NEW
Font size
WorksheetsҚазақ тілі №2
Total questions: 20
Worksheet time: 10mins
Септеулік шылаулардың 4 түрі бар. Атау септігіне қатысты септеулік шылауларды тап.
дейін, шейін, тарта, жуық, қарай, таман, байланысты, орай т.б.
туралы, жайында, жайлы, жөнінде, үшін, бойы, арқылы, сайын, сияқты, тәрізді,секілді, құрлы т.б.
кейін, бұрын, гөрі,әрі, бері, соң, бетер.
бірге, қабат, қатар.
Барыс септігіне қатысты септеулік шылаулар мыналар:
туралы, жайында, жайлы, бойы, арқылы,сияқты, тәрізді т.б
бірге, қабат, қатар
кейін, бұрын, гөрі,әрі,бері, соң, бетер
дейін, шейін, тарта, жуық, қарай, таман, байланысты, орай.
Шығыс септігіндегі септеулік шылауларды анықта:
кейін, бұрын, гөрі, әрі, бері, соң,бетер.
бірге, қатар, қабат, қоса.
туралы, жайында,жайлы, жөнінде, үшін,т арқылы, тәрізді, секілді.
дейін, шейін, тарта, жуық, қарай, таман.
Көмектес септігінде турған септеуліктерді ата:
бірге, қатар, қоса, қабат т.б.
кейін, бұрын, гөрі, әрі, бері, соң,бетер.
дейін, шейін, жуық, қарай, таман, байланысты.
тәрізді, сияқты, секілді, арқылы, жөнінде, жайында, жайлы.
Туынды үстеу жасайтын жұрнақтар:
-ша,-ше,-лай,-лей,
-дай,-дей,-тай, -тей,-дайын, -дейін, -тайын, -тейін, ншама, -ншалық, майынша,,
-мейінше, байынша, бейінше,-пайынша,-пейінше
-ырақ,-ірек, -рақ,
-рек, -лай,-леу,-дау,-деу, тау,-теу,-қыл,-ғыл,,қылт,
-ғылт.
-ым,-ім,-м, -ың,-ің,-ң,-сы,-сі,-с.
-ақ,-ау, -ай, әсіресе, да, де, та, те.
Сөздердің жіктік жалғау арқылы, бастауыш пен баяндауыштың байланысыуы арқылы жасалатын байланысудың түрі:
қабысу
қиысу
жанасу
матасу
меңгеру
Сөздердің ешбір жалғаусыз тек орын тәртібі арқылы іргелес тұрып байланысуы
/бірінші сөз анықтауыштың сұрағына жауап береді/
Қабысу
Меңгеру
Қиысу
Матасу
Жанасу
а) сөздердің ешбір жалғаусыз бірде іргелес, бірде алшақ тұрып байланысуы;
ә) пысықтауыш пен баяндауыштың байланысыуы арқылы жасалатын
байланысу түрі
қиысу
қабысу
жанасу
меңгеру
матасу
Ілік септіктегі сөз бен тәуелдік жалғаулы сөздің байланысуы:
меңгеру
жанасу
матасу
қиысу
қабысу
Екі сөздің табыс, барыс, жатыс, шығыс, көмектес септіктерінің
жалғаулары арқылы байланысуы -
қиысу
қабысу
матасу
меңгеру
жанасу
Толықтауыштың сұрақтары:
Кімді? нені? кімге?неге? кімде? неде?кіммен? немен? Кім туралы? Не туралы? Кім жөнінде? Кім жайында?
Қандай? қай? қайдағы? қашан?қашанғы?
Кім үшін? не үшін? неге? не мақсатпен?
Не істеді? не қылды? қайтті?
Толықтауыштың байланысу түрі –
Матасу мен меңгеру
Қиысу мен матасу
Меңгеру мен
жанасу
Меңгеру мен қабысу
Жанама толықтауыш дегеніміз-
Ілік септігіндегі сөздерден жасалады.
Атау септігіндегі сөздерден жасалады.
Табыс септіктегі сөздерден болады.
Барыс, жатыс, шығыс, көмектес септіктердегі сөздерден болады.
Тура толықтауыш дегеніміз-
Табыс септіктегі сөздер және "туралы, жөнінде, жайында" шылауларымен тіркесіп келетін сөздер.
Жатыс, шығыс, көмектес септіктердегі сөздерден болады.
Атау септікте тұрады.
Атау мер іліктен басқа септіктерден жасалады.
Ыңғайлас салалас жасайтын шылаулар:
және, әрі, да, де, та, те
үшін, арқылы, тәрізді
немесе, я болмаса, әлде
өйткені, себебі, сол себепті
Қарсылықты салалас жасайтын шылаулар:
Және, әрі, да, де, та, те
Бірде, біресе, кейде
өйткені, себебі, сондықтан
бірақ, дегенмен, сонда да, әйтпесе, әйткенде.
Талғаулы салалас жасайтын шылаулар:
бірде, біресе, әйтпесе
немесе, не, я, не болмаса, әлде
өйткені, себебі, сондықтан
және, әрі, да, де,та, те
Себеп салдар жасайтын шылаулар:
Өйткені, себебі, сондықтан, сол себепті
бірақ, дегенмен, сонда да
да, де, та, те
-ау, ақ, -мыс, -міс
Мезгіл бағыныңқылы сабақтастың сұрақтары:
қашан? қай кезде? қашаннан бері??
қайтсе? не етсе? қайткенде? не еткенде?
қайтссе де? қайткенмен? не етпестен?
неліктен? не үшін? не себепті? не деп?
Қимыл -сын бағыныңқылы сабақтастың сұрақтары?
неліктен? не үшін? не себепті? не деп?
қайтсе? не етсе? қайткенде?
не мақсатпен? не үшін?
қайтіп? не етіп? қалай?
