Шернияздың әдебиет саласына қосқан бір жаңалығы:

1970 жылы петроглифтерге зерттеу жүмыстарын жүргізген ғалым:

1946(1949) -1954 жылдары Қазақстан Орталық Атқару комитетінің бірінші хатшысы қызметін атқарған:

1470 жылдары Шайбани хан қазақ хандарымен шайқаста жеңіліс тапты:

Жанры жағынан мемуарлық әдебиетке жататын шығарма:

Бұқар жырау, Шортанбай, Орынбай, Шөже, Жанақ, Сақау сияқты ақын- жыраулардын халық арасында ауызша тараған әдеби мұраларын хатқа түсірген:

XVIII ғасырда атақ-даңқы кеңінен жайылып, халық арасында «Көмекей әулие» атанған жырау:

Жезқазған мыс кенін зерттеген, жас инженер-геолог:

1425 ж. Ақ Орда ханы Барақтың өзіне қайтарған қаласы:

Барлыбек Сыртанов

«Алаш» бағдарламалық құжаттары даярланғаннан бірнеше жыл бұрын, 1911 жылы шығыстанушы және публицист Барлыбек Сыртанов «Қазақтар елінің жарғысы» атты кұжат жобасын әзірледі. Б.Сыртанов Бүкіл қазақтық съезд шақырылуын жақтады. Ол қазақтарға орыс үкіметі тартып алған жерлерді қайтарып беру мәселелерін шешуі және казақтар мен орыстардың тең құқықтарын жариялауы тиіс болды.

Әлихан Бөкейханның автономиялық бағдарламасынан айырмашылығы Б.Сыртановтың Жарғысы (Конституция жобасы) Қазақстанның Ресей күрамынан шығуын және тәуелсіз Қазақ Республикасын құруды көздеді. Жарғының негізгі идеясы Қазақстанның саяси тәуелсіздікке автономия ретінде емес, Ресей империясының доминионы ретінде ие болуы еді. Қазақстанның сыртқы саясатта Ресей қамқорлығында қалуы, ал ішкі саясатта толықтай дербес болатыны ұйғарылды.

Жарты баптарының бірінде тәуелсіз Қазақстанда биліктің үш дербес тармағы: заң шығарушылық, атқарушылық және сот билігі болатыны көрсетілген. Жарғы сот билігінің тәуелсіздігіне ерекше назар аударды. Жарғыда заң алдында барлық адамның теңдігі мен жекеменшікке құқығы туралы либералдық қағидалар болды. Жарғының кейбір ережелері «Алаш» бағдарламасына енгізілді.

Барлыбек Сыртановтың қазақ тарихындағы орны:

Барлыбек Сыртановтың "Қазақтар елінің жарғысы" атты құжат жобасы әзірленген жыл:

Б. Сыртанов Жарғысының "Алаш" партиясы бағдарламасынан айырмашылығы:

Барлыбек Сыртанов «Қазақтар елінің жарғысына» қатысты бұрыс дәйекті

анықтаңыз.

1. Барлық адамдардың жекеменшікке кұқығы қатаң сақталды.

2. Биліктің үш дербес тармағы: заң шығарушылық, атқарушылық және сот билігі

болатыны көрсетілген.

3. Қазақстанның саяси тәуелсіздікке Ресей федерациясы құрамындағы автономия

ретінде ие болуы көрсетілген

4. Барлық адамның заң алдында теңдігі жарияланды

5. Қазақстан саяси тәуелсіздікке Ресей империясының доминионы ретінде ие болуы

4-нұсқа. Түркілерді әлемдік тарих сахнасына шығарған сала:

1756 ж. Бөгенбай бастаған қазақ жасағының Шідерті өзенінің бас жағында Цин әскерлерін жеңіліске ұшыратқан шайқасы:

Тәжікстандық Вахш мәдениетіне жататын андрондық корым:

Ақыртас ғимараты орналасқан облыс:

1431 жылы Тоқа-Темір ұрпақтарына қарсы Екіретүп деген жерде шайқасып

жеңіске жеткен хан:

Жеке өзі 37 ұшақты атып түсірген екі мәрте Кеңес Одағының Батыры:

130 жылға созылған Қазақстанның Ресейге қосылу үдерісі аяқталды:

Шыңғысханның жеке басын қорғаушы әскер:

XIX ғасырдың 60 жылдарындағы реформа бойынша Семей облысының құрамына кірген уезд:

Жаңаөзеннен алғаш рет мұнай алынды:

(Қосымша: Л. Брежнев -Тоқырау жылдары)

Моңғол империясының тұтастығы Шыңғысхан қайтыс болғаннан кейінгі алғашқы қырық жылда ғана сақталды. Бұл кезде жекелеген ұлыстардың билеушілері ұлы ханның билігін мойындаған болатын. Шыңғыс хан империясын ұлысқа бөлді: Батыс ұлыс- үлкен ұлы Жошыға, Моңғолиядағы Шығыс ұлыс кіші ұлы Төлеге берілді.Олардың арасында Шағатай мен Үгедей ұлыстары орналасты.

Қазақстан аумағы үш ұлысың құрамына кірді. Солтүстік, Батыс және Орталық Қазақстан Жошы ұлысына, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Қазақстан -Шағатай ұлысына, Шығыс Қазақстан Үгедей ұлысына тиесілі болды. Сырдария бойындағы қалалардың көп бөлігі Шағатайлардың билігіне қарады. 1260 жылдың соңына қарай Моңғол империясы ыдырады. Жошы ұлысындағы алғашқы тәуелсіз билік жүргізген болды. Оның мұрагері Менгу-Темірдің билікке келуінен бастап Алтын Орда тәуелсіз мемлекет болып есептеледі. 1269 жылы Таластағы құрылтайда басқа үлыстардың билеушілері де тәуелсіздіктерін жариялады.

Моңғол империясы ыдыраған мерзім:

Контекст негізінде Шыңғыс хан өз империясын неше ұлысқа бөлді?

Ұлы ханға бағынбай, тәуелсіз билік жүргізген бірінші билеуші:

(Сарай Бату)

Мәтін бойынша құрамына Қазақстан аумағы енген ұлыстар мен олардың қамтыған аймақтарын сәйкестендіріңіз.

1. Шағатай ұлысы 2. Жошы ұлысы 3. Үгедей ұлысы

A. Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Қазақстан

B. Шығыс Қазақстан

С. Солтүстік, Батыс және Орталық Қазақстан

Картаның көмегімен Моңғол империясы ыдырағаннан кейін пайда болған тәуелсіз төрт моңғол мемлекетінің территориясына қатысты дұрыс дәйектерді анықтаңыз.

I. Жошы ұлысына Ертістен Дунайға дейінгі аумақтар, Хорезм, Қырым, орыс князьдіктері кірді.

II. Шағатай ұлысы Иранда құрылған.

III. Хулагу мемлекеті Мәуереннахр (XIV ғ. ортасына дейін) , Жетісу мен Қашкарияны қамтыды.

IV. Юань империясы - Құбылайдың ұрпақтары басқарған Моңғолия мен Қытайдағы мемлекет.

5-нұсқа

1. Қыпшақтардың славян тайпаларымен қатынастарын сипаттаған ғалым:

Ақмола, Семей, Жетісу облыстарын қамтып, 1882 жылы 18 мамырда құрылған генерал-губернаторлық:

Қосымша: 1867-68 жж. реформа. 5 сатылы басқару жүйесі.

Ежелгі түркі қолжазбаларының алғашқы аудармасын жасаған ғалым:

Әмір Темір мен Ілияс-Қожа арасындағы «Батпақ шайқасы», «Лайсан шайқасы» болған жыл:

Әбілғазы Бахадур еңбектерінің сипаты:

Еуразияның барлық халықтарының игілігіне айналған, түркілер ойлап тапқан жетістік:

ХХ ғасырдың басында қазақ кітаптарын басып шығару ісі қолға алынған қаланың бірі:

Қазақ хандығын басқарған Шығай ханның ұлдары:

1950-жылдардың басындағы саяси қудалауға ұшырап, Қазақстаннан тыс жерлерге кетуге мәжбүр болған ғалымдар:

1868 - 1869 ЖЖ. ЖӘНЕ 1870 Ж. КӨТЕРІЛІСТЕР

«… тобыр комиссияға өз талаптарын қойды. Ол жаңа ережені қабылдағысы келмейтінін айтты… басқарудың сұлтандар арқылы жүзеге асырылатын бұрынғы жүйесі мен алым-салық түрлерін өзгеріссіз қалдыруды сұрады. Қолдарына қару алып, бұрынғы тәртіпті ақырына дейін қорғауға әзір екенін мәлімдеп тұрып алды… Халықтың толқуы күн өткен сайын күшейіп, кеңінен етек жайды. Қырғыздар енді сөзден іске көше бастады: бұзақылардың қарақұрым қалың тобы құрылды. Орал облысында мұндай топтар барлық жерде, ал Торғай облысында Елек пен Қобда өзендерінің бойында жиі кездесті. Олар бір-бірімен ұдайы байланыс жасап, хабарласып тұрды, қай жерде болса да бірлесе қимыл жасауға ниет етісті. Оның үстіне қазақтарды да өз қатарларына тартуға әрекет жасады… Патша үкіметі әкімшілігінің өкілдері тасымал көліктерін таба алмай қиналды. Өйткені ондай көлікті тауып бере алатын тек казақ даласының өзі еді. Бөкей ордасынан түйе және жол көрсететін адам тауып келу үшін арнайы шенеуік жіберелді. Бірақ ондағы қырғыздар Жайықтың арғы бетіндегі қандас бауырларына бүйрегі бұрып, әлгі шенеуніктің сөзіне илікпеді". Добромыслов А.И. Торғай облысы Тарихи очерк. Тверь, М. Родионовтың

баспаханасы 1902, 463- 464-беттер

Картаның көмегімен 1870 жылы Манғыстау көтерілісінің басшылары көптеген шаңырақты алып өтіп кеткен жерді анықтаңыз:

Мәтінде сипатталған 1868-1869 жж. көтеріліс қамтыған аймақтарды анықтаңыз:

Картаның көмегімен 1870 ж. көтерілісшілер шабуыл жасаған фортты анықтаңыз:

Мәтін бойынша , көтерілісшілер қарсы шыққан ережені анықтаңыз:

1868-1869 жж. көтеріліс басшылары қойған талап:

6-НҰСҚА.

«Көне түркілердің арғы ата-бабалары Көк тәңіріне табынған» ,- деген пікір қалдырған дінтанушы, француз ғалымы:

1808 ж. 17 шілдеден бастап Астрахан әскери губернаторына және Орынбор шегаралық комиссиясына бағынған әкімшілік бөлік:

Еуразия даласының климаты құрғақшылыққа ұшырай бастады:

Түркі тілдерін өзара салыстыра зерттеген ғұлама:

Жеке адамдардың не қоғамдық ұйымдардың мүліктерін мемлекеттің уақытша өзіне қаратып алуы:

XVI ғасырдың 20 -30-жылдары Қазақ билеушілеріне қарсы қалыптасқан одақ:

1978 ж. Түркістандағы Отырар қаласының көне орнынан түпнұсқа үлгісі табылған ұлттық аспап:

Қарлұқ қағанатының ыдырау себебі:

Ж.Аймауытовтың Азамат соғысы кезіндегі қазақтардың тартқан азабы жайлы жазған романы:

Семей полигонында алғаш жарылыс болған жыл:

Қазақ болыстарын «құру кезінде» рулық принцип негізге алынбай, енді аумақтық принцип негізге алынды. Өйткені патша үкіметі рулық ерекшеліктерді еске алуды саяси тұрғыдан алғанда зиянды деп тапты. Қазақтардың ежелден көшіп-конып жүрген байырғы атамекен жерлері енді «мемлекет меншігі» саналды. Ол жерлер қазақтардың «мерзімсіз әрі қоғамдық негізде пайдалануына» берілетін болды. Бұрыннан алынып келген жасақ (салық) үй басына салынатын түтін салықпен (алғашқыда жылына 3 сом, ал кейінірек -4 сом) алмастырылды…»

Коншин Н. Семей өлкесінің 1917 жылға дейінгі тарихи очеркі/Қазақ этно-

графиясы жөніндегі еңбектер. - Павлодар, 2005, 96-бет.

1867-1868 жылдары реформа бойынша бүкіл Қазақстанға енгізілген салық:

Карта көмегімен 1867-1868 жылдары реформа бойынша Жетісу облысына кірге уездерді анықтаңыз:

1867-1868 жылдары реформаның ерекшелігі:

1 867-1 868 жылдары реформа бойынша қазақ болыстарын «құру кезінде» негізге алынган принцип:

Картаның көмегімен генерал-губернаторлық пен оған енген облыстарды сәйкестендіріңіз:

1. Түркістан 2. Орынбор 3. Батыс-Сібір

A.Орал, Торғай B. Ақмола, Семей С. Сырдария, Жетісу