Қоғамның пайда болуы жөнінде ілім:

Дүниежүзі тарихын адамның күнәһар болуынан бастап, Христостың қайта келіп, Жер бетінде құдайдың патшалық құруына дейінгі аралықты бір сызықтық тұрғыда қарастырған христиан ойшылы

Қоғамның құрылуындағы қарапайым түрден күрделіге қарай, яғни алғашқы қауымдықтан қазіргі өркениеттік күйге дейінгі үздіксіз қозғалыс:

Aдамзат қоғамының даму  теориясын бірсызықты тұрғыда түсіндіріп, тарихи-философиялық  теорияның негізін қалаған шотландық ойшыл

Адам Фергюсон бойынша,  адамзат қоғамының сатысылары:

Жекелеген халықтардың тарихи тағдырының ұқсастығына сенген эволюционизм теориясының іргесін қалаушылардың бірі, ағылшын антропологі:

Эволюциялық теориясында адамзаттың рухани өмірінің дамуы «магия» –«дін» –«ғылым» секілді бір сызықты  бағытта өрбитінін ұсынған:

К.  Маркс ұсынған қоғамдық- экономикалық формацияларды дұрыс реттілікпен орналастырыңыз.

1) экономикалық; 2) архаикалық; 3) коммунистік

Батыстық өркениет эволюциясы сарапталатын бес «экономикалық өсімнің кезеңдерін» атап өткен америкалық әлеуметтанушы және экономист:

Қоғамдық дамудың негізіне марксистік экономикалық технологиялық детерминизм принципін қойған теориясының іргесін қалыптастырған америкалық экономист

Питирим Сорокиннің капиталистік және социалистік екі әлеуметтік - экономикалық жүйені конвергенциялау (жуықтау)  теориясы қолдаған ғалым (-дар):

Адамзат қоғамының дамуын  формациялық тұрғыдан қарау бағытының негізін салушысы (-лары).