NEW
Font size
WorksheetsМОДО
Total questions: 8
Worksheet time: 4mins
Физикалық география. Литосфера
Қатты жер қыртысы жердің сыртқы қабатын құрайды. Жер қыртысы жартылай балқытылған жыныстың қабаты бойымен қозғалатын литосфералық плиталарға бөлінеді. Плиталардың бөлінген бөліктерін жарық жерлер деп атайды. Жер қыртысының тектоникалық қозғалыстарына: дрейф, коллизия, субдукция, спрединг жатады.
Жер сілкінісі жарық бойында жиналған күш жер қыртысын қозғалтып, босанған кезде болады. Бұл қозғалыстың мысалы төменде келтірілген:
Қазақстан аумағының жер беті геологиялық құрылымының күрделілігімен және жер бедерінің әртүрлілігімен ерекшеленеді. Еліміздің рельефінің негізгі ерекшеліктерін физикалық картадан көруге болады.
Қазақстанның қазіргі жер бедері оның геологиялық құрылымымен және даму тарихымен тығыз байланысты. Ол қазіргі кезге дейін жалғасып жатқан жердің сыртқы және ішкі күштерінің белсенді қызметі нәтижесінде пайда болды.
1.1. Жердің ішкі күштеріне мыналар жатады:
тектоникалық
геологиялық
экзогенді
географиялық
эндогенді
Көтерілген заттардың ағыны жер қыртысын бұзуы нәтижесінде пайда болады
спрединг
жарық
коррозия
субдукция
коллизия
Құрылымына қарай литосфералық плиталар бөлінеді
таулы және рифттік
таулы және жазықтық
материктік және мұхиттық
рифттік және маржандық
тереңдік және маржанды
Қай литосфералық плиталардың қозғалысы коллизия мысалы бола алады?
Тынық мұхиттық және Евразиялық
Үнді-Австралиялық және Евразиялық
Африкалық және Антарктикалық
Антарктикалық және Оңтүстік Америкалық
Солтүстік Америкалық және Оңтүстік Америкалық
Физикалық география. Атмосфера.
Атмосфера әрқашан қозғалыста болады. Оның төменгі бөлігі – тропосферада - ауаны бір ендіктен екінші ендікке, мұхиттардан материктерге және континенттерден мұхиттарға тасымалдайтын кең ауа ағындары пайда болады. Ауа ағымы, ол қалыптасқан аймақта пайда болатын ерекше қасиеттерге ие. Температура, ылғалдылық және мөлдірлік оның қасиеттерін сипаттайды. Қозғалыс кезінде ауа массалары ұзақ уақыт бойы өз қасиеттерін сақтайды. Соған байланысты олар орналасқан аумақтың ауа-райын анықтайды.
Ауаның құрамы, температура және атмосфералық қысым биіктікке байланысты өзгереді. Атмосферада жер үсті өсімдіктерінің фотосинтезінде және жер үсті жануарларының тыныс алуында қолдануға болатын ауа тек тропосферада кездеседі.
Антициклон орталықта жоғары қысыммен сипатталатын атмосфералық құйын болып табылады. Ол, керісінше, ауа массаларын атмосфераның жоғары қабаттарынан тартып, өз ортасынан "жылдамдатады". Оның ортасында орталықтан жер бетіне спираль түрінде таралатын ауа ағындары пайда болады.
2.1. Оттегінің көп бөлігі шоғырланған ауа қабаты:
стратосфера
тропосфера
мезосфера
атмосфера
термосфера
Климаттық белдеулердің қалыптасуына ықпал етеді
географиялық қабық
жер бедері
күн жылуының мөлшері
атмосфералық жауын-шашын мөлшері
мұхиттар
Негізгі климат қалыптастырушы факторларды таңдаңыз:
аймақтың географиялық ендігі және мұхиттық ағыстар
басым желдердің бағыты және жер бедері
теңіздер мен мұхиттардың жақындығы және жердің теңіз деңгейінен биіктігі
атмосфералық айналым және төсеніш беті
Барлық жауаптар дұрыс
Тұрақты ауа ағыны қалай қалыптасады?
суық ауа төмендейді
ауа орнында тұрады
ауа мұхиттарға қарай бағытталады
экваторлық ендіктерде қыздырылған ауа кеңейіп, жеңілдейді және жоғары көтеріледі
ауа көлденең бағытта қозғалады
