wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

тест олимпиада

Total questions: 90

Worksheet time: 45mins

Name
Class
Date
1.

«Орфография» сөзі қай тілден енген?

a)

грек

b)

латын

c)

парсы

2.

«Емле және тыныс белгісі» атты еңбектің авторы

a)

Н. Уәли

b)

Р. Сыздық

c)

С. Мырзабеков

3.

Емле ережесін сақтап жазуда фонематикалық, фонетикалық, морфологиялық, тарихи-дәстүрлік принциптерді көрсеткен ғалым

a)

Р. Сыздық

b)

Н. Оралбай

c)

С. Мырзабеков

4.

Қазақ тілінде емле ережесін сақтап жазуда басшылыққа алынатын принцип

a)

фонематикалық және фонетикалық

b)

фонематика-морфологиялық

c)

фонетикалық және морфологиялық

5.

«Самаурын» сөзі қандай принцип бойынша жазылған?

a)

фонетикалық

b)

 фонематикалық

c)

фонематика-морфологиялық

6.

Кей кезде түбір сөзбен бірігіп жазылатын шылау

a)

ақ, ау, ай

b)

ма, ме, ба, бе, па, пе

c)

ды, ді, ты, ті

7.

Бірге жазылатын сөз

a)

ала (бұта)

b)

ала (жылан)

c)

ала (жаздай)

8.

Бөлек жазылатын сөз

a)

сары (аяз)

b)

сары (су)

c)

сары (шұнақ)

9.

Дефис арқылы жазылатын демеулік шылаулар

a)

сұраулық демеуліктер

b)

болымсыздық демеуліктер

c)

күшейткіш демеуліктер

10.

Қосымшасы дұрыс жалғанған сөз

a)

граммға

b)

Донбассқа

c)

педагогқа

11.

«Пунктуация» деген сөздің латын тілінде білдіретін ұғымы

a)

интонация

b)

жақша

c)

нүкте

12.

Үтірді алғаш рет кітапқа енгізген адам

a)

Альд Мануций

b)

Марк Теренций Варрон

c)

Вараручи Катьяна

13.

Баяндап отырған мәселеге автордың көзқарасын, өзіндік пікірін түрліше сезімін аңғарту үшін қолданылатын сөздер

a)

одағай

b)

қаратпа сөз

c)

қыстырма сөз

14.

Амал қанша, бақытымызға қарай, несін айтасың қыстырмалары жататын қатар

a)

айтылған ойға нануды, жорамалдауды білдіретін сөздер

b)

кісінің көңіл күйін, сезімін білдіретін сөздер

c)

тыңдаушының назарын аудару үшін айтылатын сөздер

15.

Біреудің ойлаған ойын, пікірін, топшылауын білдіретін сөздер мен сөйлемдер

a)

төл сөз

b)

автор сөзі

c)

диалог

16.

«Ұлы орыс халқының бай мәдени мұрасының бір саласы – оның тамаша мақалдары, мәтелдері – қазақ халқына аудармалар арқылы таныс болып, халық игілігіне айналып келеді» деген сөйлемдегі сызықшаның қойылу себебі

a)

бірыңғай мүше

b)

оңашаланған айқындауыш

c)

қыстырма сөз

17.

Баяндауыштары тұлғалас сөйлемдер бірін-бірі толықтырып тұратын болса, ондай салалас құрмалас сөйлемдердің арасына қандай тыныс белгісі қойылады?

a)

нүктелі үтір

b)

көп нүкте

c)

қос нүкте

18.

«Сөз бергенге ерме бөз бергенге ер» деген құрмалас сөйлемнің ішінде қойылатын тыныс белгі

a)

сызықша

b)

қос нүкте

c)

үтір мен сызықша

19.

Сызықша қойылатын құрмалас сөйлем

a)

талғаулы салалас құрмалас сөйлем

b)

түсіндірмелі салалас құрмалас сөйлем

c)

қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем

20.

Екі жай сөйлемінің арасына сызықша қойылатын салалас құрмалас

a)

жалғаулықсыз қарсылықты салалас құрмалас сөйлем

b)

себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем

c)

жалғаулықсыз талғаулы салалас құрмалас сөйлем

21.

Туынды сөз қайсы?

a)

кітап

b)

Білім

c)

білу

22.

Синтетикалық-семантикалық тәсілмен жасалған туынды сөздер?

a)

сары, ақ

b)

Бару, келу

c)

Ұлттық, танымал

23.

Аналитикалық-семантикалық тәсілмен жасалған сөздер:

a)

жасампаз, дамулы

b)

Білезік, қарлығаш

c)

Дос, байлық;

24.

Сөзжасамдық жұрнақтың сөз тудыру қасиетіне қарай бөлінуі?

a)

Өнімді, өнімсіз;

b)

Сөз түрлендіруші;

c)

Омонимдік, синонимдік

25.

Сөзжасамдық бірліктер:

a)

Сөзжасамдық мағына, сөзжасамдық ұя

b)

Лексикалық мағына, грамматикалық мағына

c)

Сөзжасамдық жұрнақтар, түбір сөздер;

26.

Сөзжасамдық тізбек қайсы?

a)

Білме – білу– білмеу – білмеуге.

b)

Білсең – білмесең – білмеген – білгірлік;

c)

Біл(у) – білім – білімпаз – білімпаздық;

27.

Сөзжасамдық тізбектің ең дұрысын белгілеңіз:

a)

Ел – елші – елшілік;

b)

Елді – елгезек – елші – елдімекен

c)

Ел – елік – еліктеген – елгезек

28.

Қолғанат сөзінің кіріге жасалуына қай тілдік заң негіз болды?

a)

Сөздердің қысқаруы;

b)

Дыбыс үндестігі;

c)

Буын үндестігі;

29.

Сөзжасамдық тізбек туралы анықтаманы жалғастырыңыз: «Бір түбірден тараған, бірінен-бірі тікелей туындайтын...»:

a)

бірінен соң бірі бір-біріне негіз болатын туынды түбір сөздер жиынтығы

b)

екі сөзден тұратын тізбек жиынтығы.

c)

түрлі сөз табынан  тұратын туынды сөздер жиынтығы

30.

Түбірлес туынды сөздер:

a)

Бақыт, балалық, балдай

b)

Бағу, қағу, жүру;

c)

Сынама, сынақ, сыншы;

31.

Қатыстық сөз бен тәуелдік жалғаулы кіріккен сөз:

a)

Сегізкөз;

b)

Отағасы;

c)

Итмұрын;

32.

Қосарлама туынды сөз:

a)

Балалы-шағалы

b)

жарнама

c)

Көп-ақ;

33.

Бірігу жолымен жасалған туынды жаңа сөз:

a)

жаднама

b)

Бәйтерек

c)

Мәнмәтін;

34.

Сөз тудырмайтын жұрнақ:

a)

-қы, -дай;

b)

-ған, -ып;

c)

-ін,-ім

35.

Қазақ тіл білімінде сөзжасамды жеке ғылыми сала ретінде танытқан ғалым:

a)

Н.Оралбай

b)

Ж. Сарбалаев

c)

С.Исаев

36.

Грамматика іштей неше тармаққа бөлінеді?

a)

4

b)

2

c)

3

37.

Морфология грамматиканың нешінші тармағы?

a)

2

b)

5

c)

7

38.

Морфология саласы нені қарастырады?

a)

сөздердің буындық ерекшелігін

b)

сөздердің синтаксистік қызметін

c)

сөздердің түрлену жүйесін

39.

Морфологияның зерттеу нысаны:

a)

сөздің мағыналы бөлшегі

b)

дыбыс

c)

сөз тіркесі

40.

Грамматикалық ұғымға не жатады?

a)

сөздер байланысы, тіркесі, құрылысы

b)

сөз, жалғау, топ

c)

мағына, форма, категория

41.

Қазақ тілінде грамматикалық мағына нешеге бөлінеді?

a)

8

b)

4

c)

5

42.

Таза грамматикалық категорияға не жатады?

a)

зат есім мен етістіктің түрлену жүйесі

b)

шырай категориясы

c)

синтаксистік категория

43.

Категориялық мағына деген не?

a)

морфологиялық-синтаксистік мағына

b)

сөз жасайтын мағына

c)

грамматикалық категорияға негіз болатын мағына

44.

Қазақ тілінде қосымша қандай қағидамен жіктеледі?

a)

мағыналық сипаты мен грамматикалық қызметі бойынша

b)

байланыстырушылық қызметіне қарай

c)

сөздерге жалғануына қарай

45.

Жіктік жалғау қандай сөздерге жалғанады?

a)

барлық сөз табына

b)

деректі есім сөзге

c)

адам қатысты сөздерге

46.

Сын есімнің түрлену жүйесі:

a)

туынды сын есім

b)

шырай категориясы

c)

сапалық сын есім

47.

Зат есімнің грамматикалық категориясы нешеу?

a)

2

b)

6

c)

4

48.

Тәуелдік категориясының грамматикалық формасы нешеу?

a)

2

b)

4

c)

7

49.

Түрік изафеті неше түрге бөлінеді?

a)

8

b)

3

c)

5

50.

Септік категориясының парадигмалық белгісі:

a)

жалғауларының ортақ грамматикалық қызметі

b)

етістікті, есім сөздерді байланыстыратыны

c)

жалғауларының грамматикалық мағынасы

51.

Көптік жалғауы жалғанбайтын сөз:

a)

ақ

b)

дәптер

c)

жаңбыр

52.

Зат есімнің таза грамматикалық категориялары:

a)

көптік, тәуелдік, септік, жіктік

b)

зат есімінің тәуелденуі мен жіктелуі

c)

зат есімнің мағыналық тобы

53.

Үстеудің негізгі байланысатын сөз табы:

a)

барлық сөз табы

b)

сан есім

c)

етістік

54.

Тәуелдік жалғауының грамматикалық мағынасы:

a)

жекелік

b)

меншік

c)

 бағыттық

55.

Етістіктің таза грамматикалық категориялары:

a)

етіс категориясы

b)

жалпы етістік түрлері

c)

шақ, рай категориясы

56.

Тіркесті жаңа туынды сөз:

a)

көтерме сауда

b)

Салымшы;

c)

Ән сал;

57.

Сын есімнен жасалған туынды етістігі бар сөйлем түрі:

a)

Балықшылар ауларын жинай бастады

b)

Мен- қазақпын мың өліп, мың тірілген.

c)

Күмбездің мұнарасын әсемдеп, оюмен келістірген екен.

58.

Құранды етістік қайсы?

a)

Айта салды;

b)

Келіп жүр;

c)

Кіріп шықты.

59.

Прономиналданған туынды сөзі барсөйлем:

a)

Жетісін беріп аттанды;

b)

Біреу тауып айтады, біреу қауып айтады;

c)

Бірінен бірі естіп, хабар ауылға тез тарады.

60.

Сөйлемде асты сызылған туынды сөздің жасалу тәсілі: Сәрсенбай әлдеқашан  ұйқыға кетті (М.Жұмабаев):

a)

Аналитикалық-семантикалық тәсіл;

b)

аралас тәсіл

c)

Морфологиялық тәсіл

61.

«Солтүстік түркі тілдерінің салыстырмалы фонетикасы» (1882) атты еңбектің авторы

a)

М.А. Терентьев

b)

В.В. Радлов

c)

П.М. Мелиоранский

62.

«Краткая грамматика казах-киргизского языка» (1894-1897) атты еңбектің авторы

a)

П.М. Мелиоранский

b)

 И. Лаптев

c)

Н. Ильминский

63.

«Қазақ тілінің дыбыс жүйесі» еңбегінің авторы

a)

І. Кеңесбаев

b)

А. Байтұрсынұлы

c)

С. Мырзабеков

64.

«Қазақ-қырғыз тіліндегі сингармонизм заңы» атты еңбектің авторы

a)

Т. Шонанов

b)

Х. Досмұхамедұлы

c)

Қ. Кемеңгерұлы

65.

«Тіл – құрал» (1914) атты еңбектің авторы

a)

Қ. Кемеңгеров

b)

Қ. Жұбанов

c)

А. Байтұрсынұлы

66.

«Вокализм» деген терминнің қазақша баламасы

a)

гүріл

b)

дауысты дыбыс

c)

ызың

67.

«Консонантизм» деген терминнің қазақша баламасы

a)

үнді

b)

дауысты дыбыс

c)

дауыссыз дыбыс

68.

Гуттураль дыбыстар

a)

а, о, ұ, ы

b)

п, ф, к, қ, т, ш, с, х, һ, ц, ч

c)

ә, ө, ү, і, е

69.

І.Кеңесбаев «Қазіргі қазақ тілі» (1954) атты монографияда көрсеткен дауысты дыбыстар саны

a)

5

b)

3

c)

11

70.

А.Байтұрсынұлының «Тіл – құрал» (1914) еңбегінде көрсетілген дауысты дыбыстар саны

a)

14

b)

5

c)

9

71.

«Гуттураль» деген терминнің қазақша баламасы

a)

жуан

b)

шұғыл

c)

жіңішке

72.

«Қою» сөзіндегі дыбыстар саны

a)

7

b)

3

c)

5

73.

Латераль фонема

a)

в, ф

b)

л

c)

ю

74.

Эксплозив дыбыстар

a)

п, б, м, н, ң, ч

b)

 а, ә, і, ы, ұ, ү, е, о, ө

c)

м, н, ң, р, л, й, у

75.

Фрикатив дыбыстар

a)

а, ә, і, ы, ұ, ү, е, о, ө

b)

б, в, г, ғ, д, ж, з

c)

в, ф, с, з, ш, ж, ғ, х, һ, л, й, у

76.

в, ф дауыссыз дыбыстары жататын топ

a)

лабиаль-денталь

b)

альвеоляр

c)

палаталь

77.

«Билабиаль» дауыссыз дыбыстар

a)

қ, ғ, х, ң

b)

т, с, з, д, ц

c)

б, п, м, у

78.

«Альвеоляр» терминінің қазақша баламасы

a)

ерін

b)

тіл ұшы

c)

тіс

79.

Буын түрлерін «ашық, тұйық, бітеу» деп ең алғаш жіктеген ғалым

a)

І. Кеңесбаев

b)

А. Байтұрсынов

c)

Ы. Алтынсарин

80.

Қазақ тілінде буын түрін алтыға жіктеген ғалым

a)

Қ. Жұбанов

b)

С. Мырзабеков

c)

Н. Сауранбаев

81.

«Буын жiгiн оңай, механик түpде табуға болады. Оның үшiн жазылған әpбip сөздiң дыбыстаpын аяқ жағынан бастап шоламыз ...» деген пікірді айтқан ғалым

a)

С. Мырзабеков

b)

Қ. Жұбанов

c)

М. Жүсіпов

82.

Үндестік заңына бағынбай жалғанатын қосымша

a)

-дар, -шы

b)

 -лық, -ді

c)

-тал, -маш

83.

Ерін үндестікті сөз

a)

құлын

b)

құлан

c)

орамал

84.

Ілгерінді ықпалға бағынған сөз

a)

калхозшы

b)

көк бауыр

c)

тас жол

85.

Кейінді ықпалға бағынған сөз

a)

жаз жақсы

b)

төрт доп

c)

жас дәурен

86.

Тоғыспалы ықпалды сөз

a)

сенбі

b)

ақ лақ

c)

бес жыл

87.

Фонема ілімінің негізін қалаған ғалым

a)

И.А. Бодуэн де Куртенэ

b)

Л.В. Щерба

c)

С.И. Бернштейн

88.

«Силлабология» терминінің білдіретін мағынасы

a)

дұрыс жазу

b)

буын туралы ілім

c)

дыбыстық тілді мүмкіндігінше дәл беру үшін қолданылған жазу

89.

Протезаға қарама-қарсы құбылыс

a)

эпитеза

b)

элизия

c)

метатеза

90.

Екі дауыссыз дыбыстың ортасына дауысты дыбыстың кірігуі

a)

 протеза

b)

аферезис

c)

эпентеза