Бүгінге дейін он мыңға жуық стипендиат «Болашақ» бағдарламасы бо­йынша тәлім алды. Олардың 3000-ға жуығы әлеуметтік салада жұмыс істейді. Білім мен ғылымға берілген 2000-нан астам түлек сонда жүр. Денсаулық сақтау мен өндірістік салада жүргендер саны 1000-ға жақындап қалды. 804 түлек мемлекеттік қызмет атқарады. Солардың барлығы ел үшін аянбай еңбек етіп жүрген азаматтар.

Төмен жалақы алатын «Бола­шақ» түлектері туралы әңгіме әдетте үш жақты келісімшарт жасасып, шетелге оқуға кеткендерге байланысты шығады. Өйткені, кейбір жоғары оқу орындары өздері тапсырыс беріп даярлаған кадр­ларын жалақысы жоғары басқа білім ошақтарына жіберуге құлықты емес. Алайда, жұмыс беруші мен стипендиат арасындағы келісімшартқа орталықтың араласуына құқығы жоқ. Әйтсе де, «ЖОО түлегі» категориясына тапсырыс берілгенде сол категория иелеріне біраз жеңілдіктер жасалған болатын. Атап айтсақ, бағдарламаның негізгі шартында жазылған екі жылдық еңбек өтілі бұл категориямен оқуға үміткерлерден талап етілген жоқ, сонымен қатар, тілдік курстар да жоғары оқу орнының болашақ мамандарына 1,5 жыл етіп ұзартылып берілген болатын.

«Болашақ» – қарапайым қазақ баласының білім көк­жие­гін кеңейтіп, әлемнің озық универ­ситеттерінде білім алуға мүмкін­дік беретін бірегей бағдарлама. Оны шенеуніктер мен қалталы аза­маттардың балалары оқитын бағдарлама деген түсінік әу бас­тан дұрыс емес. Мысалы, «Бола­шақ» стипендиясы болмаса, Ұлы­британияда білім алуым екіталай еді. Әке-шешем – қарапайым дәрігерлер. Егер осы стипендия болмаса, мені Еуропада оқытуға ата-анамның қалтасы көтермейтін еді. Білуімше, сіз де «Болашақ» бағдарламасының түлегісіз. Шалғай ауылдан шығып алыстағы Англияда білім алғаныңыз мәлім. Сондықтан, біз секілді қазақ жастарына керемет мүмкіндік жасаған Елбасымызға айтар алғысымыз шексіз. Жалпы, кез келген талап­кердің «Болашақ» стипендиясын жеңіп алуға мүмкіндігі бар. Ол үшін әуелі байқауға қатысып, ірік­теу­ден өту керек.

 1.Бағдарлама бойынша осы уақытқа дейінгі білім алушы саны?

А) бес мың

В) екі жүз мың

С) үш мыңға жуық

Д) он мың

Е) жеті мыңдай

2. «Болашақ» қандай бағдарлама?

А) Шетелде білім алуға зор мүмкіндік

В) Шетелде табыс табу

С) Шет тілдерін үйрену

Д) Шетелмен байланыс

Е) Шетелдік тәжірибе

3. Мәтіндегі «үміткерлер» сөзінің мағынасы қандай?

А) студенттер

В) оқу оқитындар

С) оқуға түсушілер

Д) еңбек етушілер

Е) ата-аналар

4.Грант бөлінген университеттердің талабы?

А) көрсете алуы

В) айта білу

С) түсіндіре алу

Д) сөйлеу

Е) тіл білу

5. Сөйлемді толықтырыңыз: «Білім -----  құдық қазғандай»

А) инемен

В) қаламмен

С) қолмен

Д) күрекпен

Е) жүрекпен

Бір ұстаз дәріс оқып жатады. Сонда бір шәкірті: – Ағай, бізге осының барлығы не үшін керек? – деп сұрайды. Сонда мұғалімі өзінің басынан өткен оқиғаны баяндап береді. Мен бастауыш сыныптарда мектепті үздік бағамен оқыдым. Жетінші-сегізінші сыныптарға көшкен кезде өтпелі кезең болды ма, білмеймін, балалармен көшеде уақыт өткізіп, бос жүрген кездерім ұнай бастады. Сабағым да жайына қалды. Сонда анам мені шақырып алып, мынадай сұрақ қойды: – Балам, сені өміріңнің соңына дейін не асырайды? – Сендер барсыңдар ғой, анашым,– деймін. – Жоқ,– деп басын шайқайды,– біз мәңгілік сенің жаныңда тұрмаймыз. Шайтан емес, пендеміз, бір күні бақилық боламыз. – Онда ағаларым бар ғой,– деймін. – Олар да мәңгілік емес. Біраз уақыт жаныңда болса да, бір күні өз отбасын құрады, бала-шағасының қамын көбірек ойлайды. – Туған-туыстарым бар емес пе?– деймін тауып айтқандай қуанып кетіп. – "Ағайын жоқ болса, бере алмайды, бар болса, көре алмайды" деген бар, балам. Оларға арқа сүйеуің еш жарамайды. – Олай болса, ағаларым сияқты мен де өз отбасымды құрамын ғой. Алған жарым көмектеседі. – Жұбайың саған емес, ер-азамат ретінде сен оған қамқор болып, жағдайын жасап, асырауың керек. Ал ақылың мен білімің болмаса, тіпті жақсы жарды да таңдай алмайсың. Қазірден жақсы оқып, ақылды болып, білім жинасаң, ағайындарың да саған үйір болады, бауырларың, олардың балалары да сенен келіп ақыл сұрайды. Мәңгілік серігім деп бас қосқан жарың да өмір бойы төбесіне көтеріп, сыйлап өтеді. Бедел де, байлық та, мансап та, абырой да сенде болады. Осының барлығына тек еңбектеніп білім алумен, ақылмен ғана жетесің, балам. Білімді бүгін алмасаң, ертең сен кімге керексің?!– деп өсиетін айтқан еді.

1 Мәтінге тақырып қой

А) Еңбек

В) Отбасы

С) Байлық

Д) Білім

Е) Мемлекет

2. Мәтіннің мақсаты

А) Ақыл айту

В) Ағайындылардың  әңгімесі

С) Білім алуға ұмтылу

Д) Туысқандар

Е) Отбасы

3. Мәтіндегі кейіпкерлер

А) Ұстаз бен анасы

В) Ұстаз бен шәкірт

С) Бала мен әкесі

Д) Баласы мен анасы

Е) ағайындылар

4. Қарамен берілген сөздің мағынасы

А) ілгері

В) орташа

С) керемет

Д) жаман

Е) жақсы

5. Шығарманың мазмұны

А) Еңбекті қадірлеу

В) Білім алуға баулу

С) Шетелде білім алу

Д) Еңбекті бағалау

Е) Өзге адамдарды мысал ету

         Ақылды жанның табысы», – деп Шәкәрім ақын жырлағандай, бәсеке – бүгінгі заманның тынысы. Замана көшінің алдыңғы легіндегі озық технологияны үйрену, нарықтың сұранысына сай білім алу – жастардың жасампаздық мүмкіндігі.

Шын мәнінде, көз ілеспес шапшаңдықпен дамып, жедел өзгеріп отырған мына дүбірлі дүниеде сана-сезіміміз бен дүниетанымымызға әбден сіңісті болып қалған таптаурын қағидалардан арылып, рухани жағынан серпілуіміз, жаңғыруымыз қажет. Елбасы рухани жаңғыруымыздың басты құндылығы ретінде бәсекеге қабілеттілікті ұсынады. Бүгінгі таңда жеке адам ғана емес, тұтас халықтың өзі бәсекелестік қабілетін арттырса ғана табысқа жетуге мүмкіндік алатынына елбасы айрықша назар аударып отырғаны да бекер емес. Себебі, әлемдік бәсекеге қабілеттілік ұлтымыздың рухани әлемде де озық болуын қажет етеді.

Бүгінгі күнде біз ерекше жылдамдықпен айналамызда өзгеріп жатқан уақыт, көзқарас, технологиялардың куәсі болып жүрміз. Дүниежүзілік деңгейде бәсекелестікке сай болу үшін білімнің салтанат құруы аса қажет.

1. Мәтінде көтерілген мәселені белгілеңіз.

А) Білімсіздік

В) Қазақстан мемлекеті

С) Тілдің тарихы

Д) Білім

Е) Бәсекелестік

2. Мәтіндегі тірек сөз

А) Рухани жаңғыру

В) Білімнің салтанат құруы

С) Дамыған елдер

Д) техниканың тілі

Е) экономикалық дағдарыс

3. Басты құндылық -

А) бәсекеге қабілеттілік

В) компьютердің тілі

С) ақша табу

Д) экономика, саясатты дамыту тілі

Е) ерекше жылдамдық

4. «Бәсеке» сөзінің мәнін табыңыз

А) заманауилық

В) заман тынысы

С) білімсіздікке жол беру

Д) озық елдер

Е) рухани әлем

5. Білімсіздің күні -

А) ойлағаны келу

В) жолы болар

С) жаман

Д) қаріп

Е) қиын

Білім беру үлкен жауапкершілікті талап етеді. Өйткені, ұрпақ келешегінің кемел болуы – мұғалімнің берген білімі мен тәрбиесіне байланысты. Заманауи білім беру саласында ақпараттық, желілік технологиялар саны көптеп пайда болды, оны білім үдерісінде белсенді түрде пайдалану керек. Білімнің салтанат құруы функционалды сауаттылықты, нақты құзырлар мен мамандандыруды білдіреді. Мектеп оқушыларында сабақ жүктемесі жоғары болмаы, олардың назары жалпылай дамуға, яғни, өнер, спорт, тілдерді оқу, заманауи коммуникативті практикаларға бөлінуі мүмкін. Мұнда білімнің өзі емес, оның қолданылуы маңызды болып келеді.

Бүгінгі жастар бір емес, бірнеше мамандықты игерсе көптік етпейді. Қазір уақыт жылдам. Тез білім алып, тез мамандықты игермесе, нарық бүгін игерген мамандығымызды ертең жойып жіберері анық. Таяу онжылдық уақытта қазіргі кәсіптердің жартысына жуығы жойылып кетуі әбден мүмкін. Қоғам да, нарық та, көзқарас та жаңарып тұратын мезгіл туды. Бір мамандық иесінен гөрі сан кәсіптің иесі болу күн тәртібінде тұр. Өмір бойы оқып, ізденетін сәт те келді. «Өмір сүру үшін өзгере білу керек» ,бір орнында тұрған артта қалады. Іс-әрекетсіз, жоспарсыз отырған адам әуелі қиыншылыққа, содан соң дағдарысқа ұшырайды. Таяу онжылдық уақытта қазіргі кәсіптердің жартысына жуығы жойылып кетуі әбден мүмкін. Бұл жағдайда кәсібін неғұрлым қиналмай, жеңіл өзгертуге қабілетті, білімді адамдар ғана табысқа жетеді

1. Мәтіндегі айтпақ ой

А) Болашаққа ұмтылу

В) Өмір сүру

С) Мамандық таңдау

Д) Бос уақытталдау

Е) Достармен кездесу

2. Мәтіндегі тірек сөз

А) білім

В) салтанат

С) дағды

Д) жүктеме

Е) мектеп

3, Қарамен берілген сөздің мағынасы

А) жаңа

В) мәңгі

С) озық

Д)қисынды

Е) жаңа

4. Мақалды жалғастырыңыз: «Ізденген жетер...»

А) бақытқа

В) мұратқа

С) деннің сулығы

Д) білімге

Е) арманға

5. Сөйлемді аяқтаңыз: «Бүгінгі жастар ......... .»

А) өз мақсатына жетуге ойлану керек.

В) Өзгені сыйлап, құрметтеу керек.

С) жетістік үшін күреспеу керек.

Д) өз қалауларымен сүру керек.

Е) бірнеше мамандық иелері болуы керек.