Аспазшы нан пісіру үшін қамыр даярлағанда оған ұн, су, тұз және ашытқыны араластырады. Одан кейін қамырды бір ыдысқа салып бірнеше сағатқа ашытуға қояды. Ашу барысында қамырда химиялық процесстер жүреді: ашытқы (дара жасушалы саңырауқұлақ) ұнның құрамындағы крахмал мен қантты көмірқышқыл газ бен спиртке айналдырады.

Сұрақ : НАНҒА АРНАЛҒАН ҚАМЫР Ашыту нәтижесінде қамыр көтеріледі. Қамыр неліктен көтеріледі?

Ашытқан қамырды пешке салғанда, газ және бу көпіршіктері қамырда ұлғая бастайды. Неліктен жылытқанда газ бен бу ұлғаяды?

Темекіні сигара және трубка арқылы шегуге болады. Зерттеулердің қорытындыларына сүйенсек жылына әлемде 13500 адам темекі шеккеннен пайда болатын аурулардан өледі. Болжамдар бойынша 2020 жылы әлемдегі адам өлімінің 12% шылым шегуден болған аурулардан болады. Темекі түтінде никотин, смола, улы газ сияқты зиянды заттар бар.

Сұрақ: ТЕМЕКІ ШЕГУ Темекі түтіні өкпеге тыныс алу арқылы сіңірледі. Түтін смоласы өкпеге жиналып оның дұрыс жұмыс жасауына кері әсер етеді. Төменде берілгеннің қайсысы өкпенің қызметі болып табылады?

ВАКЦИНАЦИЯ ТАРИХЫ

Мэри Монтегю өте сұлу әйел болған. 1715 жылы ол шешек ауруынан тірі қалды, бірақ оның денесі тыртықтарға толы болды. 1717 жылы Мэри Түркияда тұрды, ол ондағы әдетте қолданатын егу (прививка) әдісін бақылады. Бұл жас адамдардың денесіне жарақаттап оған шешек ауруының жеңіл түрінің вирусын енгізу болатын. Кейін бұл адамдар шешек ауруымен ауырды, бірақ ауру жеңіл түрде өткен. Мэри Монтегю егудің қауіпсіздігіне толық сенімді болып, өзінің ұлы мен қызына егу жасатқызады. В 1796 году Эдвард Дженнер егуді сиырдың шешек аурумен ұқсас ауруларға пайдаланып, шешекке қарсы антидене жасауға қолданды. Шешек егуімен салыстырғанда бұл егудің кері әсері азырақ болды және егуден кейін ауру бір-біріне жұқпады. Бұл әдіс вакцинация деп аталады.

Сұрақ: МЭРИ МОНТЕГЮ Адамдарға вакцинацияны қандай ауру түрлеріне қарсы жасауға болады?

Егер, адамдар немесе жануарлар бактериялар арқылы берілетін жұқпалы аурулармен ауырған болса, әдетте жазылғаннан кейін ауруды туғызған бактериялар бұл аурудың ағзада қайта жүруін болдырмайды. Бұл құбылыстың себебі неде?

Суды тазалау бірнеше кезеңнен және түрлі әдістермен жүреді. Суретте көрсетілген тазарту процесі 4 кезеңнен (1-4 дейін нөмірленген) тұрады. Екінші кезеңде су тұндырғыда жиналады. Бұл кезеңде суды тазалау қалай жүргізіледі?

Шолпан жұлдыздарға қарағанды ұнатады. Бірақ қалада тұрғандықтан, ол түнде көп жұлдыздарды көре алмайды. Алдыңғы жылы Шолпан ауылға барғанда, қалада көрінбеген көптеген жұлдыздарды көрді.

Сұрақ: ЖҰЛДЫЗДАР ЖАРЫҒЫ Неліктен ауылды жерде қалаға қарағанда көбірек жұлдыздарды көруге болады?

Шолпан жарық емес жұлдыздарды бақылау үшін линзасы бар телескопты қолданады. Неліктен линзасы бар телескоптар жарық емес жұлдыздарды бақылауға мүмкіндік береді?

2,6 км және 2,8 км белгілері қойылған тас жолдағы машинаның жылдамдығы туралы не айтуға болады?

Қандай сан $$\frac{3}{5}$$   -ке тең?

Құстар, жарқанаттар және көбелектердің несі ортақ?

Егер 3, 6, 9, 12 сандарының реттілігін жалғастырса, онда келесі сандардың қайсысы осы реттілікке жатады?

Мектептің ойын алаңы шаршы пішінді. Алаңның бір жағының ұзындығы 100 метрге тең. Раушан алаңның барлық шетін айнала жүрді. Ол қанша қашықтық жүрді?

Төмендегі есептеудің қайсысы $$\frac{7,21\cdot3,86}{10,09}$$   ЕҢ ЖАҚЫН мөлшерлеу болып табылады?

Келесі сандар тізімінің біреуінің шегі ең кіші ЖӘНЕ орташа мәні ең үлкен. Қайсысының?

$$\frac{2}{3}$$  х + 1- натурал сан x-ке қатысты пайымдаулардың қайсысы дұрыс?

Тіктөртбұрыштың ауданы 144 $$см^2$$   . Берілген тіктөртбұрыштың периметрі қандай?

(0,-1), (1,3)

Мына ЕКІ сандар жұбына (х, у) қай теңдік сәйкес келеді?

Келесі қалдықтар қоқыс тастайтын жерде көмілген. Қандай қалдық тезірек ыдырайды?

Төменде көрсетілгендердің қайсысы адам ағзасының кейбір ауруларға қарсы ұзақ мерзімге иммунитетпен қамтамасыз етеді?

Жер бетінде алғаш пайда болғанда ағзалар қайда өмір сүрді?