтижесі осы жылы фирмалық жейделердің бедел-бейнесіне (имиджіне) екінші соққы берді.
Өткен айда Джеймс Бонд туралы кең көп тараған шиеленіскен сюжетті
«Ертеңгі күн ешқешан өлмейді» атты фильмді жасаушылар экран жұлдызы Пирс Броснанға әдеттегі әмбебап дүкеннен сатып алынған, қымбат емес жейделер кигізгені анықталды, өйткені, олардың пікірі бойынша, бұл жейделер экранда фирмалық дүкендерден алынған жейделерге қарағанда, әлдеқайда жақсырақ көрінеді.
ЖЕЙДЕЛЕР ҚАЛАЙ БАҒАЛАНАДЫ
Алдыңғы беттерде келтірілген газет мақаласына сүйене отырып, сұрақтарға жауап беріңіздер.
Сұрақ 14: ЖЕЙДЕЛЕР
Соңғы абзацтың алдындағы абзацта: «Бұл зерттеулердің нәтижелері осы жылы фирмалық жейделердің бедел-бейнесіне (имиджіне) екінші соққы берді,»
– дейді.
Бірінші соққы қандай болды?
Сұрақ 14: ЖЕЙДЕЛЕР
Соңғы абзацтың алдындағы абзацта: «Бұл зерттеулердің нәтижелері осы жылы фирмалық жейделердің бедел-бейнесіне (имиджіне) екінші соққы берді,»
– дейді.
Бірінші соққы қандай болды?
Сұрақ 15: ЖЕЙДЕЛЕР
Егер біреу қыртысталмайтын жейде сатып алғысы келсе, соңғы өңдеу бұйымның сапасын анықтайды деп санаса, онда қандай жейде ол үшін ең жақсы тағдау болар еді.
Сұрақ 16: ЖЕЙДЕЛЕР
Бұл мақала кімге арналған?
A. Модельерлерге
Өндірушілерге
Тұтынушыларға
Дүкен иелеріне
Сұрақ 17: АУАЛЫ ШАР
Виджайпат Сингания көліктің басқа екі түрімен байланысты техникалық жасалымдарды пайдаланды. Көліктің қандай түрлерімен?
Сұрақ 18: АУАЛЫ ШАР
Мәтінде реактивті лайнер не мақсатпен бейнеленген?
№8-МӘТІН. СІЗДЕР ТІСТЕРІҢІЗДІ ҚАЛАЙ ТАЗАЛАЙСЫЗДАР?
Тістеріңізді ұзағырақ және күш салып тазалағаннан олар тазарақ бола ма?
Британ зерттеушілері олай емес дейді. Іс жүзінде тіс тазалаудың әр түрлі әдістерін байқап көріп, олар ақыр аяғында, ең тиімді нәтиже беретін жолын ойлап тапты. Кәдімгі тіс щеткасымен артық күш салмай екі минуттық тазалау жақсы нәтиже беретінін анықтады. Егер тіс щеткасына қатты күш салсаңыз тісті тамақ қалдықтарынан толық тазарта алмайсыз, керісінше тістің эмалі мен қызыл иегіне зақым келтіресіз.
Тіс тазалау маманы Бенте Хансен: «Қарындашты қалай ұстасаңыздар, тіс щеткасын да солай ұстаған дұрыс», – дейді. Ол: «Бір жақ бұрышынан бастап тістің бүкіл қатарын тіс щеткасымен тазалап шығыңыздар. Тілдеріңізді де тазалауды ұмытпаңыздар! Тілде ауыздан жаман иіс шығаратын көптеген бактериялар болуы мүмкін», – деп кеңес береді.
«Сіздер тістеріңізді қалай тазалайсыздар?» – бұл норвегиялық журналдан алынған мақала.
«Сіздер тістеріңізді қалай тазалайсыздар?» мақаласының мәтінін пайдаланыңыздар.
Сұрақ 19: СІЗДЕР ТІСТЕРІҢІЗДІ ҚАЛАЙ ТАЗАЛАЙСЫЗДАР?
Бенте Хансен кеңес бергендей, неге тілді де тазалау керек
ЖОЛ
ЖОЛДА ТӘУЕКЕЛ ЕТПЕҢДЕР!
БАСЫП ОЗУ – ҚАУІПТІ!
Асығуға сапарларыңды қауіпті ойынға айналдыруға мүмкіндік бермеңдер – басып озуға барған сайын, сендер өмірлеріңді тәуекелге тігесіңдер. Егер жолдағы жағдай қауіпсіз болмаса, басып озбаңдар. Өмір – ойыншық емес; сендердің демалуға сапарларың артық бір сағат алғаны жөн. Сендер сапарға шығуға дайын болғанда – біздің кеңестерімізді қолданыңдар.
Алыс жерге саяхат жасау үшін:
Автомобильдеріңнің негізгі жүйелерін тексеріңдер.
Жылдамдық режимін сақтаңдар.
Алда келе жатқан көліктен қауіпсіз қашықтықта жүріңдер.
Нашар көрінетін жағдайда басып озбаңдар.
Аз ғана шаршағандық белгісі болса да, жолдың шетіне тоқтаңдар.
Жақын жерге саяхат жасау кезінде де, осы кеңестерді қолданыңдар.
Өір – ең тамаша саяхат
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін, жоғарыда келтірілген «Жол» мәтінін пайдаланыңдар.
Бұл мәтін негізінде адамдардың қандай тобына арналған?
ПОШТАМЕН ПОСЫЛКАЛАР
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін, алдыңғы бетте келтірілген «Посылкалар – Поштамен» кітапшасының үзінділерін пайдаланыңдар.
Сұрақ 21: ПОШТАМЕН ПОСЫЛКАЛАР
Кітапшадағы мәліметке сүйеніп, сендер сыйлық ретінде жібере алатын үш зат алыңдар.
Сұрақ 22: ПОШТАМЕН ПОСЫЛКАЛАР
Сендер сыйлық ретінде шағын айна жібергілерің келеді делік.
Конвертті пайдалана аласыңдар ма?
«Иә» немесе «Жоқ» сөздерінің бірін айналдыра сызыңдар және өз жауаптарыңды негіздеу үшін кітапшаны пайдаланыңдар.
Иә Жоқ
Сапрофиттер
Сапрофиттер дегеніміз не?
Сұрақ23:Сапрофиттер
Егер мәтінге сенетін болсақ, кілемнің бір шаршы метрінде қанша сапрофиттер мекендеуі мүмкін?
Сұрақ24:Сапрофиттер
Адам бұл мәтінді оқып, былай деді: «Сапрофиттер халықтың денсаулығы үшін үлкен қауіп-қатер болып табылады».
Сендер келісесіңдер ме?
«Иә» немесе «жоқ» сөздерін айналдыра сызыңдар. Өз жауаптарыңызды негіздеу үшін мәтінді қолданыңдар.
Иә жоқ
№9-МӘТІН. ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
ДЕБОРА ХАССЕЛЬМАН
«Тамаша. Әр жұмысшы оқуы тиіс кітап»
Кітаби шолу
СӨЗ
Алдыңғы бетте «Жұмыста қалай аман алуға болады» кітабының мұқабасы келтірілген.
Келесі сұрақтарға жауап беру үшін «Жұмыста қалай аман қалуға болады?» кітабының мұқабасындағы мәліметтерді пайдаланыңыздар.
Сұрақ 25: ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
«Жұмыста қалай аман қалуға болады?» кітабын кім жазды?
Сұрақ 26: ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
«Сөз» дегеніміз не?
Сұрақ 27: ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
Сіздің пікіріңіз бойынша, «Жұмыста қалай аман қалуға болады?» кітабы қандай бір тарауды өзіне қосуы мүмкін?
Сұрақ 28: ЖҰМЫСТА ҚАЛАЙ АМАН ҚАЛУҒА БОЛАДЫ?
«Тамаша. Әр жұмысшы оқуы тиіс кітап». Неге бұл пікір кітаптың мұқабасына шығарылған?
№10-МӘТІН. ЖҮГІРУШІЛЕР
КӨҢІЛ КҮЙЛЕРІҢІЗ ЖАҚСЫ БОЛСЫН, ЖҮГІРУШІЛЕР!
Лиондағы (Франция) спорттық медициналық орталық 14 жыл бойы жас спортшылардың жарақаттанушылық мәселелерiн зерттейдi. Зерттеудің нәтижесінде, жарақатты болдырмаудың ең тиімді тәсілі, ол – оларды алдын алу және жақсы деп анықталған.
Соққылар, құлау, тозу және үзiлулер...
8 бен 12 жас аралығындағы спортшылардың он сегіз пайызы табанына жарақат алған. Футболшылардың сирақ шеміршектері қатты соққыларды сезбейді, және кәсіпқойлардың 25%, шындығымен айтқанда, бұл олардың кемшілігі екенін біледі. Сонымен қатар, нәзік тізе буын шеміршегі қатты жарақат алған болуы мүмкін, ал егер жастайынан (10-12 жасында) ешқандай шаралар қолға алынбаса, мезгiлсiз остеоартриттiң себебі болуы мүмкін. Бөксе де қатты зақымдалады, әсіресе ойыншы шаршаса, құлап қалудың нәтижесінде сындырып алуы мүмкін.
Осы зерттеудің нәтиже-сінде,
10 жылдан астам футбол ойыншыларының буындары мен табанда-рында сүйек өсімдері пайда болады. Осы сүйектегі өзгерістер “футболист аяғы” деген атқа ие болды, яғни спорттық аяқ киімнің
әсерінен табан және сирақта пайда болатын деформация.
Қорғау, қолдау, орнақы- лық және амортизация
Егер спорт аяқ киімі өте қатты болатын болса, ол сiздiң қозғалысыңызға жиi шек қояды. Ал егер тым жылжымалы болса, онда жарақаттар мен буындардың созылуына тәуекелділігін үлкейтеді. Жақсы спорт аяқ киімі төрт белгілерге сәйкес келу керек:
біріншіден, ол сырттай қорғанысқа мүмкіндік туғызу керек: доптың не басқа ойыншылардың соққыларынан, спорт алаңының тегіс еместігін сездірмеу және жаңбыр не аязда аяқты құрғақ етіп ұстау.
Ол тізені зақымдайтын созылулар, ісік және басқа жарақаттарды болдырмау үшін табан, әсіресе тобық буындарын ұстап тұру керек.
Сонымен бірге, ол ойыншыға орнықты- лық сезімін беруі тиіс. Ол аяқ киімде ойыншы ылғал алаң-да құламауы және құрғақ жерде кенет-тен құламауы керек.
Бір сөзбен, ол баскет- бол және волейбол ойыншыларымен
болатын соққыларды амортизациялауы
керек.
Құрғақ аяқтар
Қолдырау, жарылу және аяқтың таз ау-руы (саңырауқұлақ
аурулары) сияқты ауыртпалы сырқатта- нуды болдырмау үшін, аяқ киім тер-леуге, сонымен қатар, аяқ киімнің ішіне ылғалдың кіруіне бөгет жасауы керек.
Жауыннан қорғап қалатын мұндай аяқ киімге тамаша мате- риал - суға төзімді тері
болып табылады.
Сұрақ 29: ЖҮГІРУШІЛЕР
Бұл мақалада автор не айтқысы келді?
Көптеген аяқ киімдердің сапасы әлдеқайда жақсарды.
Егер жасыңыз 12-ден кем болса, футбол ойнамау керек.
Жастар көбінесе өздерінің физикалық күйлеріне байланысты әр түрлі жарақаттардын азаптанады.
Жас спортшыларға жақсы спорт аяқ киімін кию өте маңызды.
Сұрақ 30: ЖҮГІРУШІЛЕР
Мақалада: «Жақсы спорт аяқ киімі төрт белгілерге сәйкес келу керек» делінген. Қандай төрт белгілер жайлы сөз қозғалды?
