қазақстанға тек оңт.кіреді (демек KZ солт орналасқан)

жер бедері тегіс (абс. биіктігі 200-1500 м)

өзендері: ертіс, есіл, тобыл

көлдері: сілтетеңіз, құсмұрын, шағалалытеңіз, теке

ағаштары: қайың мен көктерек (жалпақ жапырақты орман)

қорығы: наурызым (қостанай облысы)

табиғат зоналары: орманды дала, дала

қазақстанға солтүстігі кіреді (KZ оңт жатыр)

маңғыстау, үстірт, торғай үстірті, арал маңы, сырдария бойы, қызылқұм, моцынқұм, бетпақдала, балқаш-алакөл маңы деген 9 бөліктен тұрады

өзендері: сырдария мен әмудария

торғай қақпасы арқылы батыс сібір жазығымен байланысады

ірі астықты аудан (жыңғылыдың 14 түрі бар (шөлдің таралмауы үшін өсіреді), бидайдың 2 түрі)

қорықтары: барсакелес, үстірт

қарақия ойысы, үлкен және кіші борсық құмдары, қарақұм шөлдері орналасқан

екінші аты қазақтың ұсақ шоқысы (аласа тау)

батыстан шығысқа 1200 км, ал оңтүстіктен солтүстікке қарай ұзындығы батыс бөлігінде 900 км, ал шығысында 400 км

ең биік нүктесі: қызыларай тауындағы ақсораң шыңы (1556 м)

өзендері нұра, сарысу, сілеті, аягөз, нұра өзені қорғалжын көліне құяды

көлдері: бурабай, қорғалжын, шортанды, шабақты. барлығы тұщы

зоналары: шөлейт, шөл

қорығы: қорғалжын

таулары: қарқаралы, ұлытау, шыңғыстау, кент , нияз

орал тауының оңтүстік бөлігі

ең биік нүктесі: үлкен боқтыбай (657 м)

дөң мен кемпірсайдан (мұғалжардың бөліктері) хромит, никель шығады

зоналары: дала, шөлейт, шөл

өзендері: жем, ор, ырғыз (әрі осы 3 өзен мұғалжардан басталады)

орал тауынан бастау алатын өзендер: жайық, жақсыбай, өлеңті

қазақстанға оңт-батыс бөлігі кіреді

3 бөліктен тұрады: оңт.алтай, батыс алтай (кенді алтай), қалба жотасы

ең биік нүктесі: мұзтау (4506 м) немесе белуха (қатын жотасында)

өзендері: ертіс, бұқтырма, оба, үлбі, күршім, нарын, қалжыр

ертіс өзені қазақстанға дейін бөлігі қара ертіс деп аталады

көлдері: жайсан, марқакөл

марқакөл 1447 м биіктікте күршім мен азутау арасында орналасқан

алтайда рахманов бұлағы бар. 328 мұздық бар

қорықтары: марқакөл, батыс алтай

47 градус селси бойымен 150 км созылып жатыр

ш.уәлиханнов пен досы г.потанин зерттеген

кендірлік коңыр көмір кен орыны орналасқан

сауыр тауының ең биік нүктесі:

тарбағатй тауының ең биік нүктесі:

екінші атауы жоңғар алатауы

ең биік нүктесі: бесбақан (4622 м)

қытайдағы ебінұр өзені мен алакөлдің арасы жоңғар қақпасы деп аталады

ебі мен сайқан желдері соғады

өзендері: көктал, қаратал, лепсі, тентек, ақсу, басқан

тау белдеулері мен өзендерін ш.уәлиханов ашқан

етегі шөл зонасында орналасқан, биіктік белдеуі шөлейттен басталады

қытай тілінен тәңір шыңы, аспан тау дегенді білдіреді

4 бөліктен тұрады:

солтүстік ТШ-шу-іле алатауы, іле алатауы, қырғыз алатауы

орталық ТШ- талас алатауының оңт-і, теріскей алатауы, ферғана

батыс ТШ-талас алатауы, өгем, піскем, қаратау жотасы, шатқал

шығыс ТШ- тМД елдерінен тыс жатыр

ең биік жері-хан тәңірі (6995 м)

өзендері: іле, түрген, талғар, қаскелең, күрті, қаратал

іле алатауының ең биік нүктесі: талғар шыңы (4973 м)

күнгей алатауында тау көлі көлсай орналасқан

қорықтары: алматы (іле алатауында), ақсу-жабағылы (талас алатауында) қаратау қорығы (қаратау жотасында)