เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

สดุดีพระเกียรติสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและสมเด็จพระเอกาทศรถ

เพื่อแต่งวรรณคดีสดุดีพระมหากษัตริย์เช่นเดียวกับลิลิตยวนพ่ายในสมัย   อยุธยา

ต้องการบรรยายชัยชนะครั้งยิ่งใหญ่ของฝ่ายไทยในการทำสงคราม  ระหว่างไทยกับพม่า

ความกล้าหาญ

ความฉลาด

ความอุตสาหะ

ความกตัญญู

พระเจ้านันทบุเรง

พระเจ้าบุเรงนอง

พระเจ้าเม็งกะยินโย

พระเจ้าตะเบงชะเวตี้

“ลิลิตตะเลงพ่าย” แต่งขึ้นเนื่องในงานพิธีฉลองตึกวัดพระเชตุพนฯ

“ลิลิตตะเลงพ่าย” กวีจะใช้คําประพันธ์ประเภทร่ายเมื่อต้องการดำเนินเรื่องให้รวดเร็ว

“ลิลิตตะเลงพาย” มีคุณค่ามากมาย เช่น การประมวลความรู้ไว้หลายด้านและการแสดงความรัก อาลัยนางผู้เป็นที่รัก เป็นต้น

ลักษณะของ “ลิลิตตะเลงพ่าย” ที่แตกต่างจากพระราชพงศาวดาร คือ       การแจกแจงพฤติกรรม ของตัวละครที่ซับซ้อนได้ลึกซึ้งและสมเหตุสมผล

การรบบนหลังช้างแบบตัวต่อตัวระหว่างวีรกษัตริย์

การรบบนหลังม้าแบบตัวต่อตัวระหว่างวีรกษัตริย์

การรบแบบตัวต่อตัวของยอดขุนศึก

การท้ารบบนหลังช้างระหว่างกษัตริย์

สมเด็จพระเอกาทศรถกับพระเจ้านันทบุเรง

สมเด็จพระนเรศวรกับสมเด็จพระเอกาทศรถ

สมเด็จพระมหาจักรพรรดิกับพระมหาอุปราชา

สมเด็จพระนเรศวรกับพระมหาอุปราชา

เกรงกลัวช้างของสมเด็จพระนเรศวร

โหรทำนาย ทายพระเคราะห์ถึงฆาต

เป็นห่วงนางสนม

เป็นห่วงพระบิดา เพราะต้องไปอยู่ไกลบ้านเมือง

เพื่อเป็นการบำรุงขวัญทหาร

เพื่อเป็นการบั่นทอนกำลังใจข้าศึก

เพื่อเป็นสาปแช่งคู่ต่อสู้ให้แพ้สงคราม

เพื่อให้ทหารกลัวอำนาจศักดิ์สิทธิ์จะได้กล้ารบ

สี่แสนสี่หมื่นคน

สองแสนสามหมื่นคน

สองแสนสี่หมื่นคน

สามแสนห้าหมื่นคน