Font size
WorksheetsТАРИХ 8 СЫНЫП
Total questions: 116
Worksheet time: 59mins
XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы қай ханның тұсында Үш Жүзге бөлінбестен біртұтас мемлекет болып қала берді:
Тәуке хан
Хақназар хан
Қасым хан
Абылай хан
Тәуке ханның заманында айтыс-тартыстар, ірі даулар кімдердің араласуымен шешілді:
сұлтандардың
билердің
старшындардың
имам-молдалар
«Ол... ру-тайпалар жерінің аумағын нақты белгілеп, жер пайдаланудың тәртібін енгізді» деп Тәуке хан туралы жазған ХІХ ғасырдағы орыс зерттеушісі:
А.Левшин
В.Паллас
И.Крафт
А.Бухгольц
«Жеті Жарғы» заңдар жинағын жасаған билеуші ретінде кеңінен танылған:
Қасым хан
Тәуке хан
Есім хан
Салқам Жәңгір хан
Тәуке ханның кезінде қазақтардың үш жүзінің ең таңдаулы өкілдері маңызды мәселелерді шешу үшін бас қосты:
ай сайын
әр екі жылда
төрт жылда бір рет
жыл сайын
Тарихшы ғалымдар Тәуке хан билік құрған уақыты Қазақ хандығының:
«қасіретті жылдары» деп аталды
«алтын ғасыры» деп атады
«дағдарыс» жылдары деп аталды
«ірі соғыстар» уақыты деп аталды
Тәуке ханның ордасы:
Тараз
Түркістан
Әулиеата
Ташкент
Мәтінді оқып, сипатталған Қазақ ханы мен сипаттаған тарихшыны анықтаңыз: «Ол оларды, тайпаларды, өліспей беріспейтін алауыздықтан арылтты, олардың арасындағы бірнеше жылға созылған қанды қырғын сойқанды тоқтатты, ол өзгелердің бәрін де асқан ақыл-парасатымен, қара қылды ақақ жарған әділеттілігімен өзіне бағындыра білді»
Тәуке хан, А.Левшин
Абылай хан, И.Крафт
Есім хан, Г.Георги
Қайып хан, Н.Коншин
Тәуке хан сыртқы саясатта қай халықтармен әскери одақ құрды:
қырғыз, қарақалпақтармен
ноғай, қырғыздармен
орыс, қытайлармен
башқұрт, татарлармен
Тәуке ханның Ресейге және Орта Азияға елшіліктер жіберудегі мақсаты:
тәуелді болу
теңіз әскерін құру үшін
әскери одақ құру үшін
Үндістанға керуендер жәберу үшін
Тәуке ханның жорық жасағы қанша жауынгерден тұрды:
80 мыңнан
60 мыңнан
40 мыңнан
20 мыңнан
Тәуке ханның мұрагері:
Абылай
Әбілқайыр
Сәмеке
Қайып
1697 жылы Жоңғар хандығына келген жас әрі қуатты билеуші:
Цеван-Рабтан
Галдан-Цэрен
Әмірсана
Даваци
1698 жылы Жоңғарлар Ұлы Жүз аумағына басып кірген әскер саны:
80 мың
20 мың
40 мың
60 мың
Қазақ халқының беделді өкілдері Қарақұмда бас қосқан жыл:
1710 жыл
1718 жыл
1715 жыл
1723 жыл
Қарақұмда бүкілхалықтық жауынгерлік жасақтың басшысы ретінде тағайындалды:
Қабанбай батыр
Бөгенбай батыр
Наурызбай батыр
Райымбек батыр
Жоңғар басқыншыларына тойтарыс беруді ұйымдастырушы хан:
Болат хан
Жолбарыс хан
Әбілқайыр хан
Сәмеке хан
Тәуке хан қайтыс болғаннан кейінгі хандардың әрекеті сепаратистік әрекет болатын. Сепаратизм бұл:
өзінше бөлініп шығуға, жеке билікке ұмтылу
шексіз билікке ұмтылу
бір орталыққа бағынған мемлекет құруға ұмтылу
тәуелді мемлекеттің тәуелсіздікке ұмтылу әрекеті
1635 жылы Жоңғар хандығының негізін салған:
Даваци
Әмірсана
Галдан Церен
Батыр
Жоңғарлардың «Далалық жарғы» атты әскери және азаматтық заңдар жинағы шыққан жыл:
1635 ж
1640 ж
1652 ж
1643 ж
XVII ғ Жоңғар хандығы жауынгерлерінің жалпы саны:
80 мың
20 мың
100 мың
200 мың
Жоңғарларда атыс қаруы – мылтықтың болғанын жазған:
И.Ренат
И.Георги
Н.Коншин
А.Левшин
XVII ғ аяқ жағына қарай жоңғарларда пайда болған қару түрі:
зеңбірек
садақ
білтелі мылтық
екі жүзді семсер
Жоңғарларға зеңбірек құюды үйреткен, тұтқынға түскен швед офицері:
И.Г.Ренат
А.Вамбери
И.Георги
А.Левшин
Жоңғарияның көрші мемлекеттерге қауіп төндіргені соншама, онымен өз қатынасын реттеген империя:
Ресей
Қытай
Иран
Орта Азия хандықтары
Жоңғарлардың XVIII ғ 20-жылдарының бас кезінде жоңғарлардың Қазақ жеріне кезекті ірі жорық жасауына қолайлы жағдай қалыптастырған:
\ 1722 жылы Қытай императоры Кансидың дүниеден өтуі
Ресейдің Ертіс өзені бойына бекіністерді көптеп салуы
Еділ қалмақтарының Кіші Жүз аумағына шабуылдауға келісуі
Жоңғарлардың Орта Азия хандықтарынан қолдау табуы
Жоңғар билеушілері Еділ бойындағы қай ханға қазақтарға бірлесіп қимыл жасауға үндеді:
Аюкеге
Лама Доржыға
Әмірсанаға
Галдан Церенге
Ресей көрші жатқан екі көшпелі мемлекеттің өзара қарым-қатынасына қарсы қандай саясат ұстанды:
жоңғарларды қолдады
бейтарап болды
қазақтарды қолдады
қытайға айдап салды
1723 жылдың көктемінде қазақтардың алауыздығын пайдаланып, қазақ жеріне басып кірген:
Қалдан Серенге
Әмірсана
Цеван-Рабтан
Лама Доршы
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдары:
1723-1727 ж.ж
1723-1725 ж.ж
1723-1730 жж.
1723-1733 жж
Қазақтардың жеңіліп, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаға» душар болуының бірнеше себебінің бірі:
қазақтардың біртұтас болуы
көрші елдермен одағы
елдің жұтқа ұшырауы
орыс әскерімен одағы
. Ақтабан шұбырынды жылдары қазақтардың үштен екі бөлігі қырғынға ұшырады деп жазған:
Ш.Құдайбердіұлы
Ш.Уәлиханұлы
А.Левшин
Ы.Алтынсарин
1723 жылы 20 мың жауынгермен Еділ бойындағы қалмақтарға қарсы бірнеше жеңісті жорық жасаған:
Әбілқайыр
Қайып
Әбілмәмбет
Абылай
Ордабасы құрылтайы өтті:
1726 ж
1723 ж
1730 ж
1728 ж
Ордабасы құрылтайында бүкілқазақтық әскери жасақтың бас қолбасшысы болып сайланған:
Әбілқайыр хан
Абылай хан
Әбілмәмбет
Сәмеке хан
Жоңғарларға қарсы күрес кезінде барлаушылар жасағын басқарған Қабанбай батырдың әйелі:
Гауһар
Назым
Айтолқын
Айбике
Қазақтар жоңғарлармен соғыста одақтасты
қарақалпақ және қырғыздармен
өзбек және ұйғырлармен
орыс және казактармен
қырғыз және өзбектермен
Біріккен қазақ жасақтары жаңа жасақпен Жоңғарларға тұңғыш тойтарыс берді:
1728 жылы
1730 жылы
1711 жылы
1710 жылы
Бұланты өзенінің жағасында шайқас өткен жерге кейін қандай ат берілді?
«Аңырақай»
«Аягөз»
«Қалмаққырылған»
«Қарасиыр»
Бұланты өзені бойындағы шайқастағы қазақ жасақтарының саны:
60 мың
20 мың
100 мың
80 мың
1730 жылы көктемде Балқаш көлінің оңтүстік-батыс жағындағы Итішпес Алакөл жерінде болған ірі шайқас:
Орбұлақ
Аягөз
Бұланты
Аңырақай
Аңырақай шайқасынан кейінгі жауды түбегейлі жоюға кедергі келтірген кенеттен болған оқиға:
сұлтандардың алауыздығы
ұлы хан Болаттың қайтыс болуы
Әбілқайырдың әскерді тастап кетуі
Ресей империясының ұлтшылдық саясаты
Бүкіл қазақтың ұлы ханы болудан дәмелі хандар:
Жолбарыс, Сәмеке
Әбілқайыр, Жолбарыс
Әбілқайыр, Сәмеке
Әбілмәмбет, Сәмеке
XVIII-XIX ғғ батыр атанған хандар қатары:
Әбілқайыр
Абылай
Кенесары
Жолбары
Ұрыс басталар алдындағы қарсы жақтардың өз батырларын шығарып айқастыратын дәстүрі:
алғадай
айқас
аударыспақ
қол күресі
1715 жылы Ертіс өзенін бойлай қазақ даласын отарлау мақсатында ұйымдастырылған экспедицияны басқарған:
И.Бухгольц
П.Паллас
И.Георги
И.Кириллов
«Ертіс бойындағы бекіністер міндеті оң жағалауды жоңғарлардан, ал одан соң көп ұзамай-ақ қырғыздардан (қазақтардан) қорғау еді», - деп жазған:
Н.Коншин
А.Левшин
В.Паллас
Г.Георги
1730 жылғы қыркүйек айында Әбілқайырдың Петербургке келген елшілері:
Аталықов, Құл-Мұхаммед
Қоштайұлы, Шайымов
Қойдағұлұлы, Қоштайұлы
Аталықов, Қоштайұлы
1731 жылы Кіші Жүздің қазақтарын Ресейдің қол астына алу туралы грамотаға (ресми құжатқа) қол қойды:
І Николай
Анна Иоановна
Анна Иоановна
\ Елизавета Петровна
Қазақтардан ант алу үшін патша үкіметі Әбілқайырға 1731 жылғы көктемде Петербургтен жіберді:
А.Тевкелев бастаған елшілікті жіберді
В.Татищевті жіберді
И.Бухгольцті жіберді
А.Левшинді жіберді
Әбілқайыр хан бастаған сұлтандар, ірі билер, батырлардың шағын тобы Ресей империясының қол астына өту туралы ант қабылдады:
1730 жылы 10 қазанда
1723 жылы 10 қазанда
174 жылы 10 қазанда
1731 жылы 10 қазанда
1740 жылы Орынборда Әбілқайырдың араағайындығымен Ресейге ант берген Орта Жүз ханы:
Абылай
Уәли
Әбілмәмбет
Кенесары
Кіші Жүздің шекара аймағындағы жерінде патша үкіметінің жағдайын нығайтып, бекіту түсу үшін 1734 жылы құрылған экспедиция атауы мен экспедиция басшысы:
«Орынбор экспедициясы», А.Тевкелев
«Омбы экспедициясы», Н.Коншин
«Қырғыз-қайсақ экспедициясы», И.Кириллов
«Хиуа экспедициясы», В.Татищев
Патша үкіметінің қазақтардың Жайық өзенінің оң жақ өңірінде көшіпқонып жүруіне қатаң тыйым салынған жыл:
1734 ж
1743 ж
1735 ж
1731 ж
Патша үкіметінің Орта Жүз аумағында Жаңаесіл шекара шебінде әскери бекіністер салған жылдары:
1752-1755 жж
1734-1767 жж
1731-1740 жж
1731-1735 жж
XVIII ғасырдағы Қазақ хандығы билеушілерінің ішіндегі көрнекті мемлекет қайраткері:
Абылай хан
Кенесары
Әбілмәмбет хан
Тәуке хан
Абылай хан Түркістанда бүкіл үш жүздің ханы болып сайланған жыл:
1771 жыл
1740 жыл
1781 жыл
1711 жыл
Патша әкімшілігі қай жылы Абылайға Әбілмәмбетті тақтан тайдырып, өзі отыруын ұсынды:
1759 жылы
1740 жылы
1750 жылы
1771 жылы
Абылайдың тұтқиылдан жасаған жоңғарларға қарсылық көрсете алмай, тұтқынға түскен жылы:
1741 жыл
1740 жыл
1759 жыл
1781 жыл
Абылай хан қырғыздардан Байқырғыз, Жаңақырғыз болыстығын жасақтап, Көкшетау аумағындағы атығай руына қоныстандырған жылы:
1779 ж
1761 ж
1858 ж
1761 ж
Жоңғар мемлекетінің Қытай әскерінен жеңіліп, мемлекет ретінде жойылған жылы:
1758 ж
1771 ж
1755 ж
1761 ж
Қытайдың Тарбағатай мен Іле өзені бойындағы жайылымдарды қазақтардың пайдалануына рұқсат етуге мәжбүр болған жылы:
1767 ж
1755 ж
1758 ж
1756 ж
Абылай хан Қытай үкіметімен дипломатиялық қарым қатынас орната бастаған жыл:
1756 ж
\ 1767 ж
1755 ж
1758 ж
Қытайдың Жоңғария жерінде Синьцзянь (Шыңжаң) атты жергілікті аймағын құрған жылы:
1761 ж
1755 ж
1771 ж
1758 ж
Абылайды «... бірде Ресейне, бірде Қытайға, енді бірде Жоңғарияға шын берілген болып көріне білді, ал шын мәнінде ешкімге де бас иген жоқ» деп сипаттаған:
И.Крафт
М.Тынышбаев
Ш.Уәлиханов
А.Левшин
«...Қытайлықтар жасы мен жынысына қарамастан 1 млн дай жоңғарды қырып тастады» деп жазған қазақтың белгілі зерттеушісі:
Ш.Құдайбердіұлы
М.Тынышбаев
М.Көпейұлы
Ә.Диваев
Абылай ханның кеңесшісі болған ықпалды саяси тұлға, жырау:
Бұқар
Қожаберген
Жиембет
Ақтамберді
Галдан Цэрен қайтыс болғаннан кейінгі Жоңғар тағына таласқандар:
Әмірсана мен Убаши
Даваци мен Әмірсана
Цеван Рабтан мен Лама Доржы
Аюке мен Цэрен Доржы
Абылайдың атын Сібір казактарының ұран ретінде пайдаланатынын жазған:
Ш.Құдайбердіұлы
М.Тынышбаев
М.Көпейұлы
Ә.Бөкейханов
Е.Пугачев бастаған көтеріліс қамтыды:
1783-1797 жж
1836-1838 жж
1773-1775 жж
1856-1858 жж
Е.Пугачев бастаған көтерілістің басым көпшілігі:
Дон казактары
Орта Жүз қазақтары
Орал казактары
Кіші Жүз қазақтары
Е.Пугачев көтеріліс басында өзін жариялады:
ІІІ Петр ретінде
І Петр ретінде
І Павел ретінде
І Николай ретінде
Е.Пугачев бастаған көтеріліске қатысқан қазақ жүзі (дері):
Кіші және Орта Жүз
Кіші Жүз
Орта Жүз
Ұлы және Орта жүз
Патша үкіметінің Ертіс өзенінің бойындағы шекара шебінде ені 10 шақырымдық алқапқа өтуге тиым салды:
1765 ж
1771 ж
1801 ж
1775 ж
Еділ мен Жайық аралығындағы қалмақтардың бір бөлігінің Жоңғарияға қоныс аудара бастаған жылы:
1771 ж
1801 ж
1758 ж
1765 ж
Патша үкіметінің Орта Жүз қазақтарынан 1752-1755 жылдары тартып алған көші-қон аймағы:
Жаңаесіл аймағы
Жайық өзені
Сарысу өзені
Ертіс аймағы
1773 жылы Кіші Жүздің көші-қон аумағында құпия түрде болып қайтқан:
Е.Пугачев
Құдайменді
Абылай сұлтан
О.Игельстром
Жайық казактары атты әскерлер полкы құрамында шайқасқан қазақтардан құралған жасақ командирі, атаман:
А.Овчинников
А.Карев
П.Кузнецов
В.Покатилов
Қарамағындағы 1000 сарбазымен Жайық қаласына келіп, Е.Пугачевке қызмет етуге дайын екенін білдірген хан:
Нұралы
Абылай
Ералы
Сырым Датұлы
Қазақтардың Орынбордан Гурьевке дейінгі әскери бекіністерді қоршауда ұстаған жылы:
1773 ж
1771 ж
1775 ж
1783 ж
Қазақ көтерлісшілері жасақтары 1773 жылдың қазан айынан 1774 жылғы наурызға дейін қандай бекіністі алу шабуылына қатысты:
Гурьев
Жайық
Орынбор
Ор
Қазақ жасақтары Еділ бойындағы бекіністерге шабуыл жасап, қай қалалар түбіне барды:
Тобольск, Томск
Омск, Царицын
Царицын, Астрахан
Пенза, Қазан
Орынбор қаласына тікелей шабуылда 200 сарбазды әскери жасағымен көзге түскен:
Жантөре сұлтан
Сейдалы сұлтан
Досалы сұлтан
Сырым батыр
Е.Пугачев көтерілісіне қатысқан сұлтан (дар):
Ералы
Бөкей
Айшуақ
Шығай
Е.Пугачев көтерілісіне қатысқан Кіші Жүз сұлтаны (дары):
Досалы
Сейдалы
Батыр
Қайып
Қазақ жасақтары Пугачев отрядтары құрамында шабуылға қатысқан бекіністері:
Жайық
Гурьев
Орск (Ор)
Пенза
Саратов
Патша үкіметінің жазалаушы әскери жасақтарына көмек көрсетуден бас тартып, Е.Пугачевпен хат жазыса бастаған:
Нұралы хан
Жолбарыс хан
Әбілмәмбет хан
Абылай хан
Пугачев әскерлерінің Орта жүз жасақтарымен қосыла алмау себебі:
Пугачевтің патша үкіметімен келісімге келуі
Пугачевтің Троицк қамалы түбінде жеңілуі
Абылай ханның бейтарап саясаты
Нұралы ханның жазалаушы отрядпен біріге әрекет етуі
1774 жылы жазында Орта жүз қазақтарының жасақтары талқандаған бекініс:
Алабұға
Петропавл
Челябі
Троицк
Пугачев көтерілісін басу үшін патша үкіметі аса ірі әскери күштерді жіберуі мүмкін болды:
Орта жүз қазақтары көтеріліске қатысуға бас тартқан соң
Ресей Солтүстік соғыста Швецияны жеңген соң
Патша үкіметі Түркиямен соғысты аяқтағаннан кейін
Кіші Жүз қазақтарының Орта Жүз қазақтарымен қосылуынан соң
Е.Пугачев бастаған көтерілісшілердің Царицын (қазіргі Волгоград) түбінде жеңілген жылы:
1774 жыл тамыз
1773 жыл қаңтар
1775 жыл ақпан
1775 жыл тамыз
Е.Пугачев қатаң жазаланды (1775 ж, 21 қаңтарында басы шабылған):
Мәскеуде
Троицкте
Қазанда
Петербургте
Еділ бойындағы казактардың елді мекендеріне шабуыл жасап, молдаван полкының гусарларын жеңген әскерлер:
Сырым батырдың байбақты руы жасақтары
Абылай бастаған Орта жүз жасақтары
Пугаев отрядтарының қалдық әскерлері
Көктемірдің отрядтары
Көзге көрінбейтін Көктемірдің «көзге көрінбейтін қозғалысы» әңгімелері тараған кіші жүз рулары
табын, тама
байбақты, алаша
арғын, қыпшақ
жалайыр, албан
1776 жылдың жазына қарай патша үкіметі қазақтарды жазалау шараларын тоқтатуға не себептен мәжбүр болды?
қазақтардың Қытайға көшіп кетуінен қауіптенді
көтерілістің қайта басталуынан қауіптенді
Ішкі Орданы құруға дайындық басталды
Нұралы ханның тақтан тайдырылуы әсер етті
Е.Пугачев көтерілісін халық есінен мәңгілік шығаруға қатысты ІІ Екатерина патшайымның шығарған жарлығы (тары):
\ Ішкі Бөкей Ордасын құруға рұқсат берді
Жайық өзенінің аты Орал деп өзгертілді
Жайық казактарын Орал казак әскерлері деп атады
Жайық казактарын Дон, Кубань бойына жер аударды
1782 жылы Кіші Жүз қазақтарының қысқы кезеңде патша үкіметінің жалға беру арқылы қыстап шығуына рұқсат берген аймағы:
Жем мен Сағыз өзендері бойы
Маңғыстау
Еділ мен Жайық өзендері аралығы
Орынбор мен Ор бекінісі аралығы
1782-1783 жылдың қыс айында шекара шебінің ішкі жағында казактардың қазақтарға келтірген шығыны:
қазақ ауылдарын шабуы
4 мыңнан астам жылқыны тартып алуы
егістік жерге түсті деген сылтаумен 4 мың қойды тартып алды
Орал бекінісіне жақындады деген сылтаумен адамдарды тұтқындады
Қазақтардың Гиряль бекінісіне шабуыл жасап бекіністегі солдаттарды тұтқындап, малдарын айдап кеткен жылы:
1783 жылдың көктемі
1783 жылдың қаңтары
1782 жылдың желтоқсаны
1797 жылдың көктемі
С.Датұлы, Барақ, Тіленші жасақтары төменгі Орал шекара шебінің аймағында патша үкіметінің әскерлерімен шайқасқан жылы:
1785 ж
1784 ж
1797 ж
1783 жыл
Ел ішіндегі беделінен айырылған Нұралы ханның Кіші жүзден біржолата қуылған жылы:
1786 ж
1785 ж
1784 ж
1783 ж
Сырым батыр туралы жазған ХІХ ғасырдың ІІ жартысында өмір сүрген ағылшын журналисті
Д.Бульжер
А.Левшин
Н.Коншин
И.Крафт
Сырым батырдың көтерілісіне қатысқан Айшуақ сұлтанның ұлы:
Жантөре
Қаратай
Ералы
Есім
Жер аударылған Нұралы ханның орнына 1791 жылы Кіші жүздің ханы болып сайланған:
Есім
Ералы
Қаратай
Шерғазы
1792 жылы С.Датұлы 1000 сарбазбен шабуыл жасаған бекінісі:
Елек
Ор
Гурьев
Жайық
Сырым Датұлының жақтастары 1797 жылдың көктемінде хан ордасына шабуыл жасалғанда өлтірілген хан:
Қаратай
Есім
Айшуақ
Ералы
Кіші жүздегі хан кеңесінің құрамына сайланбай қалса да руаралық барымтаны және Орал казактарымен қақтығысты тоқтатуға күш салған:
Айшуақ хан
О.Игельстром
С.Датұлы
Қаратай сұлтан
1797 жылы сұлтандар мен ру старшындарының қолдауымен хан сайланған:
Айшуақ
Қаратай
Жантөре
Шерғазы
Патша үкіметінің Еділ мен Жайық аралығындағы мал жайылымдарын пайдалану жөніндегі жеңілдігіне сай жасалған қадам:
1801 жылы Ішкі Орда құрылуы
1824 жылы хандықтың жойылуы
Жайықтың оң жағасына мал жаюға рұқсат беру
Қазақтарды башқұрт, қалмақтармен араластыра қоныстандыру
Кіші Жүзді Айшуақ ханның билеген жылдары:
1748-1786 жж
1783-1797 жж
1797-1805 жж
1791-1795 жж
Қазақстанды XVIII ғасырда кешенді зерттеудің әрекеттері келесі ғалымның есімімен байланысты:
М.Ломоносов
П.Паллас
А.Пушкин
А.Тевкелев
1768-1774 жж Қазақстанға жіберілген алғашқы экспедициялардың бірін басқарған академик, табиғат зерттеушісі:
М.Ломоносов
П.Паллас
Г.Георги
А.Скалон
«Орынбор өлкесінін Колумбы» атағына ие болған зерттеуші:
М.Ломоносов
П.Паллас
Г.Георги
П.Рычков
XVIII ғ 50-жж жоңғарлардан азат етілген жерлерге қазақтардың қайта оралуын басқарған:
Ақтамберді
Үмбетей
Тәтіқара
Бөгенбай
Би өзінің сіңірген еңбегі үшін «бидің билігі» дауда өндірілетін мүліктің қанша бөлігін сыйақы ретінде алды?
оннан бірін
екіден бірін
үштен бірін
бестен бірін
Билер сотына жоғары баға берген қазақтың көрнекті ғалымы:
М.Көпейұлы
Ш.Уәлиханов
Ш.Құдайбердіұлы
М.Тынышбаев
