Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Firmanın İqtisadiyyatı

Total questions: 120

Worksheet time: 3600secs

Name
Class
Date
1.

Aşağıdakılardan hansı firmanın fəaliyyətinin makromühit elementi deyil?

a)

siyasi amilər

b)

ümumi iqtisadi vəziyyət

c)

rəqabət amilləri

d)

sosial-mədəni amillər

e)

hüquqi mühit

2.

PESTEL təhlil alətindən nə üçün istifadə olunur?

a)

bazar (marketinq) tədqiqatları üçün

b)

firmanın fəaliyyətinin bazar mühitini tədqiq etmək və qiymətləndirmək üçün

c)

firmanın fəaliyyətinin mikromühitini tədqiq etmək və qiymətləndirmək üçün

d)

ETTKİ (yeniliklərin yaradılması və tətbiqi) üçün

e)

firmanın fəaliyyətinin makromühitini tədqiq etmək və qiymətləndirmək üçün

3.

“Firmanın məqsədi elə onun sahibkarının (mülkiyyətçisinin) məqsədi ilə eynidir” – bu fikir firmanın hansı konsepsiyasına xasdır?

a)

firmanın neoklassik yanaşmasına

b)

firmanın şəbəkə konsepsiyasına

c)

firmanın idarəçilik nəzəriyyəsinə

d)

firmanın təkamül konsepsiyasına

e)

firmanın sahibkarlıq konsepsiyasına

4.

Firmanın menecerial (idarəçilik) nəzəriyyəsində firmanın davranışları:

a)

mülkiyyətçilərin motivasiyası nöqteyi-nəzərindən izah olunur

b)

işçilərin motivasiyası nöqteyi-nəzərindən izah olunur

c)

menecerlərin ierarxiyası nöqteyi-nəzərindən izah olunur

d)

müxtəlif maraq qruplarının motivasiyası nöqteyi-nəzərindən izah olunur

e)

menecerlərin motivasiyası nöqteyi-nəzərindən izah olunur

5.

“Firma – kollektiv cəhdləri planlaşdıran sistemdir və burada ümumi məqsədə nail olmaqla bağlı hər bir iştirakçı dəqiq təyin olunmuş rola, vəzifələrə və öhdəliklərə malikdir” – bu müəyyənlik firma nəzəriyyələrinin hansına aiddir?

a)

firmanın neoklassik yanaşmasına

b)

firmanın təkamül nəzəriyyəsinə

c)

firmanın institutsional nəzəriyyəsinə

d)

firmanın menecerial (idarəçilik) nəzəriyyəsinə

e)

firmanın davranış (bixeviorist) nəzəriyyəsinə

6.

Firmanın davranış (bixeviorist) nəzəriyyəsinə əsasən firma:

a)

müxtəlif səviyyələrdə baş verən idarəetmə funksiyalarının vahid sistemidir

b)

ilkin resursların hazır məhsula çevrilməsini təmin edən sistemdir

c)

dəyər yaradılması prosesinin iştirakçılaır arasındakı müqavilələr toplusudur

d)

təkamül edən təşkilatdır

e)

müxtəlif maraq qruplarının maraqlarını və cəhdlərini əlaqələndirən (planlaşdıran) sistemdir

7.

C.Gelbreyrin korporasiya modelində iqtisadiyyatın 2 hissəsi fərqləndirilir:

a)

bazar iqtisadiyyatı – biznes sektoru; və planlaşdırılan iqtisadiyyat – dövlət sektoru

b)

bazar iqtisadiyyatı – iri korporasiyalar; və planlaşdırılan iqtisadiyyat – kiçik biznes

c)

bazar iqtisadiyyatı – kiçik biznes; və planlaşdırılan iqtisadiyyat – iri korporasiyalar

d)

bazar iqtisadiyyatı – rəqabətli sahələr; və planlaşdırılan iqtisadiyyat – inhisarçı firmalar

e)

bazar iqtisadi sistemi və mərkəzləşdirilmiş planlaşdırmaya əsaslanan iqtisadi sistem

8.

G.Gelbreytin korporasiya nəzəriyyəsinin metodoloji bazası nəyə əsaslanır?

a)

bixeviorizm (davranış) nəzəriyyəsinə

b)

marjinalizmə (neoklassik nəzəriyyəyə)

c)

institutsionalizmə

d)

idarəçilik nəzəriyyələrinə

e)

bioloji təkamül nəzəriyyəsinə

9.

Firmanın prinsipal-agent modelinə əsasən agentin opportunist davranışları nədən meydana çıxır?

a)

prinsipal agentin fəaliyyətini tam təşkil etmək qabiliyyətinə malik olmamasından

b)

prinsipalla agent arasında meydana çıxan maraqlar konfliktindən və agentin məsuliyyətsiz davranışlarından

c)

prinsipal agentin bütün hərəkətlərinə nəzarət etmək qabiliyyətinə və tam informasiyaya malik olmamasından

d)

prinsipal agentin bütün hərəkətlərinə nəzarət etmək qabiliyyətinə və tam informasiyaya malik olmasından

e)

prinsipal agentdən yuxarı səviyyədə olduğundan onun maraqlarının agentin maraqlarından daha geniş olması ilə əlaqədar

10.

Firmanın prinsipal-agent modelində:

a)

agent - tapşırıq verən şəxs, prinsipal isə tapşırığı yerinə yetirən şəxsdir

b)

prinsipal – iqtisadi münasibətlərdə iştirak edən, agent isə həmin fəaliyyəti qiymətləndirən şəxsdir

c)

prinsipal – iqtisadi fəaliyyəti təşkil edən, agent isə həmin fəaliyyətə nəzarət edən şəxsdir

d)

prinsipal – iqtisadi fəaliyyəti təşkil edən şəxs, agent isə bazar araşdırmaları aparan şəxsdir

e)

prinsipal - tapşırıq verən şəxs, agent isə tapşırığı yerinə yetirən şəxsdir

11.

O.Vilyamsonun firma nəzəriyyəsində “qara qutu” rolunda qalan nədir?

a)

dövlət

b)

istehlakçı

c)

bazar

d)

firma

e)

qiymət

12.

Aşağıdakı əlamətlərdən hansı firmanın kontrakt modelinə uyğun deyil?

a)

firmanın təşkilati formasının seçilməsi transaksiya xərclərinə qənaət cəhdləri ilə bağlıdır

b)

firma çətin əldə olunan və natamam informasiya mühitində fəaliyyət göstərir

c)

firma natamam müqavilələr toplusudur

d)

firmanın böyüməsi (ölçüləri) transaksiya xərclərinə qənaət cəhdləri ilə bağlıdır

e)

firmanın böyüməsi (ölçüləri) istehsal texnologiyası ilə bağlıdır

13.

Bu modeldə firma formal institut (təşkilat) kimi, bazar isə qeyri-formal institut kimi qəbul olunur.

a)

C.Gelbreytin korporasiya konsepsiyası

b)

firmanın şəbəkə modeli

c)

firmanın təkamül nəzəriyyəsi

d)

firmanın “qara qutu” modeli

e)

firmanın kontrakt modeli

14.

Firmaya neoklassik yanaşmanı niyə “qara qutu” modeli adlandırırlar?

a)

burada firmanın daxilində baş verənlər ümumiyyətlə nəzərə alınmır, firma yalnız onun sahibi ilə eyniləşdirilir, digər maraq qruplarından təcrid olunur

b)

burada firmanın yalnız bir məqsədinin olması əsas götürülür

c)

burada firma rasional davranan və bazar haqqında informasiyaya tam sahib olan müxtəlif maraq qruplarının birgə fəaliyyət sahəsi kimi götürülür

d)

burada firma maraqlar məcmusu kimi götürülür, lakin bütün proseslər məhdud ərazidə baş verir

e)

burada firmaya müqavilələrin məcmusu kimi yanaşılır, lakin firmanın rolu məhdud resursları faydalı məhsullara çevirmək kimi sırf texniki vəzifənin yerinə yetirilməsinə müncər olunur

15.

“Firmanın ölçüləri yalnız istehsal texnologiyası ilə müəyyən olunur” – bu fikir firmanın hansı nəzəriyyəsinə aiddir?

a)

firmanın sahibkarlıq konsepsiyasına

b)

firmanın davranış (bixeviorist) nəzəriyyəsinə

c)

firmanın şəbəkə konsepsiyasına

d)

institutsionalizm nəzəriyyəsinə

e)

neoklassik iqtisadi nəzəriyyəyə

16.

“Firmanın yaranması transaksiya xərclərinə qənaət etmək məqsədi güdür” – Bu fikir hansı nəzəriyyəyə yaxud yanaşmaya aiddir?

a)

firmanın təkamül konsepsiyasına

b)

neoklassik iqtisadi nəzəriyyəyə

c)

institutsionalizm nəzəriyyəsinə

d)

firmanın davranış (bixeviorist) nəzəriyyəsinə

e)

firmanın menecerial (idarəçilik) nəzəriyyəsinə

17.

Aşağıdakılardan hansı neoklassik nəzəriyyəyə əsasən firmanın əlaməti deyil?

a)

sövdələşmələrin baş tutması və müqavilələrə əməl edilməsi ilə bağlı xərclərə maikdir

b)

firmanın davranışı rasionaldır (yəni məqsədi – mənfəətini maksimumlaşdırmaqdır)

c)

firma istehsal funksiyasını həyata keçirir

d)

bazar haqqında tam informasiyaya malikdir

e)

transaksiya xərcləri 0-a bərabərdir

18.

“Firmanın təbiəti” əsərində R. Kouz aşağıdakı 2 mühüm suala cavab axtarırdı:

a)

Firmalar nə üçün rəqabət aparırlar? Niyə bütün istehsal bir böyük firmada həyata keçirilmir?

b)

Firmalar nə ilə məşğul olmalıdır? Firmaların ölçüləri necə olmalıdır?

c)

Firmalar nə üçün istehsal edirlər? Niyə bütün istehsal bazarda həyata keçirilmir?

d)

Firmalar nə üçün mövcuddur? Niyə bütün istehsal bir böyük firmada həyata keçirilmir?

e)

Firmalar nə üçün mövcuddur? Dövlət iqtisadiyyata müdaxilə etməlidirmi?

19.

Neoklassik yanaşmadan fərqli olaraq firmanın institutsional nəzəriyyəsi əsas diqqəti buna yönəltdi:

a)

firmalararası münasibətlərə

b)

firmanın daxilində baş verən proseslərə (müqavilə münasibətlərinə)

c)

firmanın bazardakı davranışlarına

d)

firmanın rəqiblərinin öyrənilməsinə

e)

transformasiya proseslərinə

20.

Firmanın “qara qutu” modeli hansı nəzəriyyənin yanaşmasını əks etdirir?

a)

davranış (bixeviorist) nəzəriyyəsinin

b)

neoinstitutsional iqtisadi nəzəriyyənin

c)

neoklassik iqtisadi nəzəriyyənin

d)

makroiqtisadi nəzəriyyənin

e)

firmanın menecerial (idarəçilik) nəzəriyyəsinin

21.

Firmanın institutsional nəzəriyyəsinə əsasən firmanın məqsədi:

a)

qaneedici mənfəət əldə etməkdir

b)

dayanıqlı inkişafı təmin etməkdir

c)

bazar gücünü (hakimiyyətini) artırmaqdır

d)

mənfəəti maksimumlaşdırmaqdır

e)

transaksiya xərclərinə qənaət etməkdir (minimumlaşdırmaqdır)

22.

Neoklassik yanaşmaya əsasən firmanın məqsədi:

a)

firmada olan bütün qrupların maraqlarını əlaqələndirməkdir

b)

mənfəətini maksimumlaşdırmaqdır

c)

bazar payını genişləndirməkdir

d)

transaksiya xərclərini minimuma endirməkdir

e)

bazara yeni məhsullar çıxarmaqdır

23.

Transaksiya xərcləri dedikdə nə başa düşülür?

a)

firmanın yaradılması və məhsul istehsalı ilə bağlı yaranan xərclər

b)

satınalma, istehsal və satış xərclərinin məcmusu

c)

sövdələşmələr (sazişlərlər) vasitəsiylə hüquqların ötürülməsi və qorunması ilə bağlı yaranan xərclər

d)

məhsulun istehsal və satışı ilə əlaqədar yaranan xərclər

e)

firmanın bütün növ xərcləri

24.

Firmanın təbiəti, yaranması və inkişafı məsələlərinin izahında hazırda iqtisad elmində hansı yanaşma daha üstün mövqeyə malikdir?

a)

neoklassik yanaşma

b)

təkamül yanaşması

c)

menecerila (idarəçilik) yanaşması

d)

davranış (bixeviorist) yanaşması

e)

institutsional yanaşma

25.

Aşağıdakılardan hansını firmanın təbiətinin izahı ilə bağlı model hesab etmək olmaz?

a)

iqtisadi resurslaırn dövriyyəsi modeli

b)

firmanın konrtakt modeli

c)

firmanın “qara qutu” modeli

d)

PESTEL analiz modeli

e)

firmanın “prinsipal-agent” modeli

26.

Neoklassik iqtisadi nəzəriyyədə firmanın mahiyyəti hansı konsepsiya və ya model əsasında izah olunur?

a)

firmanın “qara qutu” modeli

b)

firmanın sahibkarlıq konsepsiyası

c)

firmanın davranış (bixeviorist) konsepsiyası

d)

iqtisadi resurslaırn dövriyyəsi modeli

e)

transaksiya xərcləri konsepsiyası

27.

Firma nəzəriyyəsini iqtisad elminə kim daxil edib

a)

Adam Smit

b)

Joan Robinson

c)

Edvard Çemberlin

d)

David Rikardo

e)

Ronald Kouz

28.

Aşağıdakılardan hansı iqtisadi resursların dövriyyəsi modelinə uyğun gəlmir?

a)

dövlət “oyun qaydaları”nı qurur və onlara əməl edilməsini təmin edir

b)

firmalar istehsal funksiyasını həyata keçirirlər

c)

bazarlar mübadiləni təmin edir

d)

ev təsərrüfatları istehlak edirlər

e)

firmalar mübadiləni həyata keçirirlər

29.

Aşağıdakılardan hansı iqtisadi resursların bazar dövriyyəsi modelinin elementi hesab olunmur?

a)

istehsal amilləri bazarları

b)

istehlak bazarları

c)

informasiya

d)

ev təsərrüfatları

e)

firmalar

30.

Bu əlamətlərdən hansı ev təsərrüfatına şamil olunmur?

a)

resurslar məhdud, tələbatlar isə çox olduğundan hər zaman seçimlə qarşılaşır

b)

malik olduğu resursları davamlı olaraq artırmağa çalışır

c)

istehsal funksiyasını həyata keçirir

d)

davamlı olaraq artan tələbatları var və bu tələbatları malik olduğu resurslar hesabına qarşılayır

e)

müəyyən iqtisadi resurslara malikdir və onlardan öz istəyinə uyğun sərbəst istifadə edir

31.

Rasional davranış hipotezinə əsasən:

a)

hər kəs xərclərini minimumlaşdırmağa çalışır (ən az xərclə uyğun mənfəət götürməyə çalışır)

b)

hər kəs faydasını maksimumlaşdırmağa çalışır (az xərclə daha çox fayda göyürməyə çalışır)

c)

hər kəs mübadilənin daha ədalətli aparılmasına çalışır

d)

hər kəs xərc çəkmədən fayda götürməyə çalışır

e)

cəmiyyətdə qarşılıqlı faydalı mübadilə olmalıdır

32.

Aşağıda verilən “resurs – onun qiyməti” uyğunluqlarından hansı doğru deyil?

a)

Torpaq (təbii ehtiyatlar) - renta

b)

sahibkarlıq qabiliyyəti – mənfəət

c)

kapital – faiz

d)

Firma – gəlir

e)

İş qüvvəsi – əmək haqqı

33.

Aşağıdakılardan hansı iqtisadi resurslara aid edilmir?

a)

İş qüvvəsi

b)

Torpaq və təbii ehtiyatlar

c)

Kapital

d)

İnsanın sahibkarlıq qabiliyyəti

e)

Firma

34.

Sahibkarın məhddud əmlak məsuliyyəti daşıması nə deməkdir?

a)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə yalnız firmanın əmlakı ilə (firmada ona məxsus payla) cavabdehlik daşıyır, məsuliyyət sahibkarın digər əmlakına şamil olunmur

b)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə həm sahibi olduğu firmanın əmlakı, həm də özünün bütün digər əmlakı ilə məsuliyyət daşıyır

c)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə firmadakı payı ilə yox, onun firmadan kənarda malik olduğu əmlakı ilə məsuliyyət daşıyır

d)

bu halda firmanı birgə quran iştirakçılardan hər hansı biri öz öhdəliyini yerinə yetirə bilmədikdə həmin məsuliyyət digər iştirakçıların üzərinə keçir

e)

bu halda sahibkar firmanın bütün əmlakını satıb öhdəliklərini yerinə yetirməlidir (ödəməlidir)

35.

Sahibkarın tam əmlak məsuliyyəti daşıması nə deməkdir?

a)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə firmadakı payı ilə yox, onun firmadan kənarda malik olduğu əmlakı ilə məsuliyyət daşıyır

b)

bu halda firmanı birgə quran iştirakçılardan hər hansı biri öz öhdəliyini yerinə yetirə bilmədikdə həmin məsuliyyət digər iştirakçıların üzərinə keçir

c)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə həm sahibi olduğu firmanın əmlakı (firmadakı payı), həm də özünün malik olduğu bütün digər əmlakı ilə məsuliyyət daşıyır

d)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə yalnız firmanın əmlakı ilə (firmada ona məxsus payla) cavabdehlik daşıyır

e)

bu halda sahibkar özünün bütün əmlakını satıb firmanın öhdəliklərini yerinə yetirməlidir

36.

Tam ortaqlığın mənfəəti və zərəri onun iştirakçıları arasında necə bölünür?

a)

onların şərikli kapitaldakı paylarına mütənasib surətdə

b)

onların şərikli kapitaldakı paylarından asılı olmayaraq bərabər

c)

püşkatma qaydasında

d)

malik olduqların səhmlərin sayına və dəyərinə uyğun olaraq

e)

mənfəət və zərər bölüşdürülmür

37.

Təsərrüfat ortaqlıqlarının növləri hansılardır?

a)

tam ortaqlıq və natamam ortaqlıq

b)

təsərrüfat ortaqlığı və kommandit ortaqlıq

c)

qapalı tipli ortaqlıq və açıq tipli ortaqlıq

d)

tam ortaqlıq və kommandit ortaqlıq

e)

təsərrüfat ortaqlığı və təsərrüfat cəmiyyəti

38.

Kommersiya hüquqi şəxslərinin növləri hansılardır?

a)

tam ortaqlıq və kommandit ortaqlıq

b)

məhdud məsuliyyətli cəmiyyət və əlavə məsuliyyətli cəmiyyət

c)

təsərrüfat ortaqlıqları və təsərrüfat cəmiyyətləri

d)

açıq tipli səhmdar cəmiyyəti və qapalı tipli səhmdar cəmiyyəti

e)

təsərrüfat ortaqlıqları və kommandit ortaqlıqlar

39.

Fəaliyyətinin əsas məqsədi mənfəət götürməkdən ibarət olan qurumlar:

a)

fiziki şəxs-sahibkardır

b)

dövlət idarəetmə qurumudur

c)

publik hüquqi şəxslərdir

d)

qeyri-kommersiya hüquqi şəxsləridir

e)

kommersiya hüquqi şəxsləridir

40.

Hüquqi şəxsin növləri hansılardır?

a)

kommersiya hüquqi şəxsləri; publik hüquqi şəxslər; qeyri-publik hüquqi şəxslər

b)

təsərrüfat cəmiyyətləri və təsəüürfat ortaqlıqları

c)

fərdi firmalar, ortaqlıqlar və cəmiyyətlər

d)

kommersiya hüquqi şəxsləri; qeyri-kommersiya hüquqi şəxsləri; publik hüquqi şəxslər

e)

tam ortaqlıqlar, kommandit ortaqlıqlar, məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlər və səhmdar cəmiyyətləri

41.

Aşağıdakı əlamətlərdən hansı fiziki şəxs-sahibkara aid deyil?

a)

sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyini bəyan edərək müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatından keçir

b)

sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar bütün hüquqi münasibətlərdə firma adından çıxış edir

c)

vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə (identifikasiya) nömrəsini alır

d)

ölkə qanunvericiliyi ilə belə sahibkarlar üçün müəyyən edilmiş müvafiq vergi və ödənişləri vaxtlı-vaxtında həyata keçirir

e)

qanunla qadağan olunmayan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun məşğul olur

42.

Aşağıdakılardan hansı ölkənin hüquq sistemi vasitəsilə tənzimlənmir?

a)

iqtisadi qanunauyğunluqların reallaşması

b)

biznesə güzəştlərin və preferensiyaların təqdim olunması

c)

mülkiyyət hüquqlarının təyin edilməsi və qorunması

d)

müqavilə münasibətlərinin yaranması və qorunması qaydaları

e)

inhisar fəaliyyətinin qarşısının alınması

43.

Firmanın yaradılmasında tam məsuliyyətlə iştirak edən iştirakçı necə adlanır?

a)

agent

b)

ortaq (şərik)

c)

kommandit

d)

mayaqoyan (payçı)

e)

səhmdar

44.

Sahibkarlıq fəaliyyətinin təşkili formaları hansılardır?

a)

istehsal sahibkarlığı; kommersiya sahibkarlığı; innovasiya sahibkarlığı; maliyyə sahibkarlığı və fermer təsərrüfatı

b)

fərdi firmalar; ortaqlıqlar və cəmiyyətlər

c)

fiziki şəxs – sahibkar və hüquqi şəxs

d)

biznes sahibkarlığı; kommersiya sahibkarlığı; sosial sahibkarlıq və dövlət sahibkarlığı

e)

dövlət müəssisəsi, ailə firması; təsərrüfat ortaqlıqları və təsərrüfat cəmiyyətləri

45.

Firmalaırn (müəssisələrin) təşkili formaları hansılardır?

a)

fiziki şəxs – sahibkar və hüquqi şəxs

b)

fərdi firmalar; ortaqlıqlar və cəmiyyətlər

c)

fərdi firmalar; məhdud məsuliyyətli müəssisələr və səhmdar cəmiyyətləri

d)

dövlət müəssisəsi, ailə firması; təsərrüfat ortaqlıqları və təsərrüfat cəmiyyətləri

e)

məhdud məsuliyyətli müəssisə, tam ortaqlıq, kommandit ortaqlıq və cəmiyyət

46.

Sahibkarın əmlak məsuliyyətinin növləri hansılardır?

a)

bütöv məsuliyyət, fərdi məsuliyyət və qismən məsuliyyət

b)

tam məsuliyyət, məhdud məsuliyyət və subsidiar məsuliyyət

c)

tam məsuliyyət, fərdi məsuliyyət və birgə məsuliyyət

d)

ümumi məsuliyyət, fərdi məsuliyyət və birgə məsuliyyət

e)

xüsusi məsuliyyət, ümumi məsuliyyət və qismən məsuliyyət

47.

Sahibkarın əmlak məsuliyyəti nədən yaranır?

a)

sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı sahibkarın sazişlər (müqavilələr) üzrə öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl edə bilməməsindən

b)

ölkədə sahibkarlıq (biznes) və investisiya mühitində olan problemlərdən

c)

öz ehtiyacları üçün mal və xidmətlərin istehsalının və istehlakının həyata keçirilməsi ilə bağlı fəaliyyətən

d)

cəmiyyətin ehtiyac duyduğu mal və xidmətləri istehsal edib təqdim etməklə bağlı fəaliyyətin təşkilindən

e)

sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı sahibkarın sazişlər (müqavilələr) üzrə öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etməsindən

48.

Biznes riski nədir?

a)

işə cəlb edilən resursların (mayanın) batması və zərərə düşmək ehtimalıdır

b)

hər-hansı bir ideyanın reallaışdırılmasına cəhd etmək, bu istiqamətdə real addımlar atmaqdır

c)

cəmiyyətin ehtiyac duyduğu mal və xidmətləri istehsal edib təqdim etməkdir

d)

sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı ortaya çıxan hesabatdır

e)

məqsədi cəmiyyətin ehtiyac duyduğu mal və xidmətləri istehsal edib təqdim etmək (satmaq) olan iqtisadi fəaliyyətdir

49.

Firmaların təşkilati strukturlarının belə bir quruluşu yoxdur?

a)

U-forma (unitar)

b)

M-forma (multidivizional)

c)

K-forma (konsorsium)

d)

H-forma (holding)

50.

Firmanın təşkilat strukturunun multidivizional quruluşuna (M-forma) aid olmayan əlamət hansıdır?

a)

burada baş şirkətin tərkibində çox sayda mənfəət mərkəzləri olur və bunların hər birinin fəaliyyətinin nəticələri ayrıayrılıqda qiymətləndirilir

b)

bulə struktur məhsulun tipi yaxud coğrafi əlamətlər üzrə formalaşdırılan və özünümaliyyələşdirmə prinsipi əsasında fəaliyyət göstərən qismən müstəqil istehsal bölmələrinin yaradılmasını nəzərdə tutur

c)

hər bir bölməyə özünün strateji inkişafını planlamaq müstəqilliyi verilir

d)

belə strukturda strateji qərarların qəbulunda mərkəzləşdirmə prinsipi saxlanılıb, amma eyni zamanda operativ nəzarət və idarəetmə əksmərkəzləşdirilib

e)

struktura daxil olan agentlər, mənfəətin bölünməsi istisna olmaqla, demək olar bütün qərarların qəbulunda sərbəstdirlər

51.

Firmanın təşkilat strukturunun holding quruluşuna (H-forma) aid olmayan əlamət hansıdır?

a)

holdinqə daxil olan bütün firmalar üzrə konsolidasiya edilmiş maliyyə hesabatı hazırlanır

b)

əlində olan nəzarət-səhm zərfi holdinq şirkətinə həlledici səs hüququ verir ki, bu da ona agent firmalar üzrə vahid siyasət yürütməyə imkan verir

c)

agentlər, mənfəətin bölünməsi istisna olmaqla, demək olar bütün qərarların qəbulunda sərbəstdirlər

d)

burada baş şirkətin tərkibində çox sayda mənfəət mərkəzləri olur və bunların hər birinin fəaliyyətinin nəticələri ayrıayrılıqda qiymətləndirilir

e)

burada baş şirkət digər firmaların fəaliyyətinə və idarə edilməsinə nəzarət etmək üçün onların nəzarət-səhm zərfinə (paya) malik olur

52.

Təşəbbüskarlıq dedikdə nə başa düşülür?

a)

işə cəlb edilən resursların (mayanın) batması, zərərə düşmək ehtimalı

b)

alqı-satqı (mübadilə) proseslərində iştirak etmək

c)

hər-hansı bir ideyanın reallaışdırılmasına cəhd etmək, bu istiqamətdə real addımlar atmaq

d)

başqaları ilə müqavilələr bağlamaq

e)

qanunların işləməsini təmin etmək

53.

Sahibkarlıq nədir?

a)

mal və xidmətlərin istehsalı və satışı məqsədi ilə firmanın yaradılması və içinin davamlı olaraq təşkili fəaliyyətidir

b)

cəmiyyətin ehtiyac duyduğu mal və xidmətləri istehsal edib təqdim etmək yolu ilə gəlir (mənfəət) əldə etmək məqsədi ilə həyata keçirilən iqtisadi fəaliyyətdir

c)

öz ehtiyacları üçün mal və xidmətlərin istehsalının və istehlakının həyata keçirilməsi ilə bağlı iqtisadi fəaliyyətdir

d)

ölkədə mövcud qanun və qaydalar çərçivəsində fəaliyyət göstərərək gəlir əldə etmək məqsədi güdən iqtisadi fəaliyyətdir

e)

məqsədi cəmiyyətin ehtiyac duyduğu mal və xidmətləri istehsal edib təqdim etmək (satmaq) olan iqtisadi fəaliyyətdir

54.

Firmanın təşkilat strukturunun unitar quruluşuna (U-forma) aid olmayan əlamət hansıdır?

a)

burada baş şirkətin tərkibində çox sayda mənfəət mərkəzləri olur və bunların hər birinin fəaliyyətinin nəticələri ayrıayrılıqda qiymətləndirilir

b)

belə firmalarda idaəetmə (hakimiyyət) münasibətləri maksimum dərəcədə mərkəzləşdirilmişdir

c)

bu, unitar firmaların funksional əlamətlər üzrə təşkilinin ənənəvi tipidir

d)

burada bütün əsas qərarları prinsipal verir, özü də bunların icrasına nəzarət edir

e)

burada şaquli ierarxiya var və funksional bölmələr mövcuddur

55.

Bu tip firmalarda nizamnamə fondu təsis müqaviləsi ilə müəyyən edilən həcmdə paylara bölünür. İştirakçıları onun öhdəlikləri üzrə məsuliyyət daşımır və onun öhdəliklərinə görə qoyduqları mayaların dəyəri həddində risk daşıyırlar. Belə firma öz öhdəliklərinə görə özünə (firmaya) məxsus olan bütün əmlakı ilə cavabdehdir. Sual: Bu firmanın hüquqi şəxs kimi statusu nədir?

a)

kommandit ortaqlıq

b)

məhdud məsuliyyətli cəmiyyət

c)

səhmdar cəmiyyəti

d)

əlavə məsuliyyətli cəmiyyət

e)

tam ortaqlıq

56.

Digər (əsas) təsərrüfat ortaqlığı və ya cəmiyyəti onun nizamnamə kapitalında üstün iştirakına görə və ya onlar arasında bağlanmış müqaviləyə uyğun olaraq həmin cəmiyyətin qəbul etdiyi qərarları müəyyənləşdirmək imkanına malik olursa, belə təsərrüfat cəmiyyəti necə adlanır?

a)

törəmə təsərrüfat cəmiyyəti

b)

kooperativ

c)

əlavə məsuliyyətli cəmiyyət

d)

asılı təsərrüfat cəmiyyəti

e)

məhdud məsuliyyətli cəmiyyət

57.

Aşağıdakılardan hansı firmaların təşkilat strukturunun inkişaf trayektoriyasına təsir göstərən amillər sırasına daxil deyil?

a)

istehlak texnologiyaları

b)

firmanın aktivlərinin spesifiklik dərəcəsi

c)

instututsional inkişaf trayektoriyası

d)

menecerlərin riskə meyllilik dərəcəsi

e)

xarici mühitin qeyri-müəyyənlik səviyyəsi

58.

Prinsipal-agent probleminin həllində başlıca məsələ:

a)

agentlərin bilik və bacarıqlarının artırılması, onların əxlaqi davranışlarının yaxşılaşdırılmasıdır

b)

prinsipalların opportunist davranışlarını məhdudlaşdıran stimullar sisteminin qurulmasıdır

c)

prinsipalların (mülkiyyətçilərin) şirkətin fəaliyyətində iştirakının genişləndirilməsidir

d)

agentlərin opportunist davranışlarını stimullaşdıran stimullar sisteminin qurulmasıdır

e)

agentlərin opportunist davranışlarını məhdudlaşdıran stimullar sisteminin qurulmasıdır

59.

Prinsipal-agent problemi nədir?

a)

mənfəətin bölünməsi zamanı agent tərəfindən prinsipalın manipulyasiya edilməsi təhlükəsidir

b)

cəmiyyətin fəaliyyətinin təşkili məsələləri üzrə müzakirələr zamanı səhmdarlarla menecerlər arasında fikir ayrılığının yaranması təhlükəsidir

c)

prinsipalın qoyduğu tapşırıqların və qaydaların yerinə yetirilməsi zamanı agent tərəfindən prinsipalın manipulyasiya edilməsi təhlükəsidir

d)

agentin qoyduğu tapşırıqların və qaydaların yerinə yetirilməsi zamanı prinsipal tərəfindən agentin manipulyasiya edilməsi təhlükəsidir

e)

mənfəətin bölünməsi zamanı səhmdarlar arasında fikir ayrılığının yaranması təhlükəsidir

60.

Təsərrüfat cəmiyyətlərində mülkiyyət və idarəetmənin ayrılması nə deməkdir?

a)

səhmdarlar hər zaman firmanın mənfəətinin maksimumlaşdırılmasında maraqlıdırlar

b)

belə şirkətlərdə firmanın sahibləri ilə işinin nəticəsi bu mənfəəti yaratmaq olan işçilər eyni deyillər

c)

belə şirkətlərdə mənfəətin bölünməsi və istafadəsi ilə bağlı qərarları kənar şəxslər verir

d)

menecerlər səhmdarların fəaliyyətinə nəzarəti təmin etmək mexanizmləri tətbiq etmək zərurəti ilə üzləşirlər

e)

belə şirkətlərdə mənfəətin son alıcıları (yəni firmanın sahibləri) ilə nəticəsi bu mənfəətin həcmini müəyyənləşdirəcək qərarları qəbul edən menecerlər eyni şəxslər deyillər

61.

MMC-nin nizamnamə kapitalının 20 faizindən çoxu və ya SC-nin səsvermə hüququ verən səhmlərinin 20 faizindən çoxu digər (üstün, iştirakçı) ortaqlığa və ya cəmiyyətə mənsub olduqda belə cəmiyyət necə adlandırılır?

a)

asılı təsərrüfat cəmiyyəti

b)

törəmə təsərrüfat cəmiyyəti

c)

əlavə məsuliyyətli cəmiyyət

d)

ortaq məsuliyyətli cəmiyyət

e)

məhdud məsuliyyətli cəmiyyət

62.

Səhmdar cəmiyyətinin ali idarəetmə orqanı hansıdır?

a)

Nəzarət-Təftiş Komissiyası

b)

Direktorlar Şurası

c)

Müşahidə Şurası

d)

Himayədarlar Şurası

e)

Onun səhmdarlarının ümumi yığıncağı

63.

Aşağıdakılardan biri kommersiya hüquqi şəxslərinin növlərini bir-birindən fərqləndirən əlamətlər sırasına aid deyil. Bu əlamət hansıdır?

a)

İdarəetmədə iştirak

b)

Fəaliyyət növü

c)

Əmlakda iştirak

d)

Son nəticələrin mənimsənilməsi (bölünməsi)

e)

Riskin bölünməsi (əmlak məsuliyyətin dərəcəsi)

64.

Qanunvericiliyin tələbinə əsasən QSC-nin iştirakçılarının sayı bundan çox ola bilməz:

a)

25

b)

30

c)

50

d)

100

e)

75

65.

Bir şəxs neçə firmada tam ortaq ola bilər?

a)

üçündə

b)

heç birində

c)

ikisində

d)

buna məhdudiyyət yoxdur

e)

yalnız birində

66.

Sahibkar statusu almaqla şəxsin cəmiyyətə bəyan etdiyi elementlərdən biri aşağıda yanlış təqdim olunub. Yanlış təqdim edilən element hansıdır?

a)

bunun risklə bağlı olduğunu anlayır və belə riskə getməyə hazırdır

b)

o, iqtisadi qanunauyğunluqları bilir və fəaliyyətini həmin qanunauyğunluqlar əsasında həyata keçirəcək

c)

bu fəaliyyətlər zamanı dövlət, cəmiyyət və tərəfdaşlar qarşısında yaranacaq öhdəlikləri uyğun şəkildə yerinə yetirəcək

d)

o, qanunla qadağan olunmayan iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olaraq mənfəət (gəlir) götürmək niyyətindədir

e)

öz fəaliyyətini ölkədə mövcud qanun və qaydalar çərçivəsində həyata keçirəcək və bunlara əməl edəcək

67.

“Bazar iqtisadiyyatı – mahiyyətcə qanunverici konstruksiyadır” – fikrini söyləməklə Perulu iqtisadçı Ernando de-Soto hansı prinsipin əhəmiyyətini vurğulaylıb?

a)

qanunun aliliyi və qanun qarşısında hər kəsin bərabərliyi prinsipini

b)

seçim azadlığı prinsipi

c)

“görünməz əl” prinsipini

d)

xərclərə qənaət prinsipini

e)

qanunvericilik aktlarının yradılması prinsipini

68.

Ortqalıq və cəmiyyətlərin təşkilini fərqləndirən əsas əlamət hansıdır?

a)

firmanın mənfəətinin bölünməsi şərtləri

b)

firmanın yaradılmasında iştirak edənlər arasında təsis müqaviləsinin olması

c)

ortaqlıqda təsisçilərdən (iştirakçılardan) ən azı birinin tam məsuliyyətli içtirakçı olması

d)

firmanın uçot və hesabat sisteminin qurulması

e)

təsisçilərdən (iştirakçılardan) ən azı birinin məhdud məsuliyyətli iştirakçı olması

69.

Subsidiar məsuliyyət nədir?

a)

bu halda sahibkarın üzərinə götürdüyü öhdəliklər qarşı tərəflərlə birlikdə yenidən müzakirə olunur və müqavilə şərtlərinə dəyişikliklər edilir

b)

sahibkar öhdəliklərinə görə yalnız firmanın əmlakı ilə (firmada ona məxsus payla) cavabdehlik daşıyır

c)

firmanı birgə quran iştirakçılardan hər hansı biri (və ya bir neçəsi) öz öhdəliyini yerinə yetirə bilmədikdə, məsuliyyətin yerinə yetirilməyən hissəsi müəyyən edilmiş qaydada digər iştirakçıların üzərinə keçir

d)

bu halda sahibkar öhdəliklərinə görə firmadakı payı ilə yox, onun firmadan kənarda malik olduğu əmlakı ilə məsuliyyət daşıyır

e)

firmanın öhdəliklərinə görə məsuliyyət firmanın əmlakına yox, sahibkarın bütün digər əmlakına yönəldilir

70.

Transaksiya xərcləri necə meydana çıxır?

a)

sövdələşmələrin baş tutması və onlara əməl edilməsi (yaxud hüquqların ötürülməsi və onların qorunması) ilə bağlı

b)

firmanın əldə etdiyi resursların və istehsal etdiyi məhsulların daşınması (nəql edilməsi) ilə bağlı

c)

istehsal prosesində hazır məhsulun yaradılmasına iqtisadi resursların (əmək, kapital və s.) sərf edilməsi ilə bağlı

d)

iqtisadi resursların bazarın tələblərinə uyğunlaşdırılması, onların əldə edilməsi və hazır məhsula çevrilməsi ilə bağlı

e)

istehsalın həcmi ilə onu yaradan istehsal amilləri (kapital və əmək) arasında asılılığın olması ilə bağlı

71.

Kouzun fikrincə, məhz bu, istehsal olunan məhsulun dəyərinin artmasına gətirib çıxarır:

a)

məhsula olan tələblə onun təklifi arasında olan kənarlaşma dərəcəsi

b)

mülkiyyət hüquqlarının yenidən bölünməsinin bazar mexanizmi əsasında baş verməsi

c)

resurslar üzərində mülkiyyət hüquqlarının olmaması

d)

mülkiyyət hüquqlarının yenidən bölünməsinin firma tərəfindən baş verməsi

e)

mülkiyyət hüquqlaırnın yenidən bölünməsinin dövlət tərəfindən həyata keçirilməsi

72.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində mülkiyyət hüququnun əsasən bu 3 səlahiyyəti vurğulanır:

a)

əldə etmək, istifadə etmək və özgəninkiləşdirmək hüquqları

b)

istehsal etmək, mübadilə etmək və istehlak etmək hüquqları

c)

sahib olmaq, müddətsizlik və geri qaytarılmaq hüquqlaır

d)

əldə etmək, istifadə etmək və istehlak etmək hüquqları

e)

sahib olmaq, istifadə etmək və sərəncam vermək hüquqları

73.

Aşağıdakılardan hansı istehsalın səmərəlilik prinsiplərinə aid deyil?

a)

qənaətlilik prinsipi

b)

nəticəlilik prinsipi

c)

allokativlik prinsipi

d)

məhsuldarlıq prinsipi

74.

X-səmərəsizliyin başlıca səbəbi nə hesab olunur?

a)

maliyyə resurslarının çatışmazlığı

b)

tələbin azlığı

c)

rəqabətin olmaması

d)

prinsipal-agent problemi

e)

informasiya asimmetriyası

75.

X-səmərəlilik dedikdə nə başa düşülür?

a)

resurslaırn allokativ səmərəliliyi

b)

dinamik səmərəlilik

c)

istehsalın səmərəliliyi

d)

istehsalın səmərəliliyi və dinamik səmərəlilik

e)

allokativ və dinamik səmərəlilik

76.

Müxtəliflik effekti nədir?

a)

firmanın istehsal xərclərinin strukturunun istehsal texnologiyasından asılılığıdır

b)

firmanın istehsal xərclərinin müxtəlifliyinin məhsul buraxılışı həcminə təsiridir

c)

firmanın istehsal etdiyi məhsul çeşidinin artmasının istehsal xərclərinin səviyyəsinə təsiridir

d)

firmanın istehsal etdiyi məhsul çeşidinin artmasının istehsal xərclərinin müxtəlifliyinə təsiridir

e)

firmanın istehsal etdiyi məhsul həcminin artmasının istehsal xərclərinin səviyyəsinə təsiridir

77.

Şaquli inteqrasiya aşağıdakı xərclərdən hansına qənaət etməyə imkan verə bilməz?

a)

hüquqların ötürülməsi xərcləri

b)

məhsul vahidinin istehsalına sərf edilən material məsrəfinin həcmi (materialtutumu)

c)

ölçmə xərcləri

d)

xammal-materiallaırn alınması üzrə sövdələşmə xərcləri

e)

tədarük xərcləri

78.

Aşağıdakı xərc qruplaırndan hansı ex post xərclərə aid edilmir?

a)

Ölçmə xərcləri

b)

Üçüncü şəxslərdən qorunma xərcləri

c)

Opportunizmin izlənilməsi və qarşısının alınması xərcləri

d)

Mülkiyyət hüquqlarının spesifikasiyası (təyin edilməsi) və qorunması xərcləri

79.

Aşağıdakı xərc qruplaırndan hansı ex ante xərclərə aid edilmir?

a)

Tərəfdaşların inandırılması xərcləri

b)

Ölçmə xərcləri

c)

Opportunizmin izlənilməsi və qarşısının alınması xərcləri

d)

Danışıqların aparılması xərcləri

e)

İnformasiyanın axtarışı xərcləri

80.

O.Vilyamson bütün transaksiya xərclərini sazişə münasibətdə yaranma dövrünə görə belə təsnifləşdirir:

a)

idarəetmə xərcləri və mənimsəmə xərcləri

b)

hüquqlaırn yaranması xərcləri və hüquqların qorunması xərcləri

c)

ex ante xərcləri və ex post xərcləri

d)

firmadankənar və firmadaxili transaksiya xərcləri

e)

koordinasiya (əlaqələndirmə) xərcləri və motivasiya xərcləri

81.

Kouz teoremi standart (neoklassik) iqtisadi nəzəriyyədə olan hansı sistemi dağıtmış oldu?

a)

Marşal sistemini

b)

Keyns sistemini

c)

Piqu sistemini

d)

“Görünməz əl” sistemini

e)

Rikardo sistemini

82.

Cəmiyyətdə səmərəli və ədalətli mübadilənin baş verməsi üçün bu, son dərəcə vacibdir:

a)

mülkiyyət münasibətlərinin elmi-nəzəri əsaslarının işlənilməsi

b)

resurslardan mövcudluğu və məhdudluğu

c)

qiymətlərin dövlət tərəfindən təyin edilməsi

d)

resurslar üzərində mülkiyyət hüquqlarının dəqiq təyin edilməsi və qorunması

e)

mübadilə şərtlərinin və formalarının əvvəlcədən razılaşdırılması

83.

Transaksiya xərcləri:

a)

hüquqların ötürülməsi və onların qorunması xərcləridir

b)

nəqletmə (daşınma) xərcləridir

c)

texniki və texnoloji xərclərdir

d)

istehsal xərcləridir

e)

xammal və materialların alınması və daşınması xərcləridir

84.

Istehsal funksiyası aşağıdakı əlamətlərdən hansı biri ilə şərtlənmir?

a)

resursların qarşılıqlı əvəz oluna bilməsi

b)

istehsalın səmərəliliyi

c)

məhsul bazarının miqyası

d)

istehsal texnologiyası

e)

resursların (amillərin) bir-birini tamamlaması

85.

Kobb-Duqlas istehsal funksiyası nəyi ifadə edir?

a)

istehsalın həcmi ilə onu yaradan istehsal amilləri (kapital və əmək) arasında asılılığı

b)

firmanın əldə etdiyi mənfəətlə onu yaradan istehsal amilləri (kapital və əmək) arasında asılılığı

c)

istehsal həcmi ilə firmanın bazar payı arasında asılılığı

d)

istehsalın həcmi ilə onu yaradan sahibkarlıq qabiliyyəti arasında asılılığı

e)

firmanın gəliri ilə xərcləri arasında olan asılılığı

86.

Kobb-Duqlas istehsal funksiyasının ümumi şəkli belədir?

a)

Q = f(F1, F2, …, Fn)

b)

Y = A x K x L x Tr

c)

Y = f (K, L)

d)

Q = min{aK, bL}

e)

Y = A x K x L

87.

Leontyev istehsal funksiyası hansı hal üçündür?

a)

istehsal amillərinin bir-birini tamamladığı, lakin tamamilə qarşılıqlı əvəzlənmənin mümkün olmadığı hal üçün

b)

istehsal amillərinin bir-birini tamamlamadığı, lakin tamamilə qarşılıqlı əvəzlənmənin mümkün olduğu hal üçün

c)

istehsal amillərinin həm bir-birini tamamlamamağına rəğmən qarşılıqlı əvəzlənmənin tamamilə mümkün olduğu hal üçün

d)

istehsal amillərinin həm bir-birini tamamlamadığı, həm də qarşılıqlı əvəzlənmənin mümkün olmadığı hal üçün

e)

istehsal amillərinin həm bir-birini tamamladığı, həm də tamamilə qarşılıqlı əvəzlənmənin mümkün olduğu hal üçün

88.

İstehsal funksiyası göstərir ki:

a)

istehsal olunan məhsulun miqdarı istehsal prosesinə cəlb edilən amillərin miqdarından və onların nə dərəcədə səmərəli istifadə olunmasından asılıdır

b)

istehsal olunan məhsulun miqdarı istehsal prosesinə cəlb edilən amillərin miqdarından və onların nə dərəcədə səmərəli istifadə olunmasından asılı deyil

c)

istehsal olunan məhsulun miqdarı bazarda məhsula olan tələbin həcmindən asılıdır

d)

istehsal olunan məhsulun miqdarı istehsal prosesinə cəlb edilən amillərin miqdarından asılıdır, amma onların nə dərəcədə səmərəli istifadə olunmasından asılı deyil

e)

istehsal olunan məhsulun miqdarı istehsal prosesinə cəlb edilən amillərin miqdarından yox, onların nə dərəcədə səmərəli istifadə olunmasından asılıdır

89.

İstehsal funksiyası nəyi təsvir edir?

a)

istehsal xərcləri ilə transaksiya xərcləri arasındakı əlaqəni

b)

istehlak xərcləri ilə məhsul buraxılışının miqdarı arasındakı əlaqəni

c)

istehsal xərcləri ilə məhsulun satış qiyməti arasındakı əlaqəni

d)

istehsal xərcləri ilə məhsul buraxılışının miqdarı arasındakı əlaqəni

e)

istehsal xərcləri ilə iqtisadi resursların sərfi miqdarı arasındakı əlaqəni

90.

İstehsal xərcləri iqtisadi baxımdan həm də belə adlandırılır:

a)

transformasiya xərcləri

b)

transaksiya xərcləri

c)

transkripsiya xərcləri

d)

translyasiya xərcləri

e)

tranzit xərcləri

91.

İstehsal (transformasiya) xərcləri necə meydana çıxır?

a)

iqtisadi resursların bazarın tələblərinə uyğunlaşdırılması, onların əldə edilməsi və hazır məhsula çevrilməsi ilə əlaqədar olaraq

b)

istehsal prosesində hazır məhsulun yaradılmasına iqtisadi resursların (əmək, kapital və s.) sərf edilməsi ilə əlaqədar olaraq

c)

məhsul istehsalı üçün bazarların araşdırılması, resursların alınması, gətirilməsi, hazır məhsulun yaradılması, satışı və gəlir əldə olunması ilə əlaqədar olaraq

d)

istehsal prosesində iqtisadi resurslar üzərində mülkiyyət hüquqlarının ötürülməsi və onların qorunması ilə əlaqədar olaraq

e)

firmanın fəaliyyətinin təşkili və idarə edilməsi ilə əlaqədar olaraq

92.

Yaranma xarakterinə (təbiətinə) görə firmanın xərcləri belə təsnifləşdirilir:

a)

texnoloji xərclər, istehsal xərcləri və satış xərcləri

b)

mühasibat xərcləri və iqtisadi xərclər

c)

istehsal xərcləri, idarəetmə xərcləri və ümumi xərclər

d)

istehsal (transformasiya) xərcləri və transaksiya xərcləri

e)

daxili xərclər və xarici xərclər

93.

Bunlardan hansı firmanın şaquli sərhədlərini məhdudlaşdıran amillərə aid deyil?

a)

uçot xərclərinin artması

b)

informasiyanın təhrif edilməsi effekti

c)

materialtutumunun artması effekti

d)

nəzarətin itirilməsi fenomeni

e)

motivasiyanın zəifləməsi

94.

Şaquli inteqrasiya dedikdə nə başa düşülür?

a)

son hazır məhsulun istehsalı üzrə dəyər yaradılması zəncirinə aid olmayan müəssisələrin təşkilati baxımdan birləşməsi

b)

son hazır məhsulun istehsalı üzrə dəyər yaradılması zəncirinin bütün yaxud müəyyən həlqələrində olan müstəqil firmaların rəqabət aparması

c)

son hazır məhsulun istehsalı üzrə dəyər yaradılması zəncirinin bütün yaxud müəyyən həlqələrində olan müstəqil müəssisələrin istehsal və təşkilati baxımdan əməkdaşlığı

d)

firmanın istehsal etdiyi məhsullaırn çeşid və assortimentinin genişləndirilməsi

e)

son hazır məhsulun istehsalı üzrə dəyər yaradılması zəncirinin bütün yaxud müəyyən həlqələrində olan müəssisələrin istehsal və təşkilati baxımdan birləşməsi

95.

Firmanın şaquli ölçüləri (sərhədləri) başlıca olaraq nə ilə müəyyən olunur?

a)

istehsal xərcləri (istehsal edilən məhsulların çeşid sayı və miqdarı) ilə

b)

sahədə olan rəqabətin intensivliyi ilə

c)

iqtisadi xərclərin miqdarı ilə

d)

ölkədə sosial-iqtisadi durumla

e)

transaksiya xərcləri ilə

96.

Firmanın üfüqi ölçüləri (sərhədləri) başlıca olaraq nə ilə müəyyən olunur?

a)

istehsal xərcləri (istehsal edilən məhsulların çeşid sayı və miqdarı) ilə

b)

sahə bazarının sərhədləri ilə

c)

şaquli inteqrasiya imkanları ilə

d)

iqtisadi xərclərin miqdarı ilə

e)

transaksiya xərcləri ilə

97.

Qaytarılmayan xərclər nədir?

a)

alternativ istifadəsi mümkün olmayan aktivlərə qoyulan investisiyalardır

b)

alternativ istifadəsi mümkün olan aktivlərə qoyulan investisiyalardır

c)

xammal və materialların alınması və əmək haqqı üçün artıq firmanın ödədiyi xərclərdir

d)

spesifik aktivlərin əldə edilməsinə qoyulan investisilardır

e)

firmanın (biznesin) qurulmasına çəkilən xərclərdir

98.

“İqtisadi qərarlar __________ əsasında qəbul edilməlidir” fikrini aşağıdakı ifadələrdən hansı ilə tamamlamaq doğru olar?

a)

transaksiya xərcləri

b)

istehsal xərcləri

c)

mühasibat xərcləri

d)

iqtisadi xərclər

e)

xarici xərclər

99.

Daxili (görünməyən yaxud inplisit) xərclər nelecə qiymətləndirilir:

a)

allokativ səmərəlilik üzrə

b)

faktiki məsrəflər (sərfolunma miqdarı) üzrə

c)

istehsal olunan məhsul vahidinə düşən miqdarı üzrə

d)

alternativ xərclərlə (əldən verilmiş imkanlar üzrə)

e)

son hədd xərcləri üzrə

100.

Bunlardan hansı daxili (görünməyən) xərclərə aid edilir?

a)

əməyin ödənişi xərcləri

b)

kənardan alınan material resursları üzrə məsrəflər

c)

sosial sığortalar üzrə xərclər

d)

konkret istehsal zamanı firmanın özünə məxusus resurslardan məsrəflər

e)

amortizasiya xərcləri

101.

Firmanın fəaliyyətinin nəticələrinin qiymətləndirilməsi baxımından xərclər belə təsnifləşdirilir:

a)

xarici (aşkar) xərclər və daxili (görünməyən) xərclər

b)

qaytarılan xərclər və qaytarılmayan xərclər

c)

istehsal xərcləri və transaksiya xərcləri

d)

ex ante xərcləri və ex post xərcləri

e)

firmadankənar xərclər və firmadaxili xərclər

102.

Aşağıdakı xərclərdən hansı firmadaxili transaksiya xərclərinə aid deyil?

a)

iş vaxtının xronometrajının aparılması

b)

şaquli inteqrasiya etmiş firmada xammal-materialların tədarükçüdən istehsal bölməsinə alınması

c)

məhsul istehsalı prosesində resursların firmanın müxtəlif sexləri arasında hərəkəti

d)

firmada dispetçer xidmətinin təşkili

e)

müstəqil tədarükçüdən (təchizatçıdan) xammal və materialların alınması

103.

Aşağıdakılardan hansını tərəfdaşların inandırılması üzrə transaksiya xərclərinə aid deyil?

a)

ticarət markasının yaradılması və tanııdlması işləri

b)

tanıtım proqramları və səfərləri

c)

reklam və PR işləri

d)

İSO-9000 və digər standartların alınması

e)

məhsulun tanıdılması kampaniyaları

104.

Sazişlər nəzəriyyəsinin yanaşmasına əsasən transaksiya xərclərinin təbiəti bununla bağlıdır:

a)

istehsal və marketinq xərcləri ilə

b)

müxtəlif sazişlərin hər zaman yanaşı (əlaqəli) baş verməsi ilə

c)

maraqların uzlaşdırılması xərcləri ilə

d)

rəqabət aparılması xərclərinin artması ilə

e)

sövdələşmə ilə bağlı informasiya xərcləri ilə

105.

Ictimai seçim nəzəriyyəsinə əsasən bu, maraqlaırn uzlaşdırılması xərclərini azaldan amildir:

a)

informasiyanın açıq olması

b)

şəxsi nüfuz effekti

c)

miqyasın mənfi effekti

d)

miqyasın müsbət effekti

e)

rəqabətin yüksək olması

106.

İctimai seçim nəzəriyyəsinin yanaşmasına əsasən transaksiya xərclərinin təbiəti bununla bağlıdır:

a)

rəqabət aparılması xərcləri ilə

b)

müxtəlif sazişlərin hər zaman yanaşı (əlaqəli) baş verməsi ilə

c)

istehsal və marketinq xərcləri ilə

d)

informasiya xərcləri ilə

e)

maraqların uzlaşdırılması xərcləri ilə

107.

Transaksiya xərcləri nəzəriyyəsinin yanaşmasına əsasən transaksiya xərclərinin təbiəti bununla bağlıdır:

a)

istehsal xərcləri ilə

b)

müxtəlif sazişlərin hər zaman yanaşı (əlaqəli) baş verməsi ilə

c)

maraqların uzlaşdırılması xərcləri ilə

d)

sövdələşmə ilə bağlı informasiya xərcləri ilə

e)

istehsal və marketinq xərcləri ilə

108.

R.Kouz (Kouz teoremi) xarici (yan) təsirlər probleminin həlli üçün bunu təklif edir:

a)

resurslaırn əldə edilməsi xərclərinin azaldılmasını

b)

resurslar üzərində mülkiyyət hüququnun dəqiq təyin edilməsini

c)

təshihedici vergilərin və subsidiyalaşdırmanın tətbiq edilməsini

d)

resurslar üzərində mülkiyyət hüququnun dəqiq təyin edilməməsini

e)

istehsal xərclərinin azaldılmasını

109.

Kouz teoremi məhz bunun zəruriliyini əsaslandırır:

a)

mübadilənin qarşılıqlı faydalı olması zəruriliyini

b)

istehsal və satış xərclərinin minimumlaşdırılması zəruriliyini

c)

istehsal amillərindən istifadənin səmərəliliyinin artırılması zəruriliyini

d)

resurslar üzərində mülkiyyət hüquqlarının dəqiq təyin edilməsi zəruriliyini

e)

resurslar üzərində mülkiyyət hüquqlarının xüsusi əhəmiyyət kəsb etməməsi zəruriliyini

110.

Bunlardan biri tədarükçülərin bazar gücünü müəyyən edən amil deyil:

a)

tədarükçü firmanın maliyyə durumu

b)

tədarükçülərin və tədarük olunan malların sayı

c)

malgöndərənlər üçün zəruri olan minimum tədarük həcmi

d)

başqa tədarükçüyə keçidin məsrəfləri

e)

tədarük xərcləri

111.

Bunlardan biri sahədə mövcud firmalar arasında rəqabətin intensivliyini müəyyən edən amillər sırasına daxil deyil. Həmin amil hansıdır?

a)

sahə bazarına giriş maneələri

b)

sahənin həyat tsiklinin mərhələsi

c)

sahədən çıxış maneələri

d)

sahədə rəqabət aparan firmaların sayı və təmərküzləşmə səviyyəsi

e)

məhsulun fərqliləşdirilməsi və məhsula tələbatın səviyyəsi

112.

Aşağıdakılardan hansı “Rəqabətin hərəkətverici qüvvələri” modelinində göstərilən rəqabət amilləri sırasına aid deyil?

a)

Sahədə mövcud firmaların rəqabəti

b)

Tədarükçülərin bazar gücü

c)

Əvəzedici məhsulların təhlükəsi

d)

Sahəyə yeni daxil ola biləcək potensial rəqiblər

e)

Dövlət siyasəti

113.

Aşağıdkılardan hansı sahə bazarının fəaliyyətinin nəticələrini xarakterizə edən amildir?

a)

əvəzedici malların mövcudluğu

b)

firmanın mənfəətliliyi

c)

istehsalın səmərəliliyi (X-səmərəlilik)

d)

alıcı və satıcıların sayı

e)

giriş və çıxış maneələri

114.

“Quruluş-davranış-nəticəlilik” paradiqması baxımından sahə bazarlarının quruluşunu müəyyən edən əsas amillərə aid olmayan hansıdır?

a)

alıcı və satıcıların sayı və bölünməsi (yerləşməsi)

b)

giriş və çıxış maneələri

c)

məhsulun fərqliləşdirilməsi (differensasiyası)

d)

şaquli birləşmələr və şaxələnmə (diversifikasiya)

e)

məşğulluq səviyyəsi

115.

Bunlardan hansı bazar quruluşunun xüsusiyyətlərinə aid deyil?

a)

Satıcıların təmərküzləşmə dərəcəsi

b)

Məhsulun fərqliləşdirilməsi (diferensasiyası) dərəcəsi

c)

Alıcıların təmərküzləşmə dərəcəsi

d)

Bazara giriş maneələri

e)

İstehsal texmologiyası

116.

Lerner indeksi belə hesablanır:

a)

L = (P – MC)/P

b)

L = (MC – P)/P

c)

L = (P – MC)/MC

d)

L = (MC – P)/MC

e)

L = (P +MC)/ MC

117.

Bazarın coğrafi (məkan) sərhədlərinin müəyyən edilməsində adətən bundan istifadə olunur:

a)

əmtəənin istehsalının coğrafi mənşəyi

b)

əmtəənin nəqletmə xərclərinin quruluşu

c)

əmtəənin istehsal və satış xərcləri ilə nəqletmə xərcləri arasındakı nisbəti

d)

əmtəənin məkan və zaman uyğunluğu

e)

əmtəənin nəqletmə xərclərinin səviyyəsi (əmtəəənin dəyəri ilə müqayisəsi əsasında qiymətləndirilməklə)

118.

Eyni əmtəənin fərqli qiymətləri (məsələn, şəhərin müxtəlif ərazilərində oxşar mənzillərin qiymətinin fərqli olması) nəyi göstərir?

a)

bazarların böyük olmasını

b)

bazarların inhisarlaşmasını

c)

bazarların tarazlaşmadığını

d)

bazarların eyni olmasını

e)

bazarların fərqli olmasını

119.

Əgər B məhsulunun qiyməti artanda A məhsuluna tələb artarsa, onda bunlar:

a)

qarşılıqlı əvəz olunan əmtəələrdir

b)

idxal olunmuş əmtəələrdir

c)

müstəqil (bir-birindən asılı olmayan) əmtəələrdir

d)

fərqliləşdirilmiş məhsullardır

e)

bir-birini qarşılıqlı tamamlayan əmtəələrdir

120.

Qiymətləndirilən mallar bir-birini qarşılıqlı tamamlayan (komplementar) əmtəələr olduqda, qiymət üzrə tələbin çarpaz elastikliyi:

a)

0-dan kiçik olar

b)

hesablanmaz

c)

0-a bərabər olar

d)

0-dan böyük olar