เมื่อเวลาราตรีจะมีเหตุ จึงอาเพศลางใหญ่ให้ประจักษ์

ครั้นพลบค่ำย่ำแสงสุริยา เสียงฟ้าร้องต้องตำราฤกษ์ดี

อันน้ำใจสตรีนี้ไซร้ ยากที่จะหยั่งได้ดั่งจินดา

จึงร่ายเวทวิธีบริกรรม ทดน้ำในท้องกระแสธาร

ถึงกูตายภายหลังให้ลือชื่อ ว่าใจซื่อถือสัตย์บริสุทธิ์

ประเพณีตีงูให้หลังหัก มันก็มักทำร้ายเมื่อภายหลัง

อันเจ็บปวดยวดยิ่งทุกสิ่งมี ไม่เจ็บช้ำเท่าที่ระกำรัก

ใครจะอยู่ค้ำฟ้าทั้งตาปี ถึงพระศุลีอินทร์จันทร์ย่อมบรรลัย

ขุนยักษ์จักประสงค์สิ่งใด จึงเลี้ยวไล่มหิงส์วิ่งวางมา

เห็นฝูงนกกกบุตรยิ่งสุดเศร้า โอ้ลูกเราไม่รู้ว่าอยู่ไหน

บิตุราชมาตุรงค์ของนงลักษณ์ เป็นปิ่นปักนัคเรศหรือเศรษฐี

เออนี่มีธุระอะไรนั่น จึงพากันมาในไพรสณฑ์

อุปลักษณ์

บุคคลวัต

อุปมา

สัญลักษณ์

ยกสองมือเป็นสัญญาณยิงปืนไฟ ต่างลดใบโบกธงเข้ายงยุทธ์

หากรบรับสัประยุทธ์ถึงจุดไฟ คงแก้ไขขัดสนจนปัญญา

ชาวด่านต่างตระหนกทั้งนายไพร่ พวกโจรไล่แทงยิงลงกลิ้งกลาด

ปืนฝรั่งอังกฤษติดจะแรง ยิงกำแพงด่านกลจนพังครืน

สอดใส่ฉลององค์อลงการ์

ประดับดอกบุษราคัมน้ำเหลือง

ตาบทิศทับทรวงดวงกุดั่น

สนับเพลาเชิงช่อเฉิดฉิน

เพ่งพิศพระธิดายุพาพาล

ให้สงสารสังเวชพระทัยนัก

แสนโศกาพ่างเพียงจะอกหัก

ร่ำรักสลดระทดใจ

การเล่นคำ

การหลากคำ

สัมผัสสระ

การเล่นเสียงวรรณยุกต์

เป็นกรรมแล้วแก้วตาอย่าร้องไห้ จงหักใจเสียเถิดน้องอย่าหมองศรี

อันเจ็บปวดยวดยิ่งทุกสิ่งมี ไม่เจ็บช้ำเท่าที่ระกำรัก

ข้าจะกำบังกายหายตน ไปกลางพลข้าศึกไม่นึกขาม

ว่าพลางทางร่ายพระคาถา บันดาลเป็นภูษาผ้าผ่อน