Worksheets11 сынып
Total questions: 12
Worksheet time: 2hrs 17mins
Мәтін үзіндісін оқып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Қазіргі уақыт әйелдердің қоғамдық мәселелерді шешуге белсене араласып, өз құқықтарын қорғауға мүмкіндіктері молынан туған заман. Елімізде де әйелдерді кемсітушілікке қарсы атқарылып отырған шаруалар аз емес. Бірақ бүгінгі күнге дейін көптеген қыз-келіншектеріміз өздерін қоғамның белсенді мүшесі ретінде сезіну былай тұрсын, құқықтарын қалай қорғауды да білмейді. Сондықтан да әйелдердің әлеуметтік ахуалы әлем бойынша басты назарда. Сарапшылардың пайымдауынша, күнделікті күйбең тіршілікте ер адамдардың әйелдерге қол көтеруі, балағаттауы, қорлау фактілері жиі кездеседі екен. Сондықтан Қазақстанның іскер әйелдері қауымдастығының президенті «егер креслода отырған әйелдердің қатары көбейсе, қыз-келіншектердің қордаланған мәселелері шешімін табар еді» дейді. Әйел мүддесі қорғалмай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық немесе демографиялық ахуалының дамуы мүмкін емес. Мысалы, Швеция, Финляндия, Дания, Голландия секілді елдерді алып қарайықшы. Оларда жыл өткен сайын билікте әйелдердің саны өсумен қатар, тұрғындардың да әлеуметтік-экономикалық жағдайы жақсарып келеді.
Әйелдердің әлеуметтік жағдайына бас қатырып жүрген мамандардың дені нәзікжандардыңкреслодағыбеделінеқатыстымәселелерденбұрын,қоғамдағырөлінеқаттыалаңдапотыр.«Шындығындабүгінгіжағдайдаәйелдердіңсаяси,құқықтықнормаларғабасқатыруғашамасыжоқ.Оларқазіреңалдыменденсаулық,әлеуметтік
салаларда қорғалуды қалайды» дейді олар.
Күнделікті өмірде еңбек саласында әйелдердің құқығы жиі бұзылады. Жұмыссыздардың денін дәл осы қыз-келіншектер құрайтыны тағы бар. Алтын құрсақты аналардың бір бөлмелі үйге қолы жетпей, пәтерден пәтерге көшіп жүргенін күн сайын көріп жүрміз. Дүниеге үшем әкеліп, еліміздің демографиялық саясатына үлес қосқан аналар құзырлы орындардың есігін қағып, қайыршы баланың күйін кешіп жүр. Ай сайын алатын мардымсыз жәрдемақылары жыл сайын құны шарықтап бара жатқан коммуналдық төлемге де жетпей қалатын кездері де аз болмайды. Ал еңбек етуге құлшыныс танытқан келіншектер балаларын балабақшаға бере алмай зар илейді. Балабақша кезегі көз ұшында бұлыңғырланып тұратын болғандықтан көпшілігі мәңгілік «декретке шығып», дипломы сандықтың түбінде қалып қояды. Міне, осындай әлеуметтік дерттің субъективті себептерінен әйелдер мүддесін қолдайтын көптеген проблемалар мемлекет тарапынан қолдауға зәру күйінде ғана қалып отыр.
Гендерлік дегенді тіксіне қабылдаушылар арасында «әйел еркектен төмен тұруы керек» деген түсінік қалыптасқан. Дегенмен діни сайттарда жарияланған бірқатар мақалаларға зер салсақ, Ислам әйелдерге саяси, қоғамдық өмірдің басқа да салаларында табысқа қол жеткізуге тыйым салмайды, керісінше өзі өмір сүріп отырған қоғамды дамыту, көркейту үшін атсалысуға даяр әйелдерді екен. Сол үшін де қазақ «ана бір қолымен бесікті, екінші қолымен әлемді тербетеді» деп әйел адамды әспеттей білген.
(349 сөз)
1. «Әйелдер зорлық-зомбылықтың құрбанына жиі айналады» деген дерек қай абзацта кездеседі?
A. бірінші
В. үшінші
С. екінші
D. төртінші
2. Әйелдердің әлеуметтік мәселесі неліктен әлем деңгейінде маңызды мәселелердің қатарынан түспей отыр?
A. себебі билік басында отырған басшы әйелдер саны аз
B. себебі қоғам ескі діни көзқарастан арыла алмай отыр
C. себебі әйелдердің мүддесі қоғам тарапынан қорғалмайды
D.себебі көптеген әйелдердің құқықтық сауаттылығы төмен
3. Бірінші абзацтың екінші және үшінші абзацқа қатысы қандай?
A. екі ойды салыстырады
B. ойды қорытындылайды
C. алдыңғы ойды дамытады
D. ойға қарсы дәлел айтады
4. Мақала авторының көзқарасын танытатын ойды көрсетіңіз.
A.Қалыптасқан түсінік бойынша әйел еркектен төмен тұруы тиіс.
B. Қоғамда әйелдердің өз құқығын қорғауы тым белең алып кетті.
C. Гендерлік саясат әсерінен шаңырақ шайқалып, жетімдер көбейді.
D.Биліктегі әйелдердің саны өссе, тұрғындардың жағдайы жақсарады
5. Автор «алтын құрсақты аналар» тіркесін кімдерге қатысты қолданып отыр?
A. көп балалы аналарға
B. жоғары білімді аналарға
C. жұмыссыз жүрген аналарға
D. жәрдемақысы төмен аналарға
6. Автор «дипломы сандықтың түбінде қалып қояды» деген тіркес арқылы қандай мәселені қозғады?
A.балаларға алатын жәрдемақының мардымсыздығын
B.мектепке дейінгі мекемелерге орналастыру қиындығын
C. балалы әйелдерге лайықты жұмыс орнының болмауын
D. көпбалалы аналардың баспана мәселесінің шешілмеуін
7.Зерттеуші мамандар әйелдердің қандай мәселесіне алаңдаушылық танытып отыр?
A. дін тарапынан қорғалмауына
B. саясаттағы рөлінің төмендігіне
C. әлеуметтік ахуалдың төмендігіне
D. білім алу мүмкіндігінің шектелуіне
8. Берілген тұжырымдардың қайсысы мәтін мазмұнына сәйкес келеді?
1. Әйелдердің алатын жәрдемақыларының көлемі төлемдерінің құнын ақтайды.
2. Ислам діні бойынша әйелдерге жұмыс істеуге болады.
A. біріншісі дұрыс
B. екіншісі дұрыс
C. екеуі де дұрыс
D. екеуі де бұрыс
9. Соңғы абзацтағы бос орынға қандай сөзді қоюға болады?
A. тыйым салады
B. жазалайды
C. айыптайды
D. мадақтайды
10. Автордың соңғы сөйлемдегі мақсаты қандай?
A. қоғамдағы орнын анықтау
B. әйелдің құқығын теңестіру
C. қоғамдағы беделін көтеру
D. қоғамдық пікір қалыптастыру
2-тапсырма.
Мәтіндегі мәліметтерді қолданып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Мүмкіндігінше өз сөзіңізбен жауап беруге тырысыңыз.
Әр тапсырманың балы [ ] тік жақшада берілген. Тіл сапасына қосымша 5 балл беріледі.
Өнер әлемі және қоршаған орта
Өткен ғасырда көптеген суретшілер өз еңбектерін қоғамның назарын қоршаған ортаның ластану мәселесіне аударуға тырысты. Олар әлсіз планетамыздың шексіз ластануы мен өзіміз шығарып жатқан қалдықтардың зияны туралы білгенімізді қалады. Ал суретшілердің өздерінің қоршаған ортаны ластауы ше? Жалпы қалыптасқан түсінік бойынша өнерді сынға алуға болмайды, себебі өнер дегеніміз – мәдениет, ал мәдениет – ой мен рухымызға азық. Бірақ ұзақ уақыт бойы өнер әлемі зиянды заттарды пайдаланумен тығыз байланысты болып келген, ал суретшілер болса қалдықты азайту ісіне септігін тигізуге тырысады.
Бірақ жалпы алғанда, бұл жағдай жақсарып келеді. Жаңа еуропалық ережелерге сәйкес белгілі бір химиялық және қорғасын құрамдас бояуларды саудалауға тыйым салынды. Суретшілердің көбі мұндай танымал ақ бояудың заманы өтіп кеткеніне қиналды (бұл өнім құрамында қорғасынның мөлшері тым көп болғандықтан, үш жыл бұрын саудадан алынып тасталған). Ал олардың көпшілігі ақ бояудың дүкен сөрелерінен жоғалуына дейін жеткілікті мөлшерін жинап алып, оны әлі де қолданып жүр. Бірақ мұндай материалдардың қоршаған ортаны қатты ластайтыны және өте қауіпті екендігі дәлелденген.
Мұндағы ең өкінішті жайт – суретшілердің көбі өздері қолданып жүрген кейбір заттардың қаншалықты мөлшерде зиянды екеніне күдіктенбеген. Өнім нарықта сатылымда болған соң, қауіпсіз екен деп ала берген. Бірақ қазір бұл өзгерді. Енді жаңа заңнамаға сәйкес сурет өнеріне қажетті материалдарды өндірушілер өз өнімдерінің құрамында улы заттардың барын анық көрсетулері қажет. Сондай-ақ, олар бұл заттардың экологиялық жағынан таза баламаларын шығарып, егер суретшілер қажет деп тапса, оларға улы химиялық заттары жоқ бояуларды сатып алуға мүмкіндік берулері қажет.
Еңмаңыздысы–суретшілердіңөздерініңшығармаларыарқылынегізгіэкологиялықмәселелердікөтеруіненгөрі,өздерініңқоршағанортағакеріәсеріншынайы түрде азайтуға көшулері. Шынымен, ұлы шығармаларды болашақ ұрпаққажеткізу үшін оларды үнемі күшті улы химиялық заттармен өңдеу қаншалықты дұрыс?Өнертуындыларыныңбарлығымәңгілікемесекендігін,олардыңтабиғитүрдеыдырауғатүсетіндігінмойындауымызкерекпе?Сондайтабиғитүрдеыдырайтынтуындыныңбірмысалыретінде«Ғажайыпәлем»көрмесінатауғаболады.Бұл көрмеде дизайнер Хелен Стори мен химик Тони Райан жасаған теңдесі жоқ әдемі, экзотикалық көйлектердің жинағы ұсынылды. Бірақ енді оларды ешқашан көре алмайсыз, себебі дизайнер Стори оларға су бүркіп, ыдыратып жіберді — мақсат та осы еді. Міне, экологиялық таза өнер дегеніміз осы!
1. Суретшілердің экологияны қорғауға немқұрайлы қарайтындары туралы мәтінде қандай екі ақпарат берілген?
1._____________________________________________
2.___________________________________________ [2]
2. Жаңа ережелерге сәйкес өндірушілер қандай екі шартты орындауы керек?
1._________________________________________
2._________________________________________ [2]
3. Төртінші абзацта қандай негізгі идея көтерілген?
_____________________________________________________________________[1]
3-тапсырма.
Берілген тапсырмалардың ішінен 1-еуін таңдап, жазба жұмысын орындаңыз. Барлық тапсырмалар бірдей деңгейде.
1. «Елімізде атом станциясын салу – энергетикалық тығырықтан құтқаратын жалғыз жол ма?» тақырыбында аргументтерді сараптап, талқылай отырып эссе жазыңыз. Эсседегі сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
2. Жергілікті газетте табиғатты қорғау күніне орай «Экотуризмді дамытайық!» атты мақалалар байқауы жарияланды. Өз аймағыңыздағы көпшілік тани бермейтін туризмге лайықты жерлер туралы көпшілікті қызықтыратын мақала жазыңыз. Сөз көлемі 200-250 сөз болуы қажет.
[20]
3. Сізге ғылыми-практикалық конференцияда «Жастар мәдениеті және құндылықтар жүйесі» тақырыбында баяндама жасау тапсырылды. Өз пікіріңізді қажетті деректермен дәлелдей отырып, баяндамаңыздың тезисін жазыңыз. Сөз саны 200-250 сөзден тұруы тиіс.
[20]
