wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

1,5 дәріс

Total questions: 41

Worksheet time: 23mins

Name
Class
Date
1.

Санадағы ұғымның

адамдардың қоғамдық тәжірибесі арқылы сөздік қабыққа бекітілген бөлегі

... деп аталады.

a)

лексикалық

b)

грамматикалық

c)

ұғымдық

d)

шартты

2.

тілдің грамматикалық заңдарына сай тұлғаланған, оның сөздігіне

тән жалпы семантикалық жүйесінің элементі болып табылатын сөздің заттық-

материалдық мазмұны

a)

лексикалық мағна

b)

грамматикалық мағына

c)

ұғымдық мағына

d)

шарттық мағына

3.

«Сөздің өзге сөздермен қарым-қатынасқа, байланысқа түспей,

жеке-дара тұрғанда тікелей түсінілетін халық таныған логикалық-заттық

ұғымы, лексика-семантикалық түсінігі лексикалық мағына деп аталады», ̶ деп

жазады

a)

Виноградов

b)

Сағындықұлы

c)

Хасанов

d)

Шайдарменова

4.

Семантиканың жеке ғылыми пән ретінде қалыптасуы француз

ғалымы М. Бреаль есімімен байланысты.

a)

дұрыс

b)

бұрыс

5.

М.Бреаль .... терминін 1897

жылы өз еңбегінде пайдаланып, ғылыми айналымға енгізеді.

a)

лексика

b)

семиотика

c)

семантика

d)

грамматика

6.

Европа және орыс

тіл білімінде семантика ұғымының синонимі ретінде ... термині қолданылды.

a)

ономостика

b)

этимология

c)

семосиология

d)

синтактика

7.

Семантиканың парадигматикалық сипаты сөздердің

лексика-семантикалық өрісі негізінде анықталады

a)

дұрыс

b)

бұрыс

8.

Семантикалық .... сипаты

сөздердің сөйлеу үдерісінде бір-біріне қатынасына қарай тіркесімділік топтары

арқылы анықталады.

a)

синтагмалық

b)

ұғымдық

c)

парадигмалық

d)

заттық

9.

Сөз мағыналары құрылымдық тұрғыдан қандай мағыналарды құрайды.

a)

синтагмалық

b)

коннотациялық

c)

денотаттық

d)

сигнификаттық

e)

квантативтік

10.

.... мағына – сөздің ақиқат дүниемен, ондағы заттармен,

құбылыстармен байланысып жататын мағынасы

a)

сигнификаттық

b)

коннотациялық

c)

денотаттық

d)

кфонтативтік

11.

.... мағына белгілі

бір сөзді айтқан кезде көз алдымызға, ойымызға келетін заттар мен

құбылыстардың басты белгілеріне негізделеді.

a)

сигнификаттық

b)

конотациялық

c)

денотаттық

d)

квантативтік

12.

.... мағына – дерексіз ойлау негізінде пайда болған субьект

бейне.

a)

сигнификативті

b)

конотациялық

c)

денотаттық

d)

квантативтік

13.

Сондықтан мұны қазақ тілінде пайымдық мағына деп те атауға болады

a)

иә

b)

жоқ

14.

....мағына-жоғарыда айтылған екі мағынаның үстіне

қосылған үстеме мағына.

a)

сигнификаттық

b)

денотаттық

c)

Коннотаттық

d)

квантативтік

15.

Коннотатты мағына ... мен ...

тұрады.

a)

эмоция

b)

архисема

c)

бағалау

d)

потенциал

16.

Сөз мағынасының ары қарай

бөлшектеуге келмейтін ең кіші

бөлігін не деп атаймыз?

a)

лексема

b)

архисема

c)

деталь

d)

сема

17.

сөздерді өзара байланыстырып тұратын, оларды белгілі бір лексика-

семантикалық топқа біріктіруде негіз болатын семаны архисема не

жалпылаушы сема дейді

a)

иә

b)

жоқ

18.

ал бір сөзді екінші бір сөзден ажыратып тұратын семаны

... не дифференциалды сема деп атайды.

a)

ықтималды

b)

жинақтаушы

c)

даралаушы

d)

жалғамалы

19.

қосалқы семаларды

жеке сөздердің бойында ұшырасуына орай ... не потенциалды сема

деп атайды.

a)

даралаушы

b)

ықтималды

c)

жалғамалы

d)

жинақтаушы

20.

Тілдің лексикалық құрамы қанша амал-тәсіл арқылы молаяды?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

21.

лексикалық құрамының молаюы

a)

лексиканың семантикалық жақтан қорлануы;

b)

лексиканың фонетикалық тәсіл арқылы қорлануы.

c)

лексиканың синтаксистік тәсіл арқылы қорлануы;

d)

лексиканың морфологиялық тәсіл арқылы қорлануы.

e)

лексиканың сөзжасамдық тәсіл арқылы қорлануы.

22.

Тілдегі сөздердің қолданылу жиілігіне қарай актив және пассив лексика болып

бөлінеді.

a)

дұрыс

b)

бұрыс

23.

Тілдегі сөздер қолданылу аясы мен стилистикалық қабаттарына

қарай ... көптеген топтарға бөлінеді.

a)

бейтарап лексика

b)

ауызекі сөйлеу лексикасы

c)

қарапайым тұрмыстық

лексика

d)

эмоционалды-экспрессивті лексика

e)

терминологиялық

24.

Жалпы тіл білімінде тіл бірліктері арасындағы парадигмалық және

синтагмалық қатынастар туралы сөз еткен ... болатын.

a)

Пирс

b)

Соссюр

c)

Гумбольд

d)

Демокрит

25.

Тілдің жүйелілік-

құрылымдық сипатын зерттей келе, ... сөйлеу тілінде тілдік

бірліктер парадигматикалық, синтагматикалық және иерархиялық қатынасқа

түсетіндігін айтады.

a)

Фрестьев

b)

Соссюр

c)

Тучьев

d)

Солнцев

26.

М.Оразов: «Адам ойында өзара белгілі бір байланысыбар сөздер топ-топ

болып сақталынады.Осы әр адамның ойында сақталған,өзара ұштасып жатқан

мағыналары бойынша топ-топ болып жатқан сөздердің өзара байланысын

ассоциациялық, яғни парадигмалық қатынас деп атайды.

a)

Оразов

b)

Хасанов

c)

Шаймерденова

d)

Аяпова

27.

Тілдік жүйе негізінде қалыптасқан мағына өз ішінен парадигмалық және

синтагмалық мағыналар болып бөлінеді.

a)

дұрыс

b)

бұрыс

28.

Фразеология саласын зерттеді

a)

І.Кеңесбаев, М.Балақаев,

М.Копыленко,

b)

Т.Қордабаев, Ө.Айтбаев, А.Ысқақов,

c)

Ш.Рахматуллаев,

Г.Байрамов, З.Ураксин,

d)

А.Юлдашев, Т.Сайрамбаев, І.Ахунзянов

29.

.... - екі не одан да көп сөздің тіркесе келе тұтас бір меншікті

мағынаға ие болып, бір бүтін единицаға айналуы.

a)

ономостика

b)

семантика

c)

этимология

d)

Фразеология

30.

ономастика

ғылымының зерттеу нысаны‒ жеке номинативті атау ретінде қызмет

атқаратын фразеологиялық бірліктер

a)

дұрыс

b)

бұрыс

31.

1977 жылы жарық көрген «Қазақ тілінің

фразеологиялық сөздігі» деген еңбегінде 10000-ға жуық фразеологиялық

тіркес қарастырылған.

a)

Т.Қордабаев,

b)

А.Ысқақов,

c)

Ш.Рахматуллаев,

d)

І.Кеңесбаев

32.

І.Кеңесбаев фразеологизмдерді өзіне ұқсас тілдік

бірліктерден ажыратып танудың басты үш белгісін айқындап береді:

a)

бөліп қолдану

b)

мағына тұтастығы

c)

тіркес тиянақтылығы

d)

идиомалық

e)

даяр қалпында жұмсалу үлгісі

33.

Академик В.Виноградов фразеологизмдерді құрастырушы сыңарларының

мағыналарының өзара қатысы жағынан алып үш типтік түрінкөрсетеді

a)

фразеологиялық тұтастық

b)

фразеологиялық үлес

c)

фразеологиялық бірлік

d)

фразеологиялық тізбек

e)

фразеологиялық құрам

34.

.... жоғарыда көрсетілген типтік түрлеріне төртінші етіп

фразеологиялық сөйлемшені қосады.

a)

В.Виноградов

b)

К.Аханов

c)

Н.М.Шанский

d)

Т.Қордабаев,

35.

Т.Қордабаев, А.Ысқақов

сөз тіркестерін идиомалық тіркестер және фразалық тіркестер деп екіге

бөліп көрсетеді

a)

дұрыс

b)

бұрыс

36.

І.Кеңесбаев сөз тіркесін өз ішінен екі түрге жіктейді: фразеологиялық түйдек және

фразеологиялық тіркес.

a)

иә

b)

жоқ

37.

Фразеологиялық тіркесті өз ішінен жасалу жолдары

мен құрамындағы мағыналарының ұйымдасуына қарай түйін тіркес және

түйіс тіркесдеп бөліп көрсетеді.

a)

иә

b)

жоқ

38.

.... – тіл білімінің жеке сөздер мен морфемаларының шығу

тарихын зерттейтін саласы.

a)

Этимология

b)

ономостика

c)

фразеология

d)

лексиклогия

39.

ономостиака негізінен екі салаға бөлінеді: ғылыми

және халықтық

a)

дұрыс

b)

бұрыс

40.

Морфеманың алғашқы мағынасын,

сырын, қандай өзгерістерге түскенін айқындау үшін бес түрлі принцип

қолданылады:

a)

синтактикалық,фонетикалық

b)

генеологиялық, фонетикалық,

морфологиялық

c)

семантикалық, этиологиялық

d)

морфологиялық,семантикалық,фразеологиялық

41.

Халық этимологиясы – шығу тегі жағынан әртүрлі сөздерді әркімнің өз ұғым-

түсінігіне жақындатып қолдануы.

a)

иә

b)

жоқ