Ежелгі түркілердің ауызекі поэзия дәстүрі бізге IX ғасырда ғұмыр кешкен әнші, әрі сазгер небір тамаша күй шығарған:

«Қырындыкиік жайлаған» атты толғаудыың авторы:

XVIII ғасырдың екінші жартысында Бұқардың ізін баса қоғамдың аренаға шыққан суырып салма, ақылгөй ақын-жыраулардың бірі

„Құтадғу  білік“ атты шығарманы жазған:

Шығармаларында жігіттің «құр жан», «тірі жан», «жігіт жан» деген үш түрлі типтерін сөз етеді.:

Этикалық ізгіліктерді адам бойына дарытуда Әл-Фараби тәрбиелеудің екі түрлі әдісін атап көрсетеді:.

Абылай ханның ақылшысы, қабырғалы билерінің бірі. «Тілек» атты шығармасында шапқыншылыққа ұшырап, қыздың күң, ұлдың құл болуынан, алған жердың жесір қалуынан сақтасын деген тілекті білдіреді.

XV ғасырдағы қазақ ақын - жырауларының көрнекті көш басшыларынан бірі?

XIX ғасырдың 30-40 жылдарында  жергілікті хан, би сұлтандар мен патша чиновниктерінің екі бірдей қанауына ұшыраған халық азаттық күрестің жауынгер жаршысы. Өлендерінде   халық қамын жеу, қол батап үстем таптан кек алуға аттану азамат ердің ісі дегенді баяндайды:

Я.А.Коменский, К.Д.Ушинский, Л.Н.Толстой, т.б. гуманистік идеяларын басшылыққа алды, оларды қазақ даласында өзі ашқан мектептердің оқу жүйесіне енгізді:

1888 жылы Орскіде мұғалімдер мектебін ашты, мұғалімдердің, бала оқыту әдістерін жетілдіруге ерекше көңіл бөлді:

«Қажетті дағдылар мен жақсы мінез-құлық адамды бақытқа кенелтеді. Жаман мінез-құлық – бұл рухани дерт, жақсы мінез-құлық пен ақыл-ой парасаты – адамның басты қадыр-қасиеттері қалыпты іс-әрекет үстінде ғана қалыптасады» деген пікірді айтқан энциклопедияшы-ғалым:

Ірі ғалым, қазақ тілі білімінің негізін қалаушы, ақын және аудармашы, ұстаз, әдебиет теоретигі, мемлекеті қайраткері, ел жұртының абзал азаматы

Соңы жылдары қазақстандық білім беру жүйесін реформалау бағытында қабылданған директивті құжаттар:

Шығармаларынан қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік, заманның өзгерісі, әйел теңдігі, адамгершілік мәселелері, табиғат, тіршілік тынысы жан-жақты сөз болады

Үздіксіз білім беру жүйесінің  және педагогика ғылымының дамуына, рухани-адамгершілік тәрбиесіне  жан-жақты қолдау көрсету мақсаты:

Жастарды үнемі достық, татулық, әділеттілік, дұрыстық сияқты адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеуге шақырады. Ол кейбір жастардың арасында татулықтың болмаушылығына қатты қыншылды.

Шал ақын туралы алғашқы пікір айтқан ғалым, ағартушы-педагог

“Үлкендерге арналған әліппе”, “Қызыл әскерге арналған әліппе”, қазақ тілін оқыту бойынша мұғалімдерге арналған “Баяншы”, “Хрестоматия” секілді көптеген еңбектер жазды:

Салыстырмалы педагогикалық зерттеулер жүргізген қазақстандық ғалым-педагог:

Этнопедагогика, қазақ этнопедагогикасының әдіснамасы, тарихы мәселелерін зерттеген қазақстандық ғалым-педагогтар:

.Тұтас педагогикалық теорияның әдіснамасы мен әдістемесін зерттеген:

Болашақ мұғалімдерді даярлаудың теориялық және әдіснамалық мәселелерін зерттеген отандық педагог-ғалымдар:

Мектептану, педагогикалық менеджмент мәселелерін зерттеген қазақстандық педагог-ғалымдар:

Инновациялық білім беру, мектеп оқу-тәрбие үрдісіне жаңа педагогикалық технологияларды ендіру мәселелерін зерттеген:

XШ-XVII ғғ. Қазақ ойшылдарының арасында өзінің педагогикалық бағыттылығымен ерекшеленетіндер

Қазақ ақыны, философ, ағартушы, «Түрк, қырғыз және қазақ хандарының шежіресі» (1911), «Енлик-Кебек» (1912), « Қазақ өмірінің бейнесі» (1912) т.б. еңбектердің авторы:

Қазақ АССР-дің бірінші Халық ағарту ісі комиссары

«Педагогикалық нұсқаулық» (1924), «Психология және кәсіп таңдау», «Психология» (1926), « Оқытудың кешенді жүйесі әдістері» (1929) еңбектерінің авторы: